علائم سندروم روده‌ ي تحريك پذير یا IBS چیست؟

ژوئن 25, 2016
علائم سندروم روده‌ ي تحريك پذير یا IBS چیست؟

سندروم روده ي تحريك پذير يا IBS يك اختلال عمومي است كه بيش از 15 درصد از مردم با آن مواجه اند. اطلاعات فوق جهت آمادگي و درك علائم ، علت ، ارزيابي و گزينه هاي درماني براي بيمار و خانواده ي وي ميباشند.

IBS يكي از انواع مختلف اختلالات دستگاه گوارشي است كه طي آن روده عملكرد عادي ندارد ولي هيچ مشكل غيرعادي هم در اندام ها و يا در آزمايشات ديده و يافت نميشود. برخي اوقات IBS به نام هاي كولون اسپاستيك ، كوليت اسپاستيك ، كوليت مخاطي يا معده ي عصبي معرفي ميشوند كه البته این اصطلاحات قديمي هستند . IBS را نبايد با بيماري التهاب روده بزرگ (معروف به IBD) مانند كرون يا كوليت اشتباه گرفت. بايد توجه داشت كه درمان IBS با دارو است و جراحي نقشي در رفع اين مشكل ندارد.

علائم سندروم روده ی تحریک پذیر یا IBS چيست؟

افراد مبتلا به IBS ، درد شكم ، تغيير حالت مدفوع ، اسهال و يا يبوست (يا هردو در زمان هاي متفاوت) دارند. علائم يا بيشتر به سمت اسهال و يا بيشتر به سمت يبوست تمايل دارند. علائم از ملايم تا شديد و در هر فرد متفاوت و آمد و رفت دارد و هميشه در حال تغيير است. عمده ترين علامت IBS ، دل درد ، پر بودن معده ، گاز و نفخ است. ديگر علائم مربوطه شامل گرفتگي شكم ، دل درد كلي ، حالت غيرعادي مدفوع ، عبور ترشحات ، حس فوريت يا تخليه ي ناتمام در اجابت است. ناراحتي هاي ناشي از سندروم روده ي تحريك پذير معمولا پس از اجابت رفع ميشوند.

سندروم روده ي تحريك پذير

دليل IBS چيست؟

دليل اصلي IBS هنوز مشخص نشده ولي علائم حاكي از عملكرد غيرعادي يا ارتباط نادرست بين سيستم عصبي و عضله هاي روده است. اين تنظيمات غيرعادي منجر به تحريك شدن يا حساس شدن روده ميشود. عضله هاي جداره ي روده هماهنگي خود را از دست ميدهند و در زمان هاي مختلف يا بيش از حد و يا خيلي ضعيف منقبض ميشوند و هرچند هيچ گرفتگي فيزيكي وجود ندارد ولي بيمار حس گرفتگي يا انسداد ميكند. سندروم روده ي تحريك پذير در زنان دو برابر مردان ديده ميشود. عوامل محيط زيستي ، عوامل ژنتيكي ، باكتري هاي موجود در معده ، رشد بيش از حد باكتري ها ، ناتواني در انجام اجابت بطور خود به خود ، حساسيت بيش از حد روده ها ، اختلالات عصبي و هورموني ، همگي علت هاي IBS بشمار مي آيند.

تحقيقات اخير نشان داده اند كه يك مكانيزم واحد باعث IBS نميشود و عوامل مختلفي در اين بيماري درگير هستند. اختلالات گوارشي مثل هضم ضعيف چربي يا كربوهيدرات ،‌ صفراي اضافي ، عدم تحمل غذاهاي خاص و ضعف ژنتيكي كه منجر به التهاب ميشود همگي در بروز سندروم روده ي تحريك پذير نقش دارند. اين عوامل منجر به عكس العمل هايي ميشوند كه روي ترشح و عملكرد درست روده ها اثر ميگذارند. اين محرك ها ضمنا روي عصب هاي جداره ي روده اثر گذاشته و موجب درد و حساسيت شديد ميشوند.

نقش استرس در سندروم روده ي تحريك پذير

استرس ربطي به IBS ندارد چون سندروم روده ي تحريك پذير اختلال روحي يا رواني نيست ولي فشار روحي ميتواند به نوعي آغازگر علائم باشد. خيلي از مردم وقتي عصبي يا مضطرب ميشوند علائم IBS شان هم بيشتر ميشود.

چطور بفهميم مشكل از IBS است يا چيز ديگر؟

با هيچ تست خاصي نميتوان IBS را تشخيص داد ، در عوض قبل از گذاشتن نام IBS روي بيمار بايد تمام بيماري هاي ديگر را در وی رد و كنار گذاشت. ويژگي هاي خاصي كه براي تشخيص سندروم روده ي تحريك پذير لازمند دل درد يا ناراحتي شكم حداقل 3 روز در ماه طي 3 ماه و داشتن يك يا دو از موارد ذيل است: بهتر شدن علائم پس از اجابت ، تغيير حالت ظاهري مدفوع و دفعات آن.

معاينه ي كامل جسمي و بررسي دقيق سابقه ي بيمار توسط جراح يا متخصص دستگاه گوارش براي رد كردن بيماري هاي جدي تر ضروري است (آزمايشاتی از قبیل تست خون ، تست مدفوع ، سيگموئيدوسكوپي و كولونوسكوپي و عكس با اشعه ايكس).

