زخم مقعدی و درمان خانگی با پماد; علائم و علت زخم باسن

زخم‌ مقعدی اغلب با بیماری کرون مرتبط است، اما می‌تواند به دلیل عوامل دیگری نیز ایجاد شود. زخم، پارگی پوست همراه با از بین رفتن بافت سطحی است. زخم‌ها می‌توانند در سطح و درون بدن، از جمله در امتداد پوشش روده بزرگ و راست روده و روی مقعد ایجاد شوند.

زخم مقعد قابل درمان است. از آنجایی که علائم زخم‌ مقعدی می‌تواند با چندین بیماری دیگر روده بزرگ مرتبط باشد، تشخیص صحیح بسیار مهم است. افرادی که علائم زخم‌ مقعدی دارند، معمولاً به دلیل خجالت یا ترس، درمان را به تعویق می‌اندازند که منجر به رنج بیشتر و بدتر شدن زخم می‌شود.

زخم مقعد عارضه شایعی است که به شکل یک خراش همراه با التهاب در داخل یا اطراف مقعد و رکتوم ایجاد می‌شود. دلایل ایجاد زخم در مقعد متفاوت است، اما ممکن است همه افراد در دوره‌ای از زندگی خود به آن دچار شوند. این عارضه می‌تواند در سنین مختلف اتفاق بیفتد و علائم آزاردهنده‌ای را برای فرد ایجاد کند.

یکی از عوامل اصلی زخم شدن مقعد را می‌توان یبوست و خشکی مدفوع دانست که با تغذیه مناسب باید تا حد امکان از بروز آن جلوگیری کنید. مشاهده خون در مدفوع، احساس درد مقعد خصوصا هنگام دفع، سوزش و خارش مقعد از علائمی است که افراد مبتلا به زخم مقعدی تجربه می‌کنند.

زخم مقعد چیست؟

زخم مقعد، زخم‌هایی در پوست یا غشای مخاطی پوشاننده مقعد هستند. شایع‌ترین علل آن از بیماری کرون و شقاق مزمن مقعد گرفته تا عفونت‌های مقاربتی و مصرف برخی داروها متغیر است. ابتلا به اسهال و یبوست طولانی مدت از اصلی ترین دلایل زخم شدن مقعد به شمار می روند. زیرا ایجاد فشار زیاد در ناحیه رکتوم می‌تواند منجر به بروز آسیب و ایجاد شکاف در ناحیه حساس مقعد شود.

علت زخم شدن مقعد

علل شایع: زخم‌ مقعدی ممکن است ناشی از بیماری‌های مقاربتی، خارش مقعد و حتی عوارض جانبی برخی داروها باشند. سایر علل می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• بیماری کرون: بیماری کرون یکی از علل شایع زخم‌های مقعدی است. این بیماری التهابی روده اغلب باعث التهاب و زخم در امتداد دستگاه گوارش، از جمله مقعد، می‌شود.
• شقاق مزمن: شقاق مقعدی، پارگی یا ترک در مقعد یا کانال مقعد است. شقاق‌ اولیه در اثر ضربه مستقیم، مانند عبور مدفوع بزرگ و سفت ایجاد می‌شود. اکثر شقاق‌ها جزئی هستند و می‌توانند به خودی خود بهبود یابند. با این حال، برخی از آنها مزمن یا حاد هستند و در صورت عدم درمان، تبدیل به زخم مقعد می شوند.
• عفونت‌های مقاربتی (STIs): برخی از بیماری‌های مقاربتی مانند سفلیس یا تبخال می‌توانند باعث ایجاد زخم در اطراف مقعد شوند.
• خارش مقعد: خارش مقعد و سوزش مزمن مقعد می‌تواند منجر به خراش و آسیب پوست مقعد شود و در نتیجه زخم ایجاد شود.
• عوارض جانبی داروها: برخی از داروها، به ویژه داروهای درمان‌ سرطان، می‌تواند به عنوان یک عارضه جانبی باعث ایجاد زخم مقعد شوند.

زخم مقعدی نشانه چیست

آیا زخم مقعد خطرناک است؟ چه زمانی زخم مقعد جدی تلقی می‌شود؟

زخم‌های مقعد ممکن است ترسناک به نظر برسند، اما معمولاً تهدیدکننده زندگی نیستند. با این حال، انواع خاصی از آنها می‌توانند نشان‌دهنده مشکلات جدی سلامتی باشند که نیاز به توجه فوری دارند. زخم مقعد زمانی نگران‌کننده می‌شود که:

• با بیماری‌های التهابی روده (IBD) مانند بیماری کرون مرتبط باشد.
• ناشی از عفونت‌های مقاربتی مانند سفلیس یا تبخال تناسلی باشد که نیاز به درمان سریع دارند.
• با روش های درمان خانگی و پماد خوب نشود و نیاز به مداخله جراحی باشد.
• علائمی مانند درد و خونریزی شدید، تب، لرز و درد مقعد شدید وجود دارد که نشان‌دهنده عفونت جدی احتمالی است.

علائم زخم مقعد

در ادامه با شکل ظاهری و عکس انواع زخم مقعدی در زنان، مردان و کودکان آشنا خواهید شد تا تشخیص این عارضه برای شما آسان‌تر شود.

اگر زخم مقعد دارید، ممکن است یک یا چند مورد از این علائم را تجربه کنید:

• درد شدید هنگام اجابت مزاج: این اغلب اولین نشانه‌ی وجود مشکل است.
• خونریزی مقعدی قرمز روشن: نشان می دهد که زخمی ایجاد شده و خونریزی دارد.
• چرک یا ترشح از مقعد: این علامت نشان‌دهنده‌ی عفونت یا التهاب مربوط به زخم است.
• خارش یا سوزش مداوم در اطراف مقعد: افزایش ناراحتی یا خارش می‌تواند ناشی از زخم باشد.

تشخیص زخم‌ مقعدی

تشخیص زخم رکتوم شامل چند مرحله است:

• اول، پزشک در مورد علائم و سابقه پزشکی شما سوال می‌کند.
• در مرحله بعد، معاینه بصری ناحیه مقعد برای تأیید وجود زخم انجام می‌شود.
• برای جلوگیری از ایجاد درد بیشتر، پزشکان معمولاً در ابتدا از انجام معاینات دیجیتال رکتوم خودداری می‌کنند. در عوض، در صورت نیاز، ممکن است آزمایش‌های اضافی مانند بیوپسی یا غربالگری STI را درخواست کنند.

درمان زخم مقعدی

پس از تشخیص، درمان زخم مقعد آغاز می‌شود. در اینجا نحوه درمان زخم‌های مقعدی به طور معمول آمده است:

• در درجه اول، درمان‌های محافظه‌کارانه مانند درمان خانگی زخم مقعدی و پماد برای درمان زخم مقعدی، داروها و اصلاح سبک زندگی توصیه می‌شود. این تغییرات می‌تواند شامل تغییر رژیم غذایی، افزایش ورزش در برنامه روزانه یا تنظیم داروهای فعلی باشد.
• در موارد مزمن یا شدید که درمان‌های خانگی منجر به بهبود نشده‌اند، ممکن است مداخله جراحی برای ترمیم بافت مقعد ضروری باشد.

به یاد داشته باشید که تشخیص و درمان زودهنگام، خطر عوارض را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. با درمان سریع، اکثر زخم‌های مقعدی بهبود می یابند.

راه‌های درمان زخم مقعد

اولین قدم برای درمان این عارضه، مشخص شدن عامل بوجود آورنده آن است. بعد از معاینه توسط پزشک و تشخیص علت دقیق این عارضه، بهترین روش درمان زخم مقعد پیشنهاد خواهد شد.

استفاده از دارو و پماد

قبل از استفاده از هرگونه دارو، باید با پزشک مشورت کنید. به علاوه با توجه به علت ایجاد زخم ممکن است این عارضه به هیچ عنوان با استفاده از دارو درمان نشود. در ادامه برخی از داروهای موضعی و پمادها که برای زخم مقعدی استفاده می‌شوند را معرفی می‌کنیم، اما عواقب مصرف این داروها بدون تجویز پزشک به عهده شما خواهد بود.

• پماد تتراسایکلین
• پماد زینک اکساید
• پماد آنتی فیشر
• پماد نیتروگلیسیرین
• پماد لیدوکائین
• پماد تریامسینولون ان ان

درمان زخم مقعدی در خانه

همه ما در ابتدا برای درمان بیماری‌مان به دنبال روش‌های ساده و خانگی هستیم. درمان خانگی زخم مقعد در ابتدای بیماری و در صورتی که خراش سطحی باشد، با رعایت موارد زیر ممکن است اما قطعی نیست:

• تغییر در عادات غذایی و مصرف کافی فیبر و مایعات
• افزایش تحرک
• تنظیم عادات اجابت مزاج
• استفاده از داروهای موضعی طبق دستور پزشک

لیزر زخم مقعد

درمان زخم مقعد با لیزر یکی از بهترین روش‌های درمان این بیماری است که به دلیل نتایج قطعی و مزایای فراوان مورد استقبال بیماران قرار گرفته است. 

مزایا و معایب لیزر

مزایای لیزر در مقایسه با روش‌های جراحی سنتی بی شمارند که بخشی از آن‌ها را در اینجا عنوان خواهیم کرد:

• عمل لیزر بصورت سرپایی و بدون بیهوشی انجام می‌شود
• لیزر بدون ایجاد درد و خونریزی انجام می‌شود
• بیمار بعد از عمل بلافاصله مرخص می‌شود
• جای زخم بعد از عمل باقی نخواهد ماند
• احتمال بازگشت بیماری در این روش نزدیک به صفر است

عمل جراحی

اگر زخم مزمن باشد، عمل جراحی یکی از راه‌های درمان این عارضه است. این جراحی معمولا با بیهوشی و در بیمارستان انجام می‌شود و بیمار چند روز بستری خواهد بود.

مزایا و معایب جراحی

با توجه به اینکه جراحی در مقایسه با روش لیزر با مشکلات زیادی همراه است، برخی از معایب این روش را در اینجا بررسی می‌کنیم:

• جراحی با درد و خونریزی و مشکلات بسیار همراه است
• احتمال بروز عوارض بعد از جراحی وجود خواهد داشت
• پانسمان زخم و مراقبت های بعد از جراحی برای بیمار دشوار است
• دوران نقاهت بعد از جراحی حدودا دو هفته است

برای تشخیص و درمان چه زمانی و به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

اگر علائمی مانند درد مقعد، خونریزی یا ناراحتی را تجربه می‌کنید، مراجعه به پزشک مهم است. برای تشخیص و درمان مناسب برای زخم‌های مقعدی، باید به متخصص گوارش یا متخصص پروکتولوژی مراجعه کنید. رسیدگی به این علائم در مراحل اولیه می‌تواند به جلوگیری از عوارض و تسهیل بهبودی سریع‌تر کمک کند.

در صورت ابتلا به عارضه‌های نشیمنگاهی و زخم شدن مقعد در نتیجه آن، بهتر است به متخصص جراح عمومی مراجعه کنید که تبحر کافی در این زمینه را داشته باشد.

علت زخم شدن مقعد

در ابتدای مقاله اشاره کردیم که دلایل گوناگونی در ایجاد این عارضه تاثیر گذارند، در ادامه هر یک از این دلایل را بطور کامل بررسی خواهیم کرد:

زخم مقعد بر اثر یبوست

یبوست مزمن یکی از اصلی ترین دلایل این عارضه است. اگر خشکی مدفوع و یبوست طولانی شود، آسیب های جدی به مقعد وارد می کند که یکی از آنها زخم شدن مقعد است. بنابراین باید یبوست را به موقع درمان کنید تا دچار عارضه های ناشی از آن نشوید. مصرف کافی فیبر و مایعات و داشتن تحرک کافی می تواند تا حد زیادی از ابتلا به یبوست جلوگیری کند یا به درمان زخم مقعدی در اثر یبوست کمک کند.

رابطه مقعدی

رابطه جنسی مقعدی که در آن از مقعد به عنوان عضو جنسی زنانه استفاده می شود، پیامدهای بسیاری برای خانم ها دارد. زخم شدن مقعد یکی از عوارض شایع این رابطه است و برای درمان زخم مقعدی در اثر رابطه باید از تکرار این نوع رابطه جنسی پرهیز کنید.

داشتن رابطه مقعدی بطور کلی از سوی پزشکان توصیه نمی‌شود اما برای انجام آن رعایت اصول بهداشتی، استفاده از کاندوم و ژل روان کننده برای کاهش خطرات و آسیب‌ها ضروری است.

شقاق مقعد

بیماری شقاق یا فیشر هم نوعی زخم مقعدی است که به دو صورت حاد و مزمن ایجاد می‌شود. زمانی که به دلیل ایجاد فشار بیش از حد در ناحیه رکتوم شکاف یا پارگی نسبتا عمیق ایجاد شود، شما به شقاق مبتلا شده‌اید.

اگر می‌خواهید بطور دقیق بدانید شقاق چیست و چه تفاوتی با زخم مقدی دارد، می‌توانید به صفحه مربوطه مراجعه کنید. البته در نوع حاد این بیماری شکاف ایجاد شده سطحی‌تر است اما اگر به موقع برای درمان شقاق اقدام نشود، عمق زخم بیشتر شده و به شقاق مزمن تبدیل می‌شود.

بواسیر یا هموروئید

عارضه شایع نشیمنگاهی که تقریبا نیمی از افراد به آن دچار می شوند، بواسیر یا هموروئید است. این عارضه در دو نوع هموروئید داخلی و خارجی ایجاد می شود و معمولا با علائمی مثل درد، سوزش و خون در مدفوع همراه است.

وقتی رگ های بواسیری دچار پارگی شوند، به شکل زخم مقعدی مشاهده می شوند و ممکن است با این عارضه اشتباه گرفته شوند. در چنین شرایطی تنها راه درمان بواسیر، لیزر هموروئید و جراحی است.

تنگی دریچه مقعد

تنگی مقعد ممکن است وراثتی یا اکتسابی باشد. این عارضه خیلی شایع نیست و اگر اکتسابی باشد معمولا بعد از جراحی شقاق و بواسیر ایجاد می شود و یکی از عوارض جراحی به شمار می رود.

علل دیگر تنگی مقعد ممکن است اسهال مزمن، عفونت ها و التهاب های طولانی مدت باشد. در نتیجه تنگی دریچه مقعد هم یکی از عوامل ایجاد فشار در این ناحیه به حساب می آید و می تواند به زخم شدن مقعد منجر شود. درمان زخم مقعدی بر اثر تنگی مقعد معمولا فقط با جراحی ممکن است.

پیشگیری از زخم شدن مقعد

پیشگیری از زخم‌ مقعدی در درجه اول حول مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای که باعث ایجاد آنها می‌شوند، می‌چرخد. مراجعه منظم به پزشک برای چکاپ می‌تواند به شناسایی و درمان زودهنگام این عارضه ها کمک کند. ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی نیز می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به زخم‌های مقعدی کمک کند:

حتما بخوانید: عوارض نشستن طولانی

• ورزش منظم و رژیم غذایی سالم سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و سلامت کلی را ارتقا می دهد.
• رفتارهای جنسی ایمن می‌تواند از عفونت‌های مقاربتی که ممکن است باعث زخم‌های مقعدی شوند، جلوگیری کند.
• مدیریت پیشگیرانه بیماری‌های التهابی روده (IBD) می‌تواند از عوارضی مانند زخم‌ شدن مقعد جلوگیری کند.

بهترین راه‌های پیشگیری از زخم مقعدی و سایر عارضه‌های نشیمنگاهی، داشتن تغذیه مناسب و قرار دادن فیبر و مایعات کافی در رژیم غذایی برای پیشگیری از یبوست، داشتن تحرک کافی و پرهیز از نشستن طولانی و رعایت بهداشت ناحیه مقعدی است.

سوالات متداول درباره زخم مقعد