تنسموس “Tenesmus” چیست و چگونه درمان میشود

تنسموس (Tenesmus) یک تمایل مداوم برای رفتن به دستشویی است. تنسموس معمولاً روده را تحت تاثیر قرار می دهد، اما گاهی اوقات مثانه را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. علت تنسموس، التهاب شدید و تحریک اعصاب درگیر در اجابت مزاج یا دفع ادرار می باشد. اعصاب این ناحیه بیش از حد واکنش نشان می دهند و به ماهیچه ها حس نیاز به تخلیه روده یا مثانه را القا می کنند.

تنسموس چیست؟

تنسموس یک احساس دائمی است که باید به دستشویی بروید، اما نمی توانید. حتی اگر به تازگی روده یا مثانه خود را تخلیه کرده باشید، به نظر می رسد که همچنان نیاز به اجابت مزاج دارید و با علائمی مانند فشار، درد، گرفتگی عضلات و زور زدن غیرارادی دچار تنسموس می شوید.

اگرچه اصطلاح تنسموس معمولاً به تنسموس رکتوم اشاره دارد. ممکن است تنسموس مربوط به مدفوع یا ادرار داشته باشید:

تنسموس رکتوم: احساس مداومی است که شما نیاز به دفع مدفوع دارید، حتی زمانی که دیگر مدفوعی ندارید این نیاز را دارید.
تنسموس وزیکال Vesical tenesmus : تنسموس وزیکال یک بیماری جداگانه است که به مثانه مربوط می شود. فرد احساس می کند که نمی تواند مثانه را تخلیه کند، حتی زمانی که ادرار وجود ندارد.

مطلب مرتبط: علت چسبندگی مدفوع به کاسه توالت چیست

آیا تنسموس طبیعی است؟

سایت my.clevelandclinic.org می گوید:

Tenesmus is a symptom of an underlying condition. It shouldn’t be your normal everyday experience. If you have certain chronic gastrointestinal diseases, tenesmus can be more common, but it may be treatable. If tenesmus is new to you, it may be a sign of a new, acute condition that needs to be diagnosed.

تنسموس نشانه یک بیماری زمینه ای است و نباید به صورت روزمره تجربه عادی باشد. تنسموس در افرادی که بیماری‌های گوارشی مزمن دارند، شایع‌تر است. اما خبر خوب این است که تنسموس قابل درمان است.
اگر به تازگی دچار تنسموس شده باشید، ممکن است نشانه یک بیماری جدید و حاد باشد که باید تشخیص داده شود.

https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/24107-tenesmus

علائم تنسموس

تنسموس خود یک علامت است که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• احساس نیاز مداوم و فوری به دفع مدفوع
• زور زدن، گرفتگی و درد در هنگام دفع مدفوع
• دفع فقط مقدار کمی مدفوع
• احساس می کنید که نمی توانید روده خود را به طور کامل تخلیه کنید

علت تنسموس چیست

تنسموس نشانه چیست؟ تنسموس رکتوم و تنسموس وزیکال هر کدام علامت و نشانه بیماری های مختلف هستند.

People with tenesmus may push very hard (strain) to try to empty their bowels. However, they will only pass a small amount of stool.

افراد مبتلا به تنسموس ممکن است برای تخلیه روده‌های خود به شدت فشار بیاورند. با این حال، آنها فقط مقدار کمی از مدفوع را دفع می کنند.

نقل قول شده از : www.medlineplus.gov

علت تنسموس رکتوم

التهاب یا یبوست می تواند باعث تنسموس رکتوم شود:

التهاب: شایع ترین علت تنسموس رکتوم بیماری التهابی روده است. تا 30 درصد از افراد مبتلا به کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون، تنسموس را تجربه می کنند. در این موارد تنسموس رکتوم از عوارض التهاب مزمن در قسمت تحتانی روده است. روده بزرگ شامل راست روده و مقعد می شود.

Ulcerative colitis and Crohn’s disease are two forms of IBD, which is one of the most common causes of tenesmus.

کولیت اولسراتیو و بیماری کرون دو شکل IBD هستند که یکی از شایع ترین علل تنسموس است.

https://www.healthline.com/health/tenesmus

این بیماری‌های مزمن باعث التهاب طولانی‌مدت می شوند.

التهاب در قسمت پایین روده، آن را متورم و حساس می کند. فضای کمتری برای دفع مدفوع معمولی وجود دارد در نتیجه باعث می شود روده شما احساس سیری بیشتری داشته باشد و اعصابی که روده را پوشانده اند قبلا تحریک شده اند. این اعصاب ممکن است بیش از حد واکنش نشان دهند و به مغز یا ماهیچه ها بگویند که باید روده های خود را تخلیه کنید.

سایر عواملی که می تواند باعث التهاب در قسمت تحتانی روده شود عبارتند از:

• عفونت های مقاربتی مانند کلامیدیا
• آندومتریوز، اگر به روده سرایت کند
• پولیپ و تومورهای کولورکتال
• سرطان مقعد
• کولیت ناشی از پرتودرمانی
• کولیت عفونی ناشی از باکتری، انگل یا ویروس
• دیورتیکولیت
• بیماری سلیاک
• آبسه مقعدی
• هموروئید

یبوست: یبوست همچنین ممکن است باعث این احساس شود که دائماً نیاز به دفع مدفوع دارید حتی اگر به تازگی تخلیه کرده باشید. در این حالت ممکن است روده های شما خالی نباشد، اما با وجود تلاش های مکرر در بیرون آوردن مدفوع مشکل دارید. مدفوع سفت و نهفته که در روده شما گیر کرده می تواند آن را تحریک کند و مدام بخواهد تخلیه شود.

آیا هموروئید باعث تنسموس می شود؟

بله. بواسیر ممکن است باعث شود احساس کنید که با وجود داشتن اجابت مزاج هنوز نیاز به دفع مدفوع و تخلیه روده دارید.

مطلب مرتبط: درمان بواسیر با 18+ روش خانگی و دارویی

آیا استرس و اضطراب باعث تنسموس می شود؟

تنسموس مطمئناً می تواند باعث استرس و اضطراب شود و همچنین استرس و اضطراب ممکن است باعث ایجاد تنسموس شود. در حالی که استرس و اضطراب برای ایجاد تنسموس کافی نیستند، اما می تواند سیستم عصبی را ناراحت کرده و کنترل ماهیچه ها را سخت تر کند. در نتیجه زمینه برای انقباضات غیرارادی عضلات در تنسموس فراهم می شود.

اگر علت اصلی تنسموس IBD باشد، انجام اقداماتی برای کاهش استرس مفید است. از آنجایی که IBD و علائم آن در اثر استرس تشدید می‌شوند، انجام مدیتیشن و تمرین‌ تنفس عمیق به کاهش علائم کمک میکند.

آیا IBS می تواند باعث تنسموس شود؟

بله، سندرم روده تحریک پذیر (IBS) می تواند باعث تنسموس شود. IBS با حساسیت بیش از حد روده مشخص می شود که همراه با احساس تخلیه ناقص پس از اجابت مزاج و زور زدن می باشد.

علت تنسموس وزیکال

احساس نیاز مکرر به ادرار کردن حتی بعد از اینکه به تازگی ادرار کرده اید به دلیل فعال شدن مداوم عضلات ادرار کردن ایجاد می شود. این عضلات ممکن است به ادرار باقی مانده در مثانه پاسخ دهند. یا اگر بیماری التهابی داشته باشید، ممکن است نسبت به اعصاب تحریک شده در دستگاه ادراری بیش از حد واکنش نشان دهند.

تنسموس چگونه تشخیص داده می شود؟

پزشک برای تشخیص علت تنسموس آزمایشاتی را انجام خواهد داد:

• آنوسکوپی معاینه فیزیکی مقعد
• کولونوسکوپی برای مشاهده کولون و رکتوم
• شمارش کامل خون (CBC)
• سی تی اسکن شکم (در موارد نادر)
• پروکتوسیگموئیدوسکوپی (معاینه قسمت تحتانی روده)
• آزمایش مدفوع
• اشعه ایکس از شکم

درمان تنسموس

درمان تنسموس به علت ایجاد آن بستگی دارد. برنامه درمانی معمولاً شامل ترکیبی از اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی، درمان خانگی و درمان پزشکی می باشد.

پس از تشخیص علت با کمک بررسی علائم، چند روش مختلف درمان تنسموس وجود دارد:

درمان پزشکی

درمان‌های پزشکی از مصرف نرم‌کننده‌های مدفوع بدون نسخه تا داروهای تجویزی و جراحی را شامل می‌شود:

• درمان التهاب: اگر التهاب با تحریک اعصاب در بافت‌ها باعث تنسموس شده باشد، ممکن است پزشک التهاب را مستقیماً درمان کند و داروهای ضد التهابی مانند کورتیکواستروئیدها را تجویز کند.
• درمان عفونت: اگر تنسموس شما با عفونت گوارشی یا عفونت مقاربتی مرتبط باشد، پزشک آنتی بیوتیک تجویز می کند.
• درمان یبوست: پزشک ملین، نرم کننده مدفوع و مکمل های فیبر را برای کمک به نرم شدن مدفوع تجویز می کند.
• سرطان کولورکتال: بسته به مرحله سرطان، پزشک ممکن است شیمی درمانی، پرتودرمانی یا جراحی برای برداشتن تومور را توصیه کند.

هدف در تمامی روش های درمان تنسموس، مسدود کردن حرکات غیر ارادی عضلات می باشد. همچنین ممکن است پزشک داروهای ضد اسپاسم یا شل کننده عضلات را تجویز کند. داروهای ضد تشنج نیز می توانند اعصاب درگیر در تنسموس را آرام کنند.

درمان سریع تنسموس

انجام کارهای زیر برای درمان فوری تنسموس توصیه می شود:

• تمرینات کف لگن
• استفاده از وضعیت صحیح برای نشستن در توالت
• هنگامی که می خواهید مدفوع کنید، عضلات خود را شل کنید
• مصرف مکمل فیبر برای حجیم کردن مدفوع
• نوشیدن آب کافی برای نرم نگه داشتن مدفوع
• فعالیت بدنی برای تحریک حرکات روده
• دوزهای پایین برخی از داروهای ضد افسردگی برای کاهش حساسیت رکتوم

توجه به این نکته مهم است که اگر مبتلا به IBD هستید، غذاهای با فیبر بالا ممکن است باعث ایجاد تنسموس شود. مصرف موقت یک رژیم غذایی کم فیبر در طول تشدید بیماری می تواند به تسکین تنسموس کمک کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

همیشه در مورد تنسموس با پزشک مشورت کنید. در صورت داشتن علائم زیر به دنبال درمان فوری باشید:

• تب
• حالت تهوع و استفراغ
• درد شدید
• خون در مدفوع یا خون در ادرار

تنسموس خواه روی روده یا مثانه شما تأثیر بگذارد، داشتن میل دائمی برای رفتن به دستشویی و ناتوانی در انجام آن، شرایط سخت و ناراحت کننده ای است.
اما تنسموس بیش از یک ناراحتی است و نشانه یک بیماری است که نیاز به درمان دارد. حتی زمانی که بیماری زمینه ای مزمن و غیرقابل درمان است، مانند بیماری التهابی روده، درمان می تواند به کاهش درد و شدت علائم کمک کند.

سوالات متداول درباره تنسموس