چرا دچار تنگی مقعد میشویم؟ این عارضه ممکن است مادرزادی یا اکتسابی باشد. تنگیهای اکتسابی میتواند ناشی از بافت اسکار ناشی از ضربه یا جراحی، عفونت یا رشد بافت اضافی و تومور در روده باشد. وقتی دچار مشکلاتی مثل تغییر در حرکات روده و شکل مدفوع، درد مقعد، یبوست طولانی، خونریزی مقعدی یا مشاهده خون در مدفوع و غیره میشوید، این احتمال وجود دارد که دچار تنگی مقعد شده باشید. بنابراین اگر در دفع مشکل دارید و گمان میکنید که به این عارضه دچار شدید، تا انتهای مقاله با ما همراه باشید تا به بررسی علت، علائم و روشهای درمان تنگ شدن مقعد بپردازیم:
تنگی مقعد
مقعد انتهایی ترین بخش دستگاه گوارش است که عمل دفع به وسیله آن انجام میشود. زمانی که لوله عبوری مدفوع یا کانال مقعد باریک شود، عملکرد آن با مشکل مواجه شده و عبور مدفوع سخت (سندرم دفع سخت) میشود. این عارضه در صورت عدم درمان، میتواند منجر به عوارض جدی شود.
مرتبط: مقعد چیست؟ عملکرد، ساختار و انواع بیماریهای مقعد و رکتوم
در حقیقت باریک شدن بیش از حد کانال رکتوم یا همان انتهای راست روده به معنی تنگی مقعد است. این بخش کمی بالاتر از عضلات اسفنکتر قرار گرفته و بر خلاف باور عموم ارتباطی با تنگ شدن دریچه انتهایی مقعد ندارد.
همچنین عارضه تنگی مقعدی، عضله اسفنکتر داخلی که غیر ارادی است را بیشتر از اسفنکتر خارجی که تحت اراده و کنترل فرد است درگیر میکند. با توجه به اینکه بارزترین نشانه این عارضه ایجاد مشکلات جدی در دفع مدفوع است، درمان نکردن آن میتواند مشکلات جدی به همراه داشته باشد.
نحوه تشخیص
شما میتوانید برای تشخیص این عارضه به دکتر عمومی مراجعه کنید و در صورتی که عارضه تنگی مقعدی تشخیص داده شود، دکتر عمومی شما را به پزشک متخصص یا پزشک جراح ارجاع میدهد. معمولا برای تشخیص اختلالات مقعدی در اولین مرحله انجام معاینات فیزیکی صورت میگیرد و در صورتی که پزشک به این عارضه مشکوک شود، از آزمایشاتی مثل:
- کولونوسکوپی
- سیگموئیدوسکوپی
- ام آر آی و غیره برای تایید بیماری شما کمک میگیرد.
در نهایت با توجه به علت ایجاد این عارضه، بهترین روش درمان به بیمار پیشنهاد خواهد شد.
راههای درمان تنگی مقعد
همانطور که در بالا اشاره کردیم درمان تنگی مقعدی با توجه به علت ایجاد این عارضه و شدت این عارضه (خفیف، متوسط و شدید) متفاوت است. روشهای درمان شامل گزینههای زیر است:
درمان خانگی تنگی مقعد
اگر شدت تنگی زیاد نباشد، در مراحل ابتدایی مصرف کافی فیبر و تغییر در رژیم غذایی برای کنترل و درمان یبوست توصیه میشود، اما گزینههای درمانی غیر جراحی برای درمان این عارضه محدود است.
اتساع مقعد
برای تنگی خفیف، این کار با قرار دادن انگشت یا گشادکننده در داخل مقعد، ۲ بار در روز به مدت ۲ ماه انجام میشود تا با ایجاد کشش به درمان کمک کند. برای تنگی شدیدتر، اتساع (دیلاتاسیون) ممکن است در بیمارستان انجام شود. به شما دارو (بیهوشی عمومی) داده میشود تا در طول عمل بخوابید.
روش جراحی
این روش برای تنگی متوسط تا شدید است. روشهای جراحی برای درمان تنگی مقعد شامل آنوپلاستی است که عبارت است از:
- جراحی بسته مقعد
- اسفنکتروتومی که شامل برش عضله اسفنکتر داخلی برای کاهش تنش و انقباض است
البته در مواردی که بیماریهایی مثل شقاق، فیستول و هموروئید عامل تنگ شدن مقعد شناخته شوند، باید از روش جراحی و لیزر برای درمان این عارضهها استفاده کرد.
علائم
ممکن است علائم تنگ شدن مقعد در ابتدا بسیار جزئی باشند، اما به مرور زمان تشدید شوند و شرایط سختی را برای فرد مبتلا ایجاد کنند. این علائم عبارتند از:
- یبوست مزمن
- احساس درد هنگام حرکات روده
- مدفوع باریک یا تکه ای (تغییر شکل مدفوع)
- مشاهده رنگ روشن خون در مدفوع
- احساس نفخ شکم
البته در نظر داشته باشید که بسیاری از بیماریهای مقعد و نشیمنگاه و همچنین بیماریهای التهابی روده میتوانند علائمی مشابه با نشانههای تنگ شدن مقعد ایجاد کنند و برای تشخیص قطعی نیاز به معاینه و انجام بررسی های لازم است.
مطلب مرتبط: اسپاسم یا گرفتگی مقعد
علت تنگ شدن مقعد و راست روده
به نقل از سایت www.tgh.org
در بیشتر موارد علت تنگی مقعد اکتسابی است و در پی اسکار حاصل از جراحیهای مقعد مثل عمل بواسیر یا هموروئید، جراحی فیستول و سایر جراحیهای لگن و همچنین ایجاد ضربه و آسیب در این ناحیه دانست.
سایر عوامل تاثیرگذار در تنگ شدن مقعد شامل موارد زیر است:
- ایدز و بیماریهای مقاربتی مثل HPV و زگیل تناسلی
- بیماریهای التهابی روده IBD
- عفونت مقعد
- بیماری شقاق یا فیشر مقعد
- عدم درمان به موقع هموروئید
- یبوست مزمن
- مصرف بیش از حد ملینها
- اسهال مزمن
- عفونت انگلی
عوامل ژنتیکی و ناهنجاریهای مادرزادی هم یکی دیگر از دلایل تنگ شدن مقعد شناخته میشود که نادر است و کمتر اتفاق میافتد.
علت تنگی مقعد در نوزادان
علت بروز این عارضه در نوزادان را می توان عوامل ژنتیکی و وراثتی دانست. تشخیص تنگی مقعدی در نوزادان کار مشکلی است و در صورت مشاهده خون در مدفوع، یبوست مزمن و هرگونه تغییر در اجابت مزاج به مدت طولانی می توانید به این عارضه مشکوک شوید.
معمولا تنگ شدن مقعد در نوزادان با کولیت روده ارتباط مستقیم دارد که به دلیل ضعیف شدن سیستم عصبی نوزاد دچار این عارضه میشود.
سلام من مدت زیادی است که متوجه میشم که مدفوع باقطر خیلی کم دفع میشه خیلی وقتها باکمک انگشت دفع میشه ولی الان سه چهارروزاست که فکرمیکردم به خاطر ویروس جدید کهوحالت تهوع ودل پیچه هست راحت دستشویی نمیتونم انجام بدم حتیدشربت ملین هم خوردم ولی به سختی دفع مدفوع دارم
سلام دوست عزیز یبوست مقاوم و تنگی مقعد یا رکتوم، اختلال در عملکرد عضلات کف لگن از علل احتمالی شایع است. ویروس به تنهایی باعث این علائم نمی شود معمولاً ویروس باعث اسهال می شود نه مدفوع باریکی که نیاز به انگشت برای دفع دارد. دفع با انگشت اگر تکرار شود خطرناک است. موقع دفع فشار نیاورید و زور نزنید. از فست فود و نان سفید و برنج مدتی پرهیز کنید و آب و مایعات و فیبر و سبزیجات پخته و آلو کیوی مصرف کنید. شیاف گلیسیرین استفاده کنید و اگر دفع بهتر نشد برای معاینه مقعد و انجام آنوسکوپی… Read more »
سلام
دو روزه مقعدم بسته شده حتی نمیتونم یه باد خارج کنم ب زورو با هزار مکافات دفع دارم اونم خیلی کم از درد نمیتونم راه برم میخوام بدونم با دارو خوب میشم یا همین روال ادامه داره ؟و اگه مثلا یه چند روز نوع غذامو تغییر بدم خوب میشم؟ممنونم
سلام دوست عزیز
با توجه به علائمی که گفتید احتمال انسداد یا گرفتگی روده وجود دارد. بهتر است سریع تر به پزشک مراجعه کنید و اگر تایید شود که انسداد ندارید ممکن است به دلیل یبوست یا اسپاسم عضلات باشد و با دارو برطرف شود. در صورتی که همچنان تخلیه یا خروج باد ندارید ممکن است نیاز به تنقیه یا تخلیه دستی توسط پزشک باشد
با سلام وخسته نباشید من چهار روز یکبار هم دفع ندارم وموقع دفع هم کاملا ناقص هس وخودم احساس میکنم که یه چی کاملا کشیده میشه بالا حتی بازورزدن هم دفع نمیشه وموقعی که بازور باشه سردلم مثل ضربان قلب پمپاژ میکنه وسوزش هم دارم وکاملا اختلال خواب پیدا کردم میشه ازتنگی مقعد باشه چون اصلا دفع ندارم
سلام دوست عزیز
علائم شما نشانه تنگی مقعد و یبوست مزمن هست. اما تنگی مقعد معمولاً در اثر جراحی های مقعدی یا استفاده زیاد از بی حس کننده ها ایجاد می شود. ممکن است اختلال عضلات مقعدی هم داشته باشید که به جای شل شدن، موقع دفع سفت میشوند. تمامی موارد محتمل هست و بدون معاینه و ویزیت نمی توان قطعی تشخیص داد پس بهتر است به متخصص گوارش یا جراح عمومی مراجعه کنید
سلام وخسته نباشید من ۴ماه خیلی دردوسوزش معقد داشتم رفتم دکتر گفت هموروئیدعمل کردالان یک ماه که عمل کردم خوب نشدم گفت بای بری کولونسکوپی رفتم هنوز به دکتر نشان ندادم چون تاز دیروز رفت ولی معقدم هم چنان تنگ هست اصلآ تخلیه نمیشه خیلی عذاب میکشم پماد هرهفته برام عوض کرد ولی زخم یکمی مانده خوب نمیشه عفونت هم کرده یه راهنمایی کنید ممنون میشم
سلام دوست عزیز
تنگی مقعد بعد از عمل هموروئید باعث درد و سوزش می شود و اجازه نمی دهد زخم کامل خوب شود. برای درمان تنگی مقعد بعد از عمل از پمادهای شلکننده عضله مقعد مثل نیتروگلیسیرین استفاده می شود یا عمل گشادی مقعد به طور تدریجی توسط پزشک انجام می شود. اگر زخم عفونت کرده پزشک باید آنتی بیوتیک خوراکی یا موضعی تجویز کند. برای نرم نگه داشتن مدفوع از پودر فیبر مثل پسیلیوم و مایعات زیاد استفاده کنید. حتما باید توسط جراح کولورکتال یا متخصص جراحی عمومی معاینه و ویزیت شوید.
سلام وقت بخیر
من هم شقاق دارم هم هموروئید قراره شنبه عمل لیزر انجام بدم
ولی مقعدم کلا بستس به حدی تنگه ک حتی هوا ب زور خارج میشه و خییییلی سوزش و درد دارم
احساس دفع دارم ولی بخاطر تنگی شدید مقعد نمیتونم دفع کنم چیکار کنم تا شنبه بتونم دفع داشته باشم؟؟؟؟؟
سلام دوست عزیز
برای کمک به دفع و کاهش درد می توانید کارهای زیر را انجام دهید:
روزانه 15 الی 20 دقیقه داخل لگن آب گرم بنشینید. از روغن های طبیعی مثل روغن زیتون یا روغن نارگیل با گوش پاک کن به آرامی به اطراف مقعد بزنید. شیاف گلیسیرین استفاده کنید. ملین سبک مثل شربت لاکتولوز بخورید. از ملین های قوی یا تنقیه اصلا استفاده نکنید. آب زیاد بخورید. غذای نرم و پرفیبر مثل سوپ جو بخورید. آلو و انجیر داخل آب خیسانده و بخورید.
سلام خسته نباشین من حدود ۲ ماه عمل فیستول انجام دادم فقط چند روز اول حالم خوب بود ولی بعد ان درد شدید و گرفتگی مقعد دارم چند بار به جراح مراجعه کردم ولی هیچ تعصیری نداشت هر روز وشب با درد زندگی میکنم خاهشن راهنمایم کنید تشکر
سلام دوست عزیز
درد مداوم بعد از عمل فیستول ممکن است به دلیل عود فیستول و عدم درمان کامل و بسته نشدن مسیر فیستول یا ایجاد مسیر جدید باشد. تنگی مقعد و یا باقی ماندن عفونت و آبسه مخفی هم ممکن است علت این درد باشد.
سلام دوستان یه روش خوب برایدشقاق و فیستول و تنگی و باریک شدن تجربه کردم که خوب بود دو قسمت باید با هم رعایت بشه اول روش خروج دوم تغذیه اول روش خروج مدفوع قطره چکان یا سرنگ باریک یا سرنگ زیر پوستی رو پر روغن زیتون کنید و داخل مقعد خالی کنید اگه تنگه اول با روغن زیتون کمی ماساژ بدید و کم کم وارد کنید و با روغن زیتون فقط مرطوب و چرب بشه آنتی هیمورید زیاد و شیاف و ….. بعد یه مدت جواب نمیده و عوارض داره ولی به نظر من روغن زیتون هم در خوراک… Read more »
سلام من شقاق داشتم ویک بافت بیرونی کوچک نیز در کنار مقعد اندازه یک عدس بود که پارسال رفتم عمل
لیزر کردم ولی بعد دوهفته خون ریزی شروع شد واز موقع هم احساس میکنم معقدم تنگ شده کلا ملین استفاده میکنم وموقع دفع باید کناره معقد روفشار بدم تاکامل تخلیه بشه وهمیشه هم زخمه من چیکار کنم کلا زندکیم رو مختل کرده ممنون میشم جواب بدین
سلام دوست عزیز
ممکن است بافت به خوبی ترمیم نشده باشد بعد از عمل یا جراحی به درستی انجام نشده باشد. بهتر است با جراح معالج خودتان مشورت نمایید
و اینکه آقای دکتر مقعدم جوری سفت سفته که حتی شیاف هم بزور داخل مقدم میره ملین های زیاد استفاده کردم از قرص و شربت اما تاثیری نداشته
سلام ودرود خدمت دکترعزیز بنده چندین ساله مشکل دفع دارم هر کاری می کنم مدفوعم خارج نمیشه حتی زورم میزنم بیرون نمیاد انگار پشت مقعدم گیره و خارج نمیشه دکترهای زیادی رفتم قرص و داروهای زیادی دادن و اما بی تاثیر بوده و حتی الانم بدتر شدم مدفوعم تکه تکه و باریک باریک بزور در میاد یکم و کامل اصلا تخلیه نمیشه احساس می کنم مدفوع دارم اما دستشویی میرم فقط یکم هوا میاد و مدفوع هر کار می کنم خارج نمیشه کولونسکوپی چند ماه پیش انجام دادم گفتن هموروئید درجه یک هست و دارو دادن اما الان بدتر شدم… Read more »
سلام دوست عزیز
هموروئید داشتید که درمان نشده است و پیشرفت کرده است. باید با لیزر یا جراحی درمان شوید.