تب ، پايين بودن ميزان گلبول قرمز خون ، خون ريزي مقعد و كم شدن بي دليل وزن ، هيچ يك نشانه IBS نيستند و بايد توسط متخصص پيگيري شوند. ديگر علائم كه بايد در نظر گرفت شامل : شروع عالئم در سن 50 سالگي ، مشكلات شبانه كه باعث بيداري بيمار ميشوند ، استفاده از آنتي بيوتيك و سابقه بيماري هايي مانند التهاب روده بزرگ يا سرطان در خانواده.

اگر بدن در جذب لاكتوز مشكل دارد ميتوان بمدت 2 هفته غذاهاي بدون لاكتوز مصرف كرد تا اين مورد براي پزشك تاييد شود.

درمان سندروم روده ي تحريك پذير چگونه است؟

همينكه بدانيم سندروم روده ي تحريك پذير مشكل جدي و خطر جاني ندارد از استرس مي كاهد . كم كردن فشارهاي روحي ، رفتار درماني ، فيزيوتراپي ، بيوفيدبك و تكنيك هاي آرامش بخش همگي در رفع مشكلات IBS نقش دارند. بيمار با يادداشت كردن غذاها و فعاليت هاي روزانه ميتواند برخي غذاها و يا عواملي كه منجر به IBS ميشوند را شناسايي كند. جراحی برای IBS لازم نیست.

هدف از درمان كم كردن علائم است و با اصلاح سبك زندگي مانند ورزش منظم و خواب بهتر ميتوان به اين هدف رسيد . اصلاح رژيم غذايي در برخي بيماران موثر است. چندین نوع ماده ی غذایی بر IBS  اثر منفی دارند و مخففشان FODMAP ( تخمیر الیگوساکاریدها , دی ساکاریدها , مونوساکاریدها و پلی ال ) است که حاوی شکرهای پیچیده مانند لاکتوز , فروکتوز , گالاکتوز , سوربیتول , مانیتول و زیلیتول میباشند. رژیم غذایی که  FODMAP آن کم است برای بیماران IBS مفید میباشد. ضمنا عدم تحمل گلوتن IBS را تشدید میکند حتی اگر فرد بیماری سلیاک نداشته باشد. غذاهای تولید کننده گاز مانند لوبیا , کلم , گل کلم , بروکلی , جوانه ی بروکسل و پیاز همگی در ایجاد نفخ و ناراحتی IBS نقش دارند.

غذاهاي فيبردار ميتواند در سندروم روده ي تحريك پذير هم مثبت عمل كند هم منفي . فیبرهای حل شدنی مانند آنچه در میوه های مرکبی و دانه کتان و حبوبات است به نرم شدن مدفوع کمک و شدت گرفتگی ها را کم میکنند. فیبرهای حل نشدنی که در سلولز , غلات و سبوس وجود دارد آب را جذب و اسهال را کاهش میدهد. فيبر زياد در بعضي افراد باعث نفخ و ناراحتي معده ميشود .

پروبيوتيك (باكتريهاي خوب) هم براي بهبود IBS موثرند و ميتوان آن را مكمل غذاهاي ديگر كرد. پروبيوتيكها در فرم های گوناگون موجودند و یافتن نوع مناسب برای شما نیاز به آزمون و خطا دارد.

IBS از نوع متوسط تا شديد تنها با دارو بهبود مي يابد ولي اثر دارو روي هر شخص متفاوت است. داروهایی که معمولا تجویز میشوند شامل : داروهای آنتی کولینرژیک مانند دیسیکلومین , پروپانتلین , بلادونا و هیوسیامین برای کنترل اسپاسم روده هستند. عوارض این داروها خشکی دهان , مشکل ادرار , تاری دید و ضربان قلب بالا است. بیساکودیل در دوز پایین هم در برخی بیماران جواب داده است. مصرف ریفاکسیمین (نوعی آنتی بیوتیک) بمدت دو هفته (بدون عارضه ی یبوست) برای بیماران IBS مفید میباشد. به همین دلیل میتوان گفت باکتری های روده نقش مهمی در ایجاد IBS ایفا میکنند.

چقدر طول میکشد تا درمان جواب دهد ؟

رفع علائم سندروم روده ي تحريك پذير معمولا یک پروسه ی کند است و شايد شش ماه يا بيشتر طول بكشد و صبوري بسيار مهم است. روده به راحتی در مقابل استرس عکس العمل نشان میدهد و با رعایت یک رژیم غذایی و داروهای مناسب میتوان به راحتی IBS را رفع و بر آن غلبه کرد.

اگر درمان نخواهم چي ميشود؟

IBS باعث مشكلات جدي تر مانند سرطان يا خونريزي يا بيماري التهاب روده مثل كوليت نميشود. اگر كار خاصي انجام نشود علائم ادامه داشته و مي آيند و ميروند و با گذشت زمان شايد بهتر و شايد هم بدتر شوند.

سوالاتی که میتوانید از پزشک معالج بپرسید:

  • IBS چیست؟
  • دلیل IBS چیست؟
  • آیا فشار روحی (استرس) موجب IBS میشود؟
  • تشخیص چگونه است؟
  • آیا برای تایید IBS آزمایش خاصی وجود دارد؟
  • آیا به کولونوسکوپی نیاز دارم؟
  • آیا IBS بیماری جدی ای است؟
  • آیا IBS میتواند باعث بیماری های دیگر شود؟
  • چه گزینه هایی برای درمان دارم؟
  • آیا غذاهای خاص بر علائم تاثیر دارند؟
  • آیا علائم من رفع میشوند؟
clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا چهارشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۲۱-۸۸۸۷۰۸۹۶ ۰۲۱-۸۸۸۷۰۸۹۶

پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل

آدرس: میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *