افتادگی رکتوم چیست و چگونه درمان می شود (خطرات+عکس)

افتادگی رکتوم وضعیتی است که رکتوم (بخش تهتانی روده ی بزرگ درست قبل از مقعد) اتصال نرمال خود را به بدن از دست ميدهد و از مقعد بیرون میزند (از درون به بیرون). هرچند این وضعیت برای بیمار بسیار ناراحت كننده است ولی حالت اورژانسی پيش نمی‌آورد. اين مشكل برای بيمار بسيار خجالت آور است و معمولا بر کیفیت زندگی تاثیر منفی دارد.

در كل بايد گفت در هر صد هزار نفر فقط 2.5 مورد افتادگی رکتوم داريم و اين وضعيت بيشتر در بزرگسالان رخ میدهد و در زنان بالای 50 سال شش برابر است. اكثر زنان با اين بيماري در سن 60 سالگي ميباشند و ميانگين سن براي مردان كمتر از 40 سالگي است. در بین جوانترها ميزان بالايي از اوتيسم ، تاخير در رشد و مشكلات رواني كه نياز به درمان های متعدد دارد ديده می‌شود. هرچند جراحی همیشه لازم نیست ولی درمان قطعی افتادگی رکتوم فقط با جراحی امکان پذیر است.

افتادگی رکتوم چیست

افتادگی رکتوم زمانی رخ می‌دهد که رکتوم، بخشی از روده بزرگ، به داخل مقعد می‌لغزد. این اتفاق در اثر ضعیف شدن عضلاتی که آن را در جای خود نگه می‌دارند، رخ می‌دهد.

Rectal prolapse may look or feel like hemorrhoids, but unlike hemorrhoids, it doesn’t go away on its own. You’ll eventually need surgery to fix it.

افتادگی رکتوم ممکن است شبیه بواسیر به نظر برسد یا احساس شود، اما برخلاف بواسیر، خود به خود از بین نمی‌رود. در نهایت برای رفع آن به جراحی نیاز خواهید داشت.

نقل قول شده از: my.clevelandclinic.org

مطلب مرتبط: بواسیر یا هموروئید چیست؟

رکتوم آخرین بخش روده بزرگ قبل از مقعد است. مدفوع در رکتوم برای خروج از بدن آماده می‌شود. وقتی مدفوع به رکتوم می‌رسد، باعث احساس نیاز به دفع مدفوع می‌شود و شبکه‌ای از عضلات، مدفوع را از طریق مقعد به بیرون می‌رانند. اما وقتی افتادگی رکتوم رخ می‌دهد، خود رکتوم نیز به همراه آن حرکت می‌کند و به صورت تلسکوپی به داخل کانال مقعد می‌لغزد و گاهی اوقات از طرف دیگر خارج می‌شود.

رکتوم قسمت انتهایی روده است که به مقعد می‌رسد. وقتی رکتوم دچار افتادگی می‌شود، به داخل مقعد می‌افتد.

عکس افتادگی روده

افتادگی رکتوم كم كم خودش را نشان ميدهد. در شروع، طي اجابت بيرون ميزند و سپس به حالت عادي خود برميگردد. توضيح بيمار بدين گونه است كه احساس ميكند چيزي بيرون زده و بايد پس از اجابت آن را با فشردن به درون برگرداند و تا زمانيكه ركتوم به حالت اوليه برنگشته بيمار حس ميكند روي توپي نشسته است. پایین افتادگی رکتوم حتي توسط برخي پزشكان كه با اين مشكل و درمان آن زياد سر و كار ندارند با بواسير اشتباه گرفته می‌شود.

زمانيكه پایین افتادگی رکتوم پيش مي آيد، بی اختياری مدفوع (عدم توانايی در كنترل گاز و مدفوع چسبناک، شل يا سفت) در 50 الی 75 درصد از بيماران بدليل چندين عامل رخ می‌دهد.

مطلب مرتبط: تنسموس یا نیاز به تخلیه فوری و مکرر روده ها چیست

آیا افتادگی روده خطرناک است؟

The rectal prolapse can’t be pushed back into the rectum. It can cause the blood supply to the prolapse to be cut off. This is called strangulation. It’s painful and needs emergency treatment.

اگر افتادگی رکتوم را نتوان به داخل رکتوم برگرداند، ممکن است باعث قطع خونرسانی به بافت شود. به این حالت اختناق می‌گویند. دردناک است و نیاز به درمان اورژانسی دارد.

https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/rectal-prolapse

خطرات و عوارض افتادگی رکتوم چیست؟

افتادگی رکتوم می‌تواند منجر به عوارضی مانند زخم و خونریزی در رکتوم، مشکلات احتمالی کنترل روده (بی‌اختیاری مدفوع) و در موارد شدید، افتادگی که نمی‌توان آن را به داخل راند و منجر به وضعیت اورژانسی به دلیل احتمال خفگی می‌شود. گیر افتادن و خفگی (قطع خونرسانی) عوارض جدی هستند که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند.

• خطر آسیب به رکتوم، مانند زخم و خونریزی
• گیر افتادن، رکتوم را نمی‌توان با دست به داخل بدن برگرداند.
• خفگی رکتوم: خونرسانی کاهش می‌یابد. مرگ و پوسیدگی (قانقاریا) در قسمت رکتوم خفه شده

علت افتادگی رکتوم

این عارضه معمولاً به این دلیل است که عضلات نگهدارنده آن قسمت ضعیف یا فرسوده شده‌اند. مقداری ضعف یا فرسودگی با افزایش سن طبیعی است، اما ساییدگی و پارگی اضافی عضلات می‌تواند این روند را تسریع کند. زایمان، یبوست مزمن یا اسهال می‌تواند بر رکتوم شما تأثیر بگذارد.

نارسایی عضلاتی که رکتوم را در جای خود نگه می‌دارند منجر به افتادگی رکتوم می‌شود. عوامل زیادی ممکن است در این امر نقش داشته باشند. برخی از احتمالات عبارتند از:

• پیری
• بارداری و زایمان
• آسیب یا جراحی قبلی در لگن
• یبوست و اسهال مزمن
• عفونت‌های انگلی روده
• سرفه و عطسه مزمن
• آسیب به نخاع یا عصب
• فیبروز کیستیک

چندین عامل با افتادگی رکتوم رابطه دارد ولی دلیل قطعي آن هنوز مشخص نشده است.  یبوست مزمن (فشار بیش از حد و دفعات کم اجابت) در 30 تا 67 درصد و اسهال در 15 درصد از بیماران دیده شده است. برخی بر این باورند که زایمان های طبیعی متعدد یکی از عوامل این بیماری است ولی از طرف دیگر 35 درصد از این بیماران هرگز زایمان نداشته اند.

علائم افتادگی رکتوم

افتادگی رکتوم می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد. اگر افتادگی داخلی داشته باشید، رکتوم شروع به فرو رفتن تا قسمتی به داخل مقعد کرده است، اما هنوز از انتهای دیگر خارج نشده است. اگر افتادگی مخاطی داشته باشید، پوشش مخاطی داخلی رکتوم از داخل به بیرون برگشته و شروع به بیرون زدن از مقعد کرده است. افتادگی خارجی زمانی است که کل رکتوم بیرون می‌زند. در ابتدا، افتادگی ممکن است فقط هنگام دفع مدفوع رخ دهد، اما در نهایت، دائمی می‌شود.

علائم افتادگی رکتوم چیست؟ ممکن است متوجه موارد زیر شوید:

• احساس فشار یا برآمدگی در مقعد
• احساس اینکه بعد از دفع مدفوع چیزی داخل مقعد باقی مانده است
• توده قرمز و گوشتی آویزان از مقعد
• نشت مخاط، مدفوع یا خون از مقعد
• درد یا خارش مقعد

چگونه بفهمیم که به افتادگی رکتوم مبتلا هستیم یا بواسیر؟

افتادگی رکتوم و بواسیر می‌توانند علائم مشابهی داشته باشند و اشتباه گرفتن یکی با دیگری غیرمعمول نیست. بواسیر، رگ‌های خونی متورم در مقعد یا رکتوم، می‌تواند باعث خارش، درد یا خونریزی شود. بواسیر حتی می‌تواند پرولاپس شده و از مقعد خارج شود. هموروئید پرولاپس شده، ممکن است شبیه پرولاپس مخاطی رکتوم باشد.

هم بواسیر و هم پرولاپس رکتوم می‌توانند در دوران بارداری و بعد از آن یا همراه با یبوست مزمن یا اسهال رخ دهند. در حالی که پرولاپس رکتوم علل احتمالی زیادی دارد، بواسیر عمدتاً در اثر زور زدن بیش از حد ایجاد می‌شود. بواسیر در بیشتر مواقع موقتی بوده و پس از یک هفته یا بیشتر خود به خود از بین می‌رود اما پرولاپس رکتوم مزمن و پیشرونده است. علائم ممکن است تغییر کنند، اما بدون جراحی و خود به خود از بین نمی‌رود. درمان بواسیر بیرون زده نیز در مراحل پیشرفته با جراحی و لیزر امکان پذیر است.

افتادگی رکتوم چگونه تشخیص داده می شود؟

متخصص پرونده پزشکی شما را بررسی می کند و معاینه مقعدی انجام می دهد. پزشک از شما می خواهد که عضلات خود را مانند زمانی که در حال دفع هستید، فعال کنید. برای تأیید تشخیص، ممکن است از یک یا چند مورد از آزمایش‌های زیر استفاده کنند:

• معاینه دیجیتال رکتوم: این یک معاینه فیزیکی با استفاده از دستکش و روان‌کننده است.
• دفکوگرافی:مطالعه تصویربرداری از عضلات هنگام دفع مدفوع، با استفاده از اشعه ایکس یا MRI است.
• مانومتری آنورکتال: این آزمایش قدرت و سفتی اسفنکترهای مقعد را اندازه‌گیری می‌کند.
• تنقیه باریم: مجموعه‌ای از اشعه ایکس ویدیویی از دستگاه گوارش تحتانی
• کولونوسکوپی: این آزمایش داخل روده بزرگ را با یک اسکوپ انعطاف‌پذیر بررسی می‌کند.

درمان افتادگی ركتوم

برای اين بيماری دو نوع جراحی كلی داريم : جراحی شكم و جراحی از مقعد. هردو روش از وقوع مجدد پایین افتادگی رکتوم جلوگيری می‌كنند و كيفيت زندگی بيمار را بهبود می‌بخشند.

برای بزرگسالان سالم، اولین انتخاب معمولاً رکتوپکسی است که روشی برای ترمیم رکتوم از طریق شکم است. با این حال، برخی از افراد ممکن است کاندیدای خوبی برای جراحی شکم نباشند. در این موارد، جراحی رکتوم گزینه دیگری است.

روش جراحي از مقعد براي مردان جوان نياز به بازنگري دارد چون احتمال كمي (1 تا 2 درصد) وجود دارد كه آسيب ديدگي عصب هنگام شكاف لگن منجر به اختلال در عملكرد جنسي شود.

جراحی پايين افتادگی ميتواند از طريق چند نوع بي هوشي مختلف انجام شود:

• بيهوشي كلي (خواب كامل و استفاده از لوله ي تنفسي)
• بي حسي نخاعي (مشابه تزريق اپيدورال در هنگام زايمان)
• تركيبي از داروهاي آرام بخش و بي حس كننده . پس از دادن آرام بخش به بيمار داروي بي حس كننده به اطراف مقعد تزريق ميشود.

روش شکمی (رکتوپکسی)

این روش، رکتوم را به موقعیت اصلی خود در لگن برمی‌گرداند. جراح رکتوم را با بخیه‌های دائمی به دیواره پشتی لگن متصل می‌کند. این بخیه‌ها رکتوم را به اندازه کافی در جای خود نگه می‌دارند تا بافت اسکار ایجاد شود. رکتوپکسی در رفع افتادگی رکتوم 97٪ میزان موفقیت طولانی مدت دارد.

بسته به صلاحدید پزشک جراح، ممکن است رکتوپکسی با جراحی باز شکم یا جراحی کم تهاجمی (لاپاروسکوپی) انجام شود. جراحی باز به معنای باز کردن حفره شکم برای دسترسی به اندام‌های شما است. جراحی لاپاروسکوپی از طریق برش‌های کوچک با استفاده از یک دوربین کوچک انجام می‌شود. هر دو عمل تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شوند.

اگر سابقه یبوست مزمن دارید و اگر این عامل در افتادگی رکتوم نقش داشته است، جراح ممکن است در زمان رکتوپکسی، بخشی از روده بزرگ شما را که در آن مشکلات یبوست رخ می‌دهد، بردارد. این کار اغلب عملکرد روده را پس از آن بهبود می‌بخشد.

هرچند افتادگی رکتوم قابل درمان است ولي امكان اينكه يبوست يا بي اختياري كاملاً رفع نشود، وجود دارد.

در برخي موارد نادر ركتوپكسي شكم عوارض احتمالي در پي خواهد داشت:

بروز يبوست جديد (در 15 درصد از بيماران) و يا بدتر شدن يبوستي كه قبل از جراحي وجود داشته (حداقل نيمي از بيماران): دليل اين مشكل هنوز معلوم نيست.

براي يبوست پيش آمده پس از جراحي مصرف فيبر، مايعات و نرم كننده ي مدفوع لازم است. برخي اوقات مسهل ضعيف بطور موقت پس از جراحي لازم است. در بعضي بيماران، اختلال جنسي پس از جراحي ناحيه لگن گزارش شده است.

ركتوپكسی كم تهاجم و برداشت احتمالی روده

تكنيك هاي كم تهاجم مانند لاپاراسكوپي يا بكارگيري ربات در چند مركز پزشكي با موفقيت يكسان (در مقايسه با روش سنتي جراحي شكم) قابل انجام است. در لاپاراسكوپی ابزار و دوربين جراحی از شكاف بسيار كوچكي وارد بدن ميشود و همان كارهايي كه قبلا در مورد جراحي شكم نوضيح داده شد انجام مي‌گيرند.

در روش ربات ، همان برش هاي كوچك زده ميشوند و جراحي به كمك ربات صورت ميگيرد. هر دوي اين روش ها مشابه جراحي باز مي باشند با اين تفاوت كه برش ها كوچكتر و از دوربين استفاده ميشود.

مزيت روش لاپاراسكوپي درد كمتر، زمان بستري كوتاه تر و بازگشت سريعتر به فعاليت هاي روزمره مي‌باشند. ضمنا در مقايسه با جراحي باز، عوارض احتمالي لاپاراسكوپي كمتر و درصد بازگشت بيماري مشابه جراحي باز خواهد بود (كمتر از 5%). البته ناگفته نماند همه ي جراحان تجربه يا تخصص استفاده از اين تكنيک را ندارند.

روش رکتال (پرینه)

اگر جراحی شکم گزینه ایده‌آلی برای شما نباشد، جراح از طریق مقعد به افتادگی رکتوم دسترسی پیدا میکند. جراحی رکتال همیشه مانند جراحی شکم به بیهوشی عمومی نیاز ندارد. برخی افراد می‌توانند آن را با بی‌حسی اپیدورال انجام دهند. اگر افتادگی بسیار جزئی دارید یا اگر رکتوم در قسمت بیرونی گیر کرده است (محبوس شده است)، روش رکتال یا “پرینه” نیز ممکن است انتخاب بهتری باشد. دو روش رایج برای این کار وجود دارد:

روش آلتمایر

در این روش، جراح رکتوم افتاده را از طریق مقعد بیرون می‌کشد و آن را برمی‌دارد. همچنین ممکن است قسمت پایینی روده بزرگ (کولون سیگموئید) را در صورت درگیر بودن در افتادگی (پروکتوسیگموئیدکتومی) بردارد. سپس دو انتهای روده بزرگ (کولون باقی مانده و مقعد) را به هم می‌دوزد. انتهای روده بزرگ اکنون به رکتوم جدید تبدیل می‌شود.

این روش نسبت به جراحی باز شکم کمتر تهاجمی است و بهبودی آسان‌تری دارد، اما عیب آن این است که افتادگی ممکن است پس از آن عود کند. به دلیل اینکه رکتوم جدید ساخته شده از روده بزرگ به اندازه رکتوم اصلی قوی نیست. به همین دلیل، برخی از جراحان روش آلتمایر را با “لواتوروپلاستی” ترکیب می‌کنند: سفت کردن عضلات کف لگن با دوختن آنها به یکدیگر.

روش دلورم

عوارض مربوط به اين روش بسيار متغير و بيشتر به خاطر مشكلات پزشكي قبل از آن ميباشد و شامل خون ريزي و نشت از محل دوختگي و باريك شدن دهانه ي مقهد است. درصد وقوع مجدد پايين افتادگي كلا بالاتر از ركتوسيگمويئدكتومي و بين 6 الي 26 درصد است.

آیا افتادگی رکتوم خود به خود از بین می‌رود؟

در بزرگسالان خیر. اگر افتادگی رکتوم در کودک رخ دهد، ممکن است پس از رفع علت آن، از بین برود. به عنوان مثال، اگر کودک مدفوع سفت، اسهال یا عفونت انگلی دارد، درمان این عارضه ها فشار روی عضلات کف لگن او را کاهش می‌دهد. با رشد کودک، عضلات خود به خود ترمیم می‌شوند. با این حال، اگر بزرگسال هستید، افتادگی رکتوم بدون درمان و جراحی حود به خود بهبود نمی‌یابد.

اگر افتادگی رکتوم درمان نشود چه می شود؟

اگر علائم آزاردهنده‌ای ایجاد نکند، ممکن است با مراقبت خانگی مدتی بتوانید با افتادگی رکتوم سر کنید. مراقبت خانگی معنای هل دادن رکتوم به داخل با دست است:

به پهلو دراز بکشید و زانوهایتان را به سینه بچسبانید و از یک پارچه مرطوب و گرم برای فشار دادن آرام رکتوم به جای خود استفاده کنید.

افتادگی رکتوم درمان نشده می‌تواند منجر به چندین عارضه احتمالی شود، از جمله:

• بی اختیاری مدفوع: با ادامه کشش عضلات مقعد، ممکن است در نگه داشتن گاز و مدفوع مشکل بیشتری داشته باشید. از بین مبتلایان به پرولاپس رکتوم، ۵۰ تا ۷۵ درصد افراد این عارضه را گزارش می‌کنند.
• یبوست: جمع شدن رکتوم و مشکل هماهنگی عضلات ممکن است باعث شود در تخلیه مدفوع مشکل داشته باشید. برخی از افراد به طور متناوب یبوست و بی اختیاری دارند.
• زخم‌های رکتوم: اصطکاک و قرار گرفتن پوشش مخاطی رکتوم ممکن است باعث زخم‌های دردناکی در رکتوم شود که خونریزی میکنند. خونریزی کنترل نشده می‌تواند منجر به کم‌خونی شود.
• احتباس: رکتوم “محبوس” شده از مقعد شما آویزان می‌شود و نمی‌توان آن را به داخل فشار داد. خطر این امر این است که ممکن است خونرسانی به آن قطع شود و منجر به مرگ بافت و پوسیدگی رکتوم (قانقاریا) شود.

چگونه می توان از افتادگی رکتوم یا عود آن پس از جراحی پیشگیری کرد؟

اختلالات مزمن روده را درمان کنید. اجازه ندهید یبوست یا اسهال مزمن ادامه یابد.

کف لگن خود را تقویت کنید. تمرینات کگل می‌تواند به حفظ قدرت عضلات لگن کمک کند. این تمرینات از بی‌اختیاری و همچنین افتادگی احتمالی اندام‌های لگن جلوگیری می‌کند.

سوالات متداول درباره افتادگی رکتوم