پروکتیت (التهاب رکتوم) چیست و چگونه درمان می شود؟

پروکتیت التهاب پوشش رکتوم است. رکتوم لوله عضلانی است که به انتهای کولون متصل است. مدفوع هنگام خروج از بدن از رکتوم عبور می کند.

پروکتیت ممکن است حاد یا مزمن باشد. متخصصان انواع مختلفی از پروکتیت را شناسایی کرده اند، از جمله پروکتیت در بیماری التهابی روده (IBD)، پروکتیت عفونی، پروکتیت پرتویی و پروکتیت انحرافی.

پروکتیت چیست؟

اگر باکتری ها یا مواد شیمیایی پوشش داخلی رکتوم را تحریک کنند، یا اگر تحت تاثیر بیماری التهابی روده قرار بگیرند، راست روده می تواند ملتهب شود و علائم ناراحت کننده ای مانند درد مقعد، اسهال، خونریزی مقعدی، ترشحات و احساس نیاز مداوم  به اجابت مزاج  و تغییرات مدفوع ایجاد کند. علائم پروکتیت می تواند کوتاه مدت باشد یا مزمن شود.

پروکتیت در افرادی که به بیماری التهابی روده (بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو) مبتلا هستند، شایع تراست. عفونت های مقاربتی یکی دیگر از علل شایع است. پروکتیت همچنین می تواند یک عارضه جانبی پرتودرمانی باشد.

چندین نوع پروکتیت شناسایی شده است که علل و درمان های متفاوتی دارند. پروکتیت مزمن مدت زیادی طول میکشد یا ممکن است با گذشت زمان ظاهر شود و از بین برود. پروکتیت حاد به طور ناگهانی ایجاد می شود و مدت کوتاهی طول می کشد.

انواع مختلف پروکتیت چیست؟

پروکتیت بسته به علت آن می تواند مزمن یا حاد باشد. علل مختلف پروکتیت انواع مختلفی را تولید می کند که گاهی اوقات نام های متفاوتی دارند. برای مثال، عفونت‌های مقاربتی (STIs) می‌توانند باعث «پروکتیت عفونی» شوند، پرتودرمانی می‌تواند باعث «پروکتیت پرتویی» و کولیت اولسراتیو می‌تواند باعث «پروکتیت اولسراتیو» شود.

پروکتیت اولسراتیو

پروکتیت ممکن است بخشی از بیماری التهابی روده (IBD) باشد. 

Ulcerative colitis and Crohn’s disease are common types of IBD that may cause proctitis. Proctitis in IBD is chronic, and it is the most common type of proctitis

کولیت اولسراتیو و بیماری کرون انواع شایع IBD هستند که ممکن است باعث پروکتیت شوند. پروکتیت در IBD مزمن است و شایع ترین نوع پروکتیت است

https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/proctitis

پروکتیت انحرافی

پروکتیت انحرافی التهاب رکتوم است که ممکن است پس از جراحی استومی روده ایجاد شود که انحراف روده نیز نامیده می شود. پس از جراحی استومی، مواد زائد به جای عبور از رکتوم و مقعد، از طریق سوراخی به نام استوما در دیواره شکم خارج می شوند.

پروکتیت انحرافی مزمن است و اغلب 3 ماه تا 3 سال پس از جراحی استومی شروع می شود.

علائم پروکتیت چیست؟

علائم و نشانه های پروکتیت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تنسموس: که به معنای احساس میل مداوم برای اجابت مزاج است، حتی اگر روده خالی باشد.
• نیاز فوری به اجابت مزاج
• اسهال و یبوست
• گرفتگی و درد مقعد، راست روده یا سمت چپ شکم، که ممکن است در حین اجابت مزاج ایجاد شود.
• خون در مدفوع یا خونریزی مقعدی
• دفع مخاط یا ترشح چرک با مدفوع چسبناک

اگر خون، مخاط یا چرک را از رکتوم خارج کردید یا درد شدید شکم داشتید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

علت پروکتیت چیست؟

انواع مختلف پروکتیت علل مختلفی دارند. علل شایع پروکتیت عبارت است از:

• پروکتیت بیماری التهابی روده: در اثر دو نوع بیماری التهابی روده (کولیت اولسراتیو و بیماری کرون)
• پروکتیت عفونی: در اثر چندین بیماری مقاربتی (STDs) از جمله سوزاک، کلامیدیا، تبخال تناسلی، سیفلیس

سایر عفونت‌های رکتوم که می‌توانند باعث پروکتیت شوند عبارتند از:

• عفونت‌هایی که باعث مسمومیت غذایی می‌شوند، مانند سالمونلا، شیگلا 
• گاهی اوقات آنتی بیوتیک‌هایی که برای درمان عفونت استفاده می‌شود می‌تواند باکتری‌های مفید روده را از بین ببرند و به باکتری‌های مضر اجازه رشد دهند. این نوع پروکتیت انحرافی نامیده می شود.

• پرتودرمانی برای درمان سرطان باعث ایجاد پروکتو پاتی پرتویی میشود.
• پروکتیت ممکن است به دنبال برخی از انواع جراحی روده بزرگ رخ دهد که در آن مسیر مدفوع از راست روده به سوراخ ایجاد شده توسط جراحی (استوما) منحرف می شود.

عوامل دیگری که ممکن است باعث پروکتیت شوند عبارتند از:

• آسیب به مقعد یا راست روده
• عوارض جانبی داروها، مانند داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی 
• عدم جریان خون به راست روده

پروکتیت چقدر شایع است؟

هنوز مشخص نیست که همه انواع پروکتیت چقدر شایع هستند. با این حال، محققان بررسی کرده اند که انواع خاص پروکتیت در گروه های خاصی از افراد بیشتر شایع است. به عنوان مثال:

• حدود 30 درصد از افرادی که کولیت اولسراتیو دارند، فقط در رکتوم التهاب دارند.  پزشکان این وضعیت را پروکتیت اولسراتیو می نامند.
• در میان افرادی که برای درمان سرطان پرتودرمانی می‌کنند، حدود 75 درصد به پروکتوپاتی پرتوی حاد و تا 20 درصد به پروکتوپاتی پرتوی مزمن مبتلا می‌شوند.
• در میان افرادی که رکتوم در طی جراحی استومی برداشته نمی‌شوند، التهاب در رکتوم (به نام پروکتیت انحرافی) شایع است.

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به پروکتیت هستند؟

در صورت داشتن شرایط زیر احتمال ابتلا به پروکتیت بیشتر است:

• ابتلا به کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون
• داشتن بیماری مقاربتی
• رابطه جنسی مقعدی 
• پرتودرمانی برای سرطان به سمت راست روده یا نزدیک آن (مانند سرطان رکتوم، تخمدان یا پروستات) خطر ابتلا به پروکتیت را افزایش می‌دهد.
• جراحی استومی روده انجام داده و رکتوم را خارج نکرده اند.
• خطر ابتلا به عفونت مقاربتی (STI) در صورت داشتن شریک جنسی متعدد، عدم استفاده از کاندوم

آیا پروکتیت خطرناک است

در شرایط عادی، پروکتیت تهدید کننده زندگی نیست و به خوبی به درمان پاسخ می دهد. اما اگر پروکتیت درمان نشود یا با درمان بهبود نیابد، ممکن است عوارضی از جمله:

• آبسه : دمل دردناک، متورم و پر از چرک ناشی از عفونت
• خونریزی مزمن یا شدید که می تواند منجر به کم خونی شود. کم خونی باعث احساس خستگی، سرگیجه، تنگی نفس، سردرد، رنگ پریدگی پوست و تحریک پذیری می شود.
• فیستول: یک تونل غیر طبیعی بین دو عضو یا بین یک اندام و قسمت بیرونی بدن
• تنگی غیر طبیعی رکتوم 
• اختلال در نعوظ
• التهاب مزمن در رکتوم می تواند منجر به زخم های باز در پوشش داخلی راست روده شود.

تشخیص پروکتیت 

روش‌های رایجی که پزشکان می‌توانند برای تشخیص، یافتن علت و بررسی عوارض پروکتیت استفاده کنند عبارت است از: 

• آزمایش خون
• آزمایش های مدفوع
• جمع آوری نمونه ای از باکتری ها و سایر میکروب های داخل راست روده
• آندوسکوپی
• بیوپسی از پوشش رکتوم و کولون
• کولونوسکوپی برای مشاهده پوشش راست روده و کل روده بزرگ
• سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر برای مشاهده پوشش رکتوم و پایین روده بزرگ

درمان قطعی پروکتیت

درمان پروکتیت بستگی به علت و شدت آن دارد. ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• قطع هر چیزی که باعث التهاب شده است
• آنتی بیوتیک یا ضد ویروس برای درمان عفونت
• سرکوب کننده های ایمنی برای پروکتیت مربوط به خود ایمنی
• سولفاسالازین یا مسالامین برای کولیت اولسراتیو / پروکتیت
• Infliximab برای پروکتیت مرتبط با کرون
• کورتیکواستروئیدهای موضعی برای درد و التهاب
• تنقیه سوکرالفیت برای درمان زخم رکتوم
• روش های آندوسکوپی برای جلوگیری از خونریزی گوارشی

 در صورتی که پروکتیت منجر به عوارض شود یا اگر سایر درمان ها مؤثر واقع نشد، پزشک جراحی را توصیه میکند.

جراحی برای عوارض پروکتیت مانند درمان آبسه، درمان فیستول یا تنگی مقعد نیز توصیه می شود.

آیا پروکتیت به خودی خود از بین می رود؟

ممکن است خود به خود از بین برود اما:

• اگر عفونت دارید، آنتی بیوتیک یا داروهای ضد ویروسی به پایان سریع آن کمک می کنند.
•  اگر پروکتیت پرتویی دارید، معمولاً چند هفته پس از پایان پرتودرمانی از بین می‌رود، اما در این بین، داروهای ضد درد موضعی می‌تواند کمک کند. 
• اگر مبتلا به IBD مزمن هستید، پروکتیت ممکن است خود به خود بیاید و از بین برود.

درصد کمی از افراد دچار پروکتیت پرتوی مزمن می شوند که برای مدت طولانی باقی می ماند. موارد مزمن بیشتر احتمال دارد که عوارضی را به همراه داشته باشند که ممکن است درمان آن دشوارتر باشد.

سوالات متداول درباره بیماری پروکتیت