آزمایش مدفوع یک تکنیک تشخیص پزشکی است که شامل جمعآوری و تجزیه و تحلیل ماده مدفوع میشود. تجزیه و تحلیل میکروبی، میکروسکوپی و آزمایشهای شیمیایی از جمله آزمایشهایی هستند که بر روی نمونههای مدفوع انجام میشود.
آزمایش مدفوع نمونهای از مدفوع را در آزمایشگاه بررسی میکند. آزمایشهای مختلف مدفوع، برای بررسی مشکلات مختلفی مانند سرطان روده، عفونت روده و سایر بیماریهای دیگر انجام می شود.
آزمایش مدفوع چیست
آزمایش مدفوع به انگلیسی stool exam یک ابزار تشخیصی است که برای ارزیابی وضعیت دستگاه گوارش (GI) استفاده میشود. این آزمایش با تجزیه و تحلیل نمونه مدفوع، بینشهایی در مورد اختلالات مختلف گوارشی، عفونتها و سلامت کلی روده ارائه میدهد. این آزمایش معمولاً برای تشخیص انگلها، باکتریها، ویروسها، خون و مواد غیرطبیعی در مدفوع استفاده میشود و به تشخیص بیماریهایی مانند عفونتها، بیماری التهابی روده (IBD) و سندرمهای سوء جذب کمک میکند.
آزمایش مدفوع برای چیست؟
آزمایش مدفوع یک ابزار تشخیصی است که پزشکان از آن برای تشخیص علت مشکلات معده استفاده میکنند. این آزمایش میتواند باکتری، ویروس و سایر میکروبهای موجود در مدفوع را که میتواند شما را بیمار کند، تشخیص دهد. پزشک از آزمایش مدفوع برای کمک به تشخیص بیماریهای دستگاه گوارش و سرطان روده بزرگ استفاده میکند.
آزمایش مدفوع همچنین میتواند علائم دیگری مانند خون پنهان را که نشاندهنده وجود مشکلی است، بررسی کند.
در صورت بروز علائمی مانند موارد زیر، پزشک ممکن است آزمایش مدفوع را توصیه کند:
- خون در مدفوع
- مخاط در مدفوع
- اسهال (مدفوع شل) که بیش از سه روز طول کشیده است.
- درد یا گرفتگی معده
- تهوع یا استفراغی که چند روز طول کشیده است.
- تب
نمونه مدفوع میتواند برای تشخیص مواردی مانند موارد زیر آزمایش شود:
- تشخیص عفونتها: تشخیص عوامل بیماریزا مانند سالمونلا، ای. کولی، کلستریدیوم دیفیسیل یا عفونتهای انگلی.
- ارزیابی سلامت دستگاه گوارش: شناسایی مشکلاتی مانند IBD، سندرم روده تحریکپذیر (IBS) یا بیماری سلیاک.
- نظارت بر جذب مواد مغذی: ارزیابی سوء جذب چربی یا نارسایی پانکراس.
- تشخیص خونریزی: شناسایی خون مخفی در مدفوع که میتواند نشان دهنده سرطان روده بزرگ یا زخم باشد.
- علت اسهال
- بیماری کرون
- کولیت اولسراتیو
- سرطان روده
آزمایش مدفوع سه نوبته برای چیست
آزمایش مدفوع سه نوبته برای بررسی و افزایش دقت در تشخیص انگل هایی که به طور مکرر در مدفوع یافت می شود انجام می شود که آزمایش 72 ساعته یا 3 روزه هم نامیده می شود. همچنین این آزمایش برای بررسی میزان هضم و جذب چربی ها هم انجام می شود. باید هر روز یک نوبت و یا یک روز در میان یک نمونه جمع آوری شود و اگر فرد یبوست داشته باشد باید حداکثر در ده روز جمع شود.
ممکن است لازم باشد برای انجام این آزمایش به مدت 5 روز هر روز 100 گرم چربی مصرف کنید و از مصرف داروهایی که مانع جذب چربی می شود خودداری کنید.
آزمایش مدفوع چه مواردی را بررسی میکند؟
آزمایش مدفوع میتواند چندین بیماری مختلف دستگاه گوارش را بررسی کند، از جمله:
- شقاق مقعد
- کمخونی (کمبود گلبولهای قرمز خون)
- کولیت (تورم یا سوزش در روده بزرگ، بخشی از روده)
- پولیپهای روده بزرگ (تودههای کوچک سلولی در روده بزرگ)
- سرطان کولورکتال (روده بزرگ)
- دیورتیکولوز (کیسههای برآمده در روده)
- نارسایی لوزالمعده برونریز (قادر به تجزیه غذا در روده نیست)
- خونریزی دستگاه گوارش (GI)
- هموروئید (وریدهای متورم در مقعد)
- عفونتها (باکتریایی، ویروسی یا انگلی)
- بیماری التهابی روده (IBD)
- استئاتوره (چربی اضافی در مدفوع)
- زخم معده
آزمایش مدفوع برای میکروب معده
میکروب معده با آزمایش هلیکوباکتر پیلوری تشخیص داده می شود و از آزمایش مدفوع برای بررسی آنتی ژن باکتری و اینکه آیا آنتی ژن (H. pylori) در مدفوع وجود دارد یا خیر، استفاده می شود. البته باید توجه داشته باشید که وجود نداشتن این آنتی ژن در مدفوع احتمال ابتلا به میکروب معده را رد نخواهد کرد و باید سایر آزمایش های لازم مثل آزمایش خون را هم انجام دهید.
انواع آزمایش مدفوع
انواع مختلفی از آزمایش مدفوع وجود دارد. پزشک بر اساس علائم فرد بهترین آزمایش را انتخاب خواهد کرد:
- آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT): این نوع آزمایش مدفوع به دنبال رد خون در مدفوع میگردد. نتیجه مثبت به این معنی است که در جایی از دستگاه گوارش خود خونریزی دارید.
- آزمایش FIT-DNA: مانند FOBT، این آزمایش مدفوع مقادیر بسیار کمی خون را در مدفوع تشخیص میدهد. اما همچنین به دنبال DNA تغییر یافتهای است که میتواند نشان دهنده شرایط پیش سرطانی یا سرطانی باشد. (توجه: “FIT” مخفف آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع است.)
- آزمایشهای عفونت: پزشکان میتوانند این آزمایش را به چند روش مختلف انجام دهند. اما همه این آزمایش ها با رشد میکروبها، جستجوی آنها در زیر میکروسکوپ یا جستجوی DNA میکروب، به دنبال میکروبها در مدفوع میگردند.
آزمایش مدفوع چگونه است
آزمایش مدفوع نیاز به آمادگی خاصی ندارد و می توانید خودتان در خانه انجام دهید. پزشک هر آنچه را که نیاز دارید، از جمله ظرف نمونه، در اختیار شما قرار میدهد.
پزشک دستورالعملهای لازم را ارائه میدهد، اما در اینجا چند مرحله کلی برای جمعآوری نمونه مدفوع آورده شده است:
- اگر نیاز به ادرار کردن دارید، قبل از آماده شدن برای آزمایش مدفوع این کار را انجام دهید. مخلوط شدن ادرار با نمونه مدفوع میتواند در نتایج آزمایش اختلال ایجاد کند.
- ظرف نمونه یا یک تکه پلاستیک بین نشیمنگاه توالت و لبه کاسه توالت یا هر ظرف تمیز دیگری قرار دهید تا مدفوع شما را جمع آوری کند.
- مدفوع نباید با داخل کاسه توالت تماس پیدا کند. این کار میتواند نمونه شما را آلوده کند.
- بعد از اینکه مدفوع در ظرف نمونه ریخته شد بلافاصله درب ظرف نمونه را محکم ببندید.
- دستهای خود را کاملاً با صابون ضد باکتری و آب بشویید.
- نمونه خود را در اسرع وقت و نهایت تا 24 ساعت باید به آزمایشگاه تحویل دهید.
برای آزمایش مدفوع باید ناشتا بود؟
برای آزمایش مدفوع لازم نیست ناشتا باشید. بهتر است از آخرین وعده غذایی حداقل 2 ساعت گذشته باشد. 5 روز قبل از آزمایش باید مصرف داروهای ملین و مسهل را قطع کنید.
تفسیر نتایج آزمایش مدفوع
نتایج آزمایش مدفوع میتواند مثبت یا منفی باشد. نتیجه منفی به این معنی است که مدفوع شما ظاهری طبیعی دارد و آزمایشگاه هیچ نشانهای از بیماری مانند خون یا میکروب پیدا نکرده است. اگر آزمایش مدفوع برای وجود میکروب مثبت باشد، نتیجه آزمایش ممکن است نام میکروب را نیز به شما بگوید.
تفسیر نتایج آزمایش مدفوع برای شناسایی مشکلات اساسی سلامت ضروری است:
- نتایج طبیعی: هیچ ناهنجاری در رنگ، قوام یا ترکیب مدفوع را نشان نمیدهد.
- نتایج غیرطبیعی: مشکلات بالقوهای مانند عفونت، التهاب، خونریزی یا سوء جذب را مطرح میکند.
محدوده طبیعی نتایج آزمایش مدفوع
در حالی که محدودههای طبیعی بر اساس آزمایشگاه و عوامل فردی متفاوت است، یافتههای معمول عبارتند از:
- رنگ: قهوهای (با رژیم غذایی متفاوت است).
- غلظت: نرم و شکل گرفته.
- pH: بین ۶.۵ تا ۷.۵.
- عدم وجود عوامل بیماریزا: بدون باکتری، ویروس یا انگل.
- بدون خون یا مخاط اضافی: نشان دهنده سلامت پوشش روده است.
اگر نتایج مثبت باشد، مراحل بعدی چیست؟
اگر آزمایش مدفوع مثبت باشد، پاتولوژیست به پزشک معالج اطلاع میدهد که چه نوع میکروب یا پاتوژنی پیدا کرده است. همچنین اگر علائم دیگری از عفونت، مانند مقدار غیر طبیعی خون یا چربی در مدفوع وجود داشته باشد، به پزشک اطلاع میدهد. این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا علت و علائم را پیدا کند و درمان مناسب را توصیه کند.
If your results suggest cancerous growth, your provider will refer you to an oncologist for further testing and treatment.
اگر نتایج نشان دهنده رشد سرطانی باشد، پزشک شما را برای آزمایش و درمان بیشتر به یک متخصص انکولوژی ارجاع میدهد.
https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/25210-stool-test
consistency در آزمایش مدفوع چه معنی ای دارد؟
consistency در آزمایش مدفوع نشان دهنده قوام و بافت مدفوع است و نوع حرکات روده را نشان می دهد:
- شکل گرفته Formed
- شل Loose
- نرم Soft
- آبکی Watery
- سفت Hard
- اسهال مانند Diarrhea like
Wbc در آزمایش مدفوع نشان دهنده چیست
Wbc در آزمایش مدفوع به معنی وجود گلبول سفید در مدفوع است و اگر مثبت باشد آزمایش غیر طبیعی است و به التهاب و عفونت در گوارش اشاره دارد.
در افرادی که اسهال هستند، برای تشخیص اینکه آیا اسهال ناشی از بیماریهایی است که شامل التهاب در سیستم گوارش میشوند یا خیر، استفاده میشود.
معنی formed در آزمایش مدفوع چیست
به بافت و قوام مدفوع اشاره دارد و به معنی شکل گرفته است.
نکات مهم در آزمایش مدفوع
چندین عامل میتوانند بر دقت نتایج آزمایش مدفوع تاثیر بگذارند:
- رژیم غذایی: تغییرات اخیر در رژیم غذایی ممکن است بر ترکیب مدفوع تاثیر بگذارد.
- داروها: آنتیبیوتیکها، ملینها یا آنتیاسیدها میتوانند یافتههای آزمایش را تغییر دهند.
- کیفیت نمونه: نمونههای آلوده یا نمونههای نگهداریشده نامناسب ممکن است منجر به نتایج نادرست شوند.
- بیماریهای زمینهای: بیماریهای مزمن مانند IBD یا دیابت میتوانند بر مدفوع تاثیر بگذارند.
آزمایش مدفوع بهتر است یا کولونوسکوپی؟
آزمایش مدفوع برای تشخیص تغییرات در روده از طریق مدفوع خیلی موثر نیست. در چنین مواردی، به خصوص اگر آزمایش مدفوع منفی باشد ولی علائم ادامه داشته باشد، پزشک ممکن است کولونوسکوپی را پیشنهاد کند. کولونوسکوپی از یک لوله بلند مجهز به چراغ و دوربین استفاده میکند تا پزشک بتواند مستقیماً از آنچه در بدن اتفاق میافتد، دیدن کند. این میتواند به آنها کمک کند تا تودهها را زمانی که هنوز کوچک هستند و برداشتن آنها آسانتر است، پیدا کنند.
مدفوع در مرحله ۱ سرطان روده بزرگ چه شکلی است؟
سرطان روده بزرگ میتواند باعث تغییراتی در شکل و رنگ مدفوع شود، از جمله مدفوع باریک یا روبان مانند، مدفوع پوشیده از مخاط، مدفوع خونی یا مدفوع سیاه و قیری. سایر علائم گوارشی شامل درد یا خونریزی رکتوم، نفخ، کاهش وزن ناخواسته، حالت تهوع یا استفراغ و احساس خالی نبودن روده است.
آزمایش مدفوع کودک
آزمایش مدفوع کودک، مدفوع را از نظر وجود باکتری، ویروس، انگل، خون و چربی بررسی میکند. همچنین برای تشخیص علت علائمی مانند اسهال، نفخ، حالت تهوع و … نیز انجام میشود. پزشکان در صورت وجود مشکل در سیستم گوارش کودک، این آزمایش را تجویز میکنند.
ممکن است لازم باشد کودک ۱ تا ۲ هفته قبل از آزمایش از مصرف برخی داروها و برخی غذاها خودداری کند.
