بررسی جامع بيماري كرون و نحوه درمان این بیماری التهابی روده

ژوئن 15, 2016
بررسی جامع بيماري كرون و نحوه درمان این بیماری التهابی روده

كرون يك بيماري التهاب روده ي مزمن با منشائي نامعلوم است كه ميتواند كل سيستم گوارشي را در بر بگيرد. هرچند براي مديريت اين بيماري ، تجويز دارو اولين انتخاب است ولي در موارد خاص جراحي لازم است. در اينجا اطلاعاتي ارائه ميشود تا بيمار با علائم خاص كرون آشنايي و گزينه هاي ارزيابي و درمان را درك كند. اين اطلاعات براي اقوام و دوستان بيماراني كه با اين مريضي درگيرند نيز مناسب است.

بيماري كرون معمولا در بزرگسالان رخ ميدهد. تشخيص دقيق كرون از بين چندين بيماري التهاب روده بسيار مهم است چون علائم ميتوانند مشابه باشند مثل بيماري زخم كوليت روده.

در بخش هاي بعدي به علائم ،‌ تشخيص بيماري كرون ، روش هاي درماني و جراحي خواهيم پرداخت و تكنيك هايي براي به حداقل رساندن احتمال بازگشت ارائه ميدهيم. مديريت كرون نه تنها علائم را كاهش بلكه بر كيفيت زندگي بيمار هم اثر مي گذارد.

بيماري كرون چيست؟

اين بيماري براي اولين بار توسط دكتر بيوريل و همكارانش در سال 1932 در نيويورك تشخيص داده شد. بيماران كرون در دستگاه گوارشي خود يك التهاب مادام العمري دارند كه هميشه جداره ي داخلي روده معروف به موكوسا را در بر ميگيرد و ميتواند به لايه هاي دورني نيز رخنه كند. معمول ترين ناحيه ي مريضي نقطه اتصال روده ي كوچك با روده ي بزرگ است. البته اين بيماري ميتواند در هرجاي دستگاه گوارش (از دهان تا مقعد) رخ دهد. هيچ راهي براي پيش بيني اينكه چه كسي و در چه زماني دچار كرون ميشود وجود ندارد. اين وضعيت مزمن مادام العمري است كه هر زمان ميتواند ظهور يا بهبود يا بدون دليل خاصي عود كند. بيماري كرون برخلاف زخم كوليت علاج ندارد. البته ميتوان بيمار را براي بلند مدت با دارو و جراحي مديريت كرد.

بيماري كرون

بيماري كرون

عكس1: بيماري كرون كه انتهاي روده ي كوچك (ايليوم) و يا روده ي بزرگ (كولون) را در بر گرفته

 

چه كسي در معرض بيماري كرون قرار دارد؟

هركس در هر زماني ميتواند دچار كرون شود ولي علائم بيماري اكثر در سنين 15 تا 35 سالگي بروز كرده اند. كرون غالبا در سومين دهه زندگي ظاهر ميشود و دومين اوج خود را در ششمين و هفتمين دهه داشته است. هردو زنان و مردان بطور يكسان دچار ميشوند و سابقه ارثي احتمال ابتلا به التهاب روده را افزايش ميدهد. افراد سيگاري بيش از ديگران مستعد اين بيماري هستند.

علت بيماري كرون چيست؟

دليل اصلي آن هنوز معلوم نيست. تحقيقات فعلي روي غيرعادي شدن سيستم ايمني بدن و عفونت هاي باكتريايي تمركز كرده است. در حال حاظر ظواهر امر نشان ميدهند كه كرون يك مشكل خود ايمني است كه سيستم ايمني خود بيمار به دستگاه گوارشي حمله و آن را ملتهب ميكند. مدرك اثبات كننده ي اين فرضيه اينست كه وقتي سيستم ايمني توسط دارو سركوب ميشود ، علائم هم كاهش مي يابند. اين بيماري مسري نيست.

علائم بيماري كرون چه هستند؟

كرون هم به صورت بيماري شكم ظهور ميكند (دربرگيرنده ي روده ي كوچك يا بزرگ) و هم بصورت آنوركتال (دربرگيرنده ي مقعد و يا ركتوم) و يا هردو.

شروع و علائم بيماري براي هر كس متفاوت است . علائم شكمي شامل گرفتگي روده ها ، درد ، اسهال و يا يبوست دائمي ، خون ريزي هنگام اجابت ، تب ، ضعف و كم شدن وزن مي باشد. ولي تمام علائم براي هر بيمار بروز نميكند. غالبا شروع كرون بسيار اتفاقي و شديد است و بيمار سريعا مريض ميشود و برخي مواقع جراحي لازم است.

بعضي از بيماران دچار فيستول ميشوند يعني كانالي غيرعادي بين روده و يكي از اندامها يا سطح پوست. فيستول ضمنا ميتواند بين حلقه هاي روده ، بين روده و معده ، بين روده و واژن يا بين روده و پوست شكل گيرد. علائم آنوركتال شامل درد مقعد و يا ترشح از اطراف مقعد است و علت آن آبسه لاعلاج يا عود شده ي اطراف مقعد (كسيه ي عفوني) يا شقاق مقعد است.

ارزيابي بيماري كرون

براي شروع كار ، معاينه كامل جسمي و بررسي سابقه ي ارثي و سپس آزمايش روده با استفاده از ابزار انعطاف پذير چراغ دار و راديولوژي است. پزشك نياز به اطلاعاتي از قبيل سابقه ي درد شكم ، حالت تهوع ، استفراق و خونريزي دارد. سابقه ارثي درخصوص التهاب روده (كرون يا كوليت) و يا سابقه سرطان روده يا پليپ هم مد نظر گرفته ميشود.

آزمايشات لابراتواري شامل آزمايش خون ، آزمايش پروتئين C-reactive كه وضعيت التهاب در بدن را اندازه گيري ميكند و آزمايشاتي مانند Prometheus هستند. تست Prometheus به پزشك براي تعيين بيماري التهاب روده كمك ميكند و اگر بيمار دچار التهاب روده شده باشد ميتوان بين كرون و زخم كوليت تشخيص داد.

علاوه بر تست خون ، معاينه ي جسمي از داخل روده هم معمولا لازم است چون دقيق ترين روش براي تعيين وسعت بيماري است. كولونوسكوپي معمول ترين آزمايش روده است و طي آن جداره ي داخلي روده و ركتوم و همچنين پايين ترين بخش روده ي كوچك بررسي ميشود. كولونوسكوپ لوله اي باريك و انعطاف پذير با دروبين و چراغ است كه از طرف مقعد وارد ميشود. از كولونوسكوپ براي رديابي انواع مشكلات روده اي و ركتومي و همچنين برداشت پليپ ها و تشخيص سرطان روده استفاده ميشود. اين كار معمولا در مطب پزشك با كمترين ناراحتي قابل انجام است.

در بعضي موارد انجام آندوسكوپي براي ديدن مري ، معده و اول روده ي كوچك لازم است. اين دو آزمايش اجازه ي ديد مستقيم از داخلي ترين بخش روده و موكوسا و همچنين برداشت نمونه و درصورت لزوم امكان گشاد كردن ناحيه براي عبور مدفوع و رفع انسداد ميدهد.

يافتن مخاط ملتهب يا تنگي يا فيستول براي تعيين بيماري كرون لازم است و وسعت آن را مشخص ميكند. ضمنا از اين يافته ها ميتواند براي لزوم يا عدم لزوم جراحي استفاده كرد.

كرون

كرون

عكس2: نشان دهنده ي مجراي باريك شده ناشي از زخيم شدن روده ي كوچك در بيماري كرون

بررسي هاي راديولوژي شامل سي تي اسكن از شكم و لگن جهت التهاب يا تنگي روده ، آبسه درون شكمي و فيستول ميباشد. معمولا در اين نوع بررسي بيمار مي بايست مايعي حاوي مواد متضاد بنوشد تا موارد غيرعادي به طور كامل مشاهده شوند. براي تمايز بين التهاب مزمن و جديد هم نياز به آزمايشات ديگر با جزئيات دقيق تر است. براي آن دسته بيماراني كه قبلا چندين تست راديولوژي داشته اند ميتوان از آزمايشات غير تشعشعي استفاده كرد.

درمان بيماري كرون

پس از تشخيص بيماري اولين قدم درمان با دارو است مگر اينكه طبق توضيحات بالا بيمار نياز به جراحي اضطراري داشته باشد. در دارو درماني يك سري برنامه لازم است : درمان اوليه ، درمان نگهدارنده و جلوگيري از عود. اين برنامه ها غالبا توسط پزشك بيمار وضع و مديريت ميشود (پزشك دستگاه گوارش). معمول ترين دارو براي رفع عودهاي حاد ، كورتون هايي از قبيل پردنيزولون يا متيل پردنيزولون همراه با مواد ضد التهابي و اصلاح رژيم غذايي ميباشند. براي حفظ بهبودي هم از داروهاي سركوب كننده ي سيستم ايمني استفاده ميشود.

داروهاي ديگر بستگي به سابقه ، سن ، سلامت كلي و بيماري هاي خاص قابل تجويز هستند. درصورتي كه دارو قادر به رفع درد ، انسداد يا تشكيل فيستول نباشد سپس جراحي گزينه ي بعدي خواهد بود.

جراحي

در بيماري كرون ، جراحي هم ميتواند سريعا انجام و يا براي آينده برنامه ريزي شود. جراحي اضطراري براي آن دسته بيماراني است كه طبق وضعيتشان بايد طي چند ساعت عمل شوند ، يا بخاطر سوراخ شدن روده و يا انسداد ، چون هر دوي اين موارد خطر جاني دارند. در برخي مواقع جراحي آبسه اطراف مقعد (كيسه عفوني در مقعد) بطور اضطراري لازم است تا عفونت جمع آوري شده تخليه و آسيب بيشتري نرساند و عفونت گسترش نيابد.

درصورت نياز به جراحي، جراحي ميتواند يا از ناحيه شكم يا آنوركتال باشد. جراحي شكم به كل ناحيه شكم و جراحي آنوركتال به محل مورد نياز رسيدگي ميكند. جراحي شكم ميتواند يا از نوع باز و يا با حداقل تهاجم با استفاده از برش هاي كوچك و دوربين انجام شود. پزشك بستگي به گسترش بيماري و سابقه و سلامت كلي بيمار بين اين جراحي ها تصميم گيري ميكند.

چه جراحي از نوع باز يا غيرتهاجمي باشد ، فقط به بخشي كه بيماري سرايت كرده رسيدگي ميكند. معمولا ناحيه ي سرايتي داراي زخم ، سوراخ يا تنگي بيش از حد و يا حاوي فيستول است ميباشد. دو نوح جراحي معمول براي بيماري كرون برداشتن انتهاي روده ي كوچك و شروع روده ي بزرگ و يا رفع تنگي روده ميباشند. در اين عمل هاي سعي ميشود تا روده تا حد امكان حفظ و بيمار گوارش عادي داشته باشد.

بيماري كرون

عكس3: برداشتن بخشي از ديواره ي زخيم شده ي روده ي كوچك با اتصال مجدد.

بيماري كرون

عكس4:  stricturoplasty  ، بخش تنگ روده باز ميشود و بدون قطعي مجددا براي حفظ طول روده متصل ميشود.

چون بيماري كرون لاعلاج و بازگشت بيماري معمول است لذا جراح تا حد امكان روده را حفظ ميكند. امكان بازگشت بيماري در كرون بالا است و بستگي دارد به شدت و وسعت بيماري. ميزان بازگشت حدود 25% در 5 سال و 35% در 10 سال از بيماري است.

پس از برداشتن بخشي از روده شايد امكان اتصال مجدد روده ي به باقيمانده نباشد (بخاطر كوتاه شدن). دراين صورت پزشك عمل اوستومي انجام ميدهد كه طي آن منفذي بين اندام داخلي و سطح شكم ايجاد ميشود . در اينجا در ديواره ي شكم برشي دايره اي شكل زده و بخشي از روده به بيرون از ديواره آورده ميشود. آن بخش از روده كه روي سطح شكم قابل ديد است به “استوما” معروف است. انتهاي روده كوچك يا انتهاي روده ي بزرگ كه به ديواره ي شكم بخيه ميخورد به “استومي” معروف است. استومي ميتواند موقت يا دائمي بستگي به وضعيت خاص بيمار باشد.

جدا از خطرات عادي در هر جراحي ، خطر اصلي در جراحي روده زمانيست كه پس از برداشت ، روده ي باقيمانده در نقطه ي اتصال نشت كند. اين نشتي ميتواند درست پس از جراحي يا بعدا رخ دهد. اين خطر ، به خاطر استفاده از استروئيد قبل يا بعد از عمل ، سيگار كشيدن ، تغذيه نامناسب يا التهاب شديد بيشتر هم ميشود. ضمنا استفاده از استروئيد روي التيام زخم اثر دارد. اين گونه مشكلات پس از جراحي مي بايست به دقت تحت نظر باشند.

جراحي آنوركتال معمولا براي تخليه كيسه ي عفونت انجام ميشود. طي اين كار ، جرم آلوده باز و مايع آن تخليه ميشود. اگر پروسه ي عفونت هنوز فعال و مايع شكل ميگيرد اين ميتواند نشانه حضور فيستول باشد. لذا تكه اي بخيه يا چيزي شبيه پلاستيك (معروف به سيتون ) در حفره ي فيستول بطور حلقه اي قرار ميگيرد. سيتون باعث ميشود تا تخليه كنترل و از تشكيل كيسه ي تخليه نشده جلوگيري شود. سيتون معمولا چند هفته در جاي خود باقي ميماند تا مشكل تخليه كنترل و رفع شود ، سپس جراح آن را خارج ميكند. براي رفع فيستول از جراحي آنوركتال هم استفاده ميشود. در مواردي كه يك يا چند فيستول حضور دارد براي بيمار اوستومي گذاشته ميشود تا مسير مدفوع از مسير مقعد تا زمان التيام كامل زخم جدا باشد.

پس از جراحي بايد چكار كرد؟

پزشك سريعا پس از جراحي مراقبت هاي ويژه را شروع و داروهاي مورد نياز براي كنترل بيماري و جلوگيري از عود مجدد تجويز ميشوند. بيماران التهاب روده (كرون يا كوليت) براي سرطان ركتوم يا روده بيش از بقيه مستعد هستند. خطر ابتلا به سرطان روده يا ركتوم براي كسانيكه بيماري كرون آنها طولاني و مزمن است به ميزان بيست برابر بيشتر است.اين دسته بيماران بايد حداقل پس از گذشت هشت تا ده سال از شروع بيماري آزمايش كولونوسكوپي و بعد از آن چندين نمونه برداري از روده و مقعد انجام دهند.

چگونه احتمال عود شدن را كم كنيم؟

عود كردن بيماري بيشتر در افراد سيگاري ديده شده است. ضمنا در كسانيكه داروهاي خود را بدلايل خودداري يا عدم توانايي متوقف ميكنند بهمين صورت است. بيماري كرون يك بيماري مزمن و مادام العمري است كه نياز به توجه و كنترل دائمي دارد.

سئوالاتي كه ميتوانيد از جراحتان بپرسيد:

  • كي به جراحي نياز پيدا ميكنم؟
  • گزينه هاي جراحي چي هستند؟
  • چه روشي در جراحي استفاده خواهد شد؟ لاپاروسكوپي يا باز؟
  • چقدر احتمال دارد به استومي نياز پيدا كنم؟
  • پس از جراحي انتظار چه چيزي داشته باشم؟
  • كولونوسكوپي كي تكرار ميشود؟
  • چه گزينه هايي در مورد بي حسي يا بيهوشي دارم؟
  • پس از جراحي چگونه درد را رفع كنم؟
  • اگر درمان نخواهم چه اتفاقي مي افتد؟
clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا چهارشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۲۱-۸۸۸۷۰۸۹۶ ۰۲۱-۸۸۸۷۰۸۹۶

پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل

آدرس: میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *