علت اسهال و دل پیچه چیست “معجزه درمان سریع خانگی”

اسهال دفع مدفوع به شکل آبکی و بسیار شل است و فرد مبتلا دچار دل پیچه می‌شود و نیاز فوری به اجابت مزاج را تجربه می‌کند. اگر سه بار یا بیشتر در یک روز مدفوع شل داشته باشید، اسهال دارید. این عارضه چیزی جز یک عفونت ساده نیست که دستگاه گوارش شما را درگیر خود کرده است و بدن شما در حال مقابله و واکنش با این عامل عفونیست.

اکثر موارد اسهال بین 2 روز الی 1 هفته از بین می روند و همه چیز به شرایط عادی باز می‌گردد، اما گاهی منشا ایجاد آن خطرناک تر از یک عفونت ساده است و زنگ خطریست از وجود برخی بیماری‌ها و مشکلات شدیدتر که در چنین شرایطی باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. ابتلا به اسهال در کودکان زیر پنج سال شایع تر از بزرگسالان است. در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی علت این عارضه، علائم، انواع و روش‌های درمان خانگی دل پیچه و اسهال بزرگسالان و کودکان بپردازیم:

درمان خانگی اسهال بزرگسالان

درمان خانگی یکی از متداول ترین روش های درمان اسهال است و شامل طیف وسیعی از دستورات و نسخه های طب سنتی می باشد. در حالی که اسهال اغلب خود به خود پس از چند روز از بین می رود، می توانید اقدامات و روش های خانگی زیر را برای توقف یا درمان خانگی دل پیچه و اسهال انجام دهید:

• داروهای بدون نسخه (OTC) مانند لوپرامید
• آبرسانی مجدد، نوشیدن آب اولین قدم برای آبرسانی مجدد است.
• از نوشیدن هر چیزی که باعث تحریک بیشتر گوارش می شود، مانند کافئین، الکل ونوشابه های گازدار خودداری کنید.
• مصرف پروبیوتیک ها

مطلب مرتبط: تنسموس “Tenesmus” چیست و چگونه درمان میشود

برای اسهال بزرگسالان چی خوبه؟

به گفته بنیاد بین‌المللی اختلالات گوارشی (iffgd.org):

رژیم غذایی با وعده‌های غذایی کوچک و مکرر
غذا و نوشیدنی های سرشار از سدیم و پتاسیم مانند آبگوشت، موز و سیب زمینی آب پز
غذاهای کم فیبر، از جمله ماست، گوشت بدون چربی و نودل
اجتناب از:
غذاهای پرچرب، از جمله غذاهای سرخ شده، چیپس و شیرینی
غذاهای حاوی شیرین کننده های مصنوعی
غذاهایی با سطوح بالای فروکتوز
گوشت های چرب مانند بیکن

برای درمان اسهال چه بخوریم

رژیم غذایی BRAT که ترکیبی از غذاهای ملایمی است که فیبر کم و نشاسته بالایی دارند، و به تولید حرکات جامد روده کمک میکند. همچنین حاوی مواد مغذی مفیدی مانند پتاسیم و پکتین است. شامل:

• موز
• برنج
• سس سیب
• نان تست

لازم به ذکر است که رژیم BRAT بسیار محدود کننده است و تغذیه متعادلی را ارائه نمی دهد. افراد باید فقط تا زمانی که احساس بهتری داشته باشند و نه طولانی مدت از این رژیم غذایی پیروی کنند.

از مهم ترین روش های درمان خانگی دل پیچه و اسهال بزرگسالان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نوشیدن آب و مایعات فراوان در طول روز
• ترکیب 2 قاشق سرکه و 1 لیوان آب و نوشیدن آن
• نوشیدن آب نارگیل
• دمنوش پوست پرتقال
• ماست
• کدو تنبل
• کره ی بادام زمینی
• شیرسویا
• بلوبری
• آناناس

علت اسهال چیست؟

دلایل زیادی برای به وجود آمدن این عارضه شناخته شده اند. علت دل پیچه و اسهال در بزرگسالان می تواند شامل موارد زیر باشد:

• گاستروانتریت: گاستروانتریت یکی از شایع ترین علل اسهال شناخته شده است. این بیماری که با نام آنفولانزای معده هم شناخته می‌شود، یک بیماری ویروسی است و به علت عفونت روده‌ها رخ می دهد و دلیل آن موارد زیر می تواند باشد:
• انگل‌ها
• ویروس‌ها
• باکتری‌ها
• عمل جراحی، گاهی اوقات، جراحی روی معده یا کیسه صفرا ممکن است باعث اسهال بعد از عمل شود.
• سندروم روده تحریک پذیر (IBS)
• عوارض ناشی از مصرف داروها مثل آنتی بیوتیک ها، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی و داروهای شیمی درمانی
• آلرژی و حساسیت غذایی
• بیماری سلیاک یا عدم تحمل لاکتوز: این شرایط را می توان با تنظیم رژیم غذایی درمان کرد.
• مصرف آب و غذای آلوده
• عدم رعایت بهداشت دست‌ها
• استرس و اضطراب
• بیماری‌های گوارشی
• مصرف محصولات حاوی سوربیتول

مطلب مرتبط: گاستریت (ورم و التهاب معده) چیست و چگونه درمان می شود؟

با توجه به اینکه سیستم ایمنی کودکان ضعیف تر است و بسیاری از این ویروس‌ها از طریق غذا، آب و دست آلوده وارد دستگاه گوارش می‌شوند، شیوع اسهال در کودکان کمی بیشتر از بزرگسالان است. بنابراین عدم رعایت بهداشت، نشستن دست‌ها بعد از رفتن به دستشویی و خوردن ناخن در کودکان باعث انتقال سریع‌تر ویروس ها و ابتلا به عارضه‌هایی مثل گاستروانتریت می‌شود.

علائم اسهال در کودکان و بزرگسالان

این علائم در افراد مختلف، متفاوت است و به نوع اسهالی بستگی دارد که به آن مبتلا شده  است. گاهی ممکن است شما با علائمی نظیر اسهال، استفراغ مواجه شوید. علائم بیماری در موارد عفونی و غیرعفونی آن متفاوت است.

به طور کلی از مشخص ترین علائم اسهال در کودکان و بزرگسالان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• احساس نفخ در شکم
• دل پیچه و دل درد
• مدفوع رقیق، شل آبکی
• احساس تهوع و استفراغ
• مراجعه مکرر به دستشویی
• کاهش اختیار در دفع مدفوع
• بی اشتهایی
• کاهش وزن
• خستگی و بیحالی
• تب
• در اسهال مزمن ممکن است علائم زیر را هم تجربه کنید:

• از دست دادن کنترل روده
• اگر ویروس یا باکتری عامل اسهال شما باشد، ممکن است تب، لرز و مدفوع خونی نیز داشته باشید.

مطلب مرتبط: علت ترشحات مقعدی و درمان بوی بد مقعد

انواع اسهال

انواع گوناگونی از این عارضه وجود دارد که هر فردی به یک نوع آن مبتلا می‌شود:

اسهال آبکی

اسهال آبکی نشانه چیست؟ علت اسهال آبکی با فشار می تواند ناشی از عفونت، ویروس هایی مثل روتاویروس، باکتری هایی مثل سالمونلا، انگل هایی مثل ژیاردیا، دارو و شرایط مزمن باشد.

اسهال آبکی مزمن نشانه ای از چندین اختلال است:

• سندرم روده تحریک پذیر (IBS)
• بیماری سلیاک
• بیماری کرون
• کولیت زخمی

درمان اسهال آبکی

درمان اسهال آبکی شامل نوشیدن آب زیاد، اجتناب از غذاهایی که آن را بدتر می‌کند و مصرف دارو و قرص اسهال باشد. سریعترین راه برای درمان اسهال آبکی:

روش های زیر را برای درمان اسهال آبکی امتحان کنید:

• مصرف داروهای OTC مانند لوپرامید
• در صورت لزوم آنتی بیوتیک مصرف کنید.
• هیدراته بمانید و مقدار زیادی مایعات بنوشید
• غذاهای ملایم بخورید
• از غذاهای محرک یا تند پرهیز کنید.
• از کافئین و الکل خودداری کنید.
• غذاهای نیمه جامد و کم فیبر را به تدریج اضافه کنید.
• کراکر، نوشابه، نان تست، تخم مرغ، برنج را امتحان کنید

اسهال اسمزی

این نوع اسهال در اثر محصولات حاوی سوربیتول مثل آبنبات های رژیمی و آدامس ها ایجاد می شود. در چنین شرایطی آب بدن به درون روده ها کشیده می‌شود و در نتیجه اسهال به وجود می‌آید.

ترشحی

در نوع ترشحی که بیشتر به دلیل عفونت‌ها و مصرف برخی داروها رخ می دهد تعادل الکترولیت‌های بدن بهم ریخته و بدن آب را به صورت غیرطبیعی و کنترل نشده وارد روده‌ها می‌کند و به دنبال آن به شکل اسهال از بدن دفع می‌شود.

اگزوداتیو

وجود برخی عفونت‌ها و بیماری های روده ای از جمله بیماری کرون روده و کولیت می تواند باعث بروز اگزوداتیو شود. اسهال اگزوداتیو یا التهابی با دفع چرک و خون همراه است.

اسهال ناگهانی یا حرکتی

منشا و علت اسهال ناگهانی در بزرگسالان به حرکات روده باز می‌گردد. برخی مشکلات مغزی، مشکلات تیروئیدی و بیماری‌هایی نظیر سندروم روده تحریک پذیر IBS می تواند باعث بروز چنین اسهالی شود. از اصلی‌ترین علائم آن می‌توان به ناگهانی بودن آن اشاره کرد.

عوارض اسهال چیست؟

اسهال می تواند باعث کم آبی بدن شود، به این معنی که بدن شما مایعات کافی برای عملکرد صحیح ندارد. کم آبی بدن می‌تواند جدی باشد، به خصوص برای کودکان، سالمندان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند. برخی از علائم کم آبی بدن:

• احساس سرگیجه
• سر درد
• ادرار تیره
• ضعف و خستگی

این عارضه در طولانی مدت می تواند عوارض زیر را به همراه داشته باشد:

بواسیر

یکی از عوامل بیماری بواسیر یا هموروئید افزایش فشار و تورم رگ‌ها در ناحیه مقعد است که اسهال مزمن باعث ایجاد آن می‌شود. بنابراین در صورت ابتلا به این بیماری آن را جدی بگیرید و در اولین فرصت اقدام به درمان آن کنید.

اگر می‌خواهید بدانید هموروئید چیست و چه علائمی ایجاد می‌کند باید به صفحه مربوطه مراجعه کنید.

شقاق

بیماری شقاق یا فیشر مقعدی می‌تواند دلایل بسیاری داشته باشد که بصورت مستقیم یا غیر مستقیم منجر به ایجاد این بیماری می‌شوند. مدفوع نرم یا اسهالی یکی از عوامل ایجاد شقاق یا زخم مقعدی است.

می توانید برای آشنایی بیشتر با این بیماری به مطلب فیشر یا شقاق چیست مراجعه کنید.

فیستول

اسهال یکی از عواملی است که منجر به ایجاد آبسه مقعدی می‌شود و مهمترین علت ایجاد فیستول نیز آبسه مقعدی است. بیماری فیستول یک مسیر باریک است که بین دو عضو از بدن ایجاد می شود و پر از عفونت است.

مطلب مرتبط: علل بیماری فیستول چیست؟

سوء جذب روده ای

اسهال شدید و مداوم می تواند باعث سوء جذب روده شود. روده قادر به جذب تمام مواد مغذی مورد نیاز بدن برای عملکرد صحیح نیست. سوء جذب روده ای خطری جدی در موارد عفونت انگلی است.

اسهال بعد از چند روز خطرناک است؟ زمان مراجعه به پزشک

ایا اسهال طولانی مدت خطرناک است؟ در بیشتر موارد، علائم اسهال در عرض 5 تا 7 روز متوقف می شود. اگر اسهال طی چند روز ادامه پیدا کرد یا به درمان خانگی پاسخ نداد، افرادی که در معرض خطر عوارض هستند، مانند کودکان خردسال و افراد مسن نیز باید برای درمان اسهال به پزشک مراجعه کنند.

در صورتی که همراه با اسهال علائم زیر را تجربه می‌کنید، باید در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید:

• خون در مدفوع
• تب
• علائم کم آبی بدن، مانند تشنگی شدید و خشکی دهان
• اسهال مزمن
• اسهال در خواب
• کاهش وزن قابل توجه
• درد شدید شکم
• مشاهده خون در اسهال
• بی حالی و ضعف شدید
• تهوع و استفراغ شدید همراه با اسهال

درمان اسهال

اگر منشا این بیماری عفونتی ساده و ناشی از آب و غذای آلوده باشد جای نگرانی ندارد و پس از چند روز برطرف خواهد شد. روش های متعددی برای درمان اسهال وجود دارد که عمدتا شامل درمان های خانگی و دارویی است. البته در مواردی که علت اصلی این بیماری برخی بیماری های گوارشی و مشکلات زمینه ای است باید برای درمان بیماری خود اقدام کنید. به طور کلی بهتر است که در مواقعی که به این عارضه مبتلا شده اید به پزشک متخصصی مراجعه کنید و پس از تشخیص نوع بیماری و علت آن، درمان را آغاز نمایید.

معجزه درمان اسهال چیست

با توجه به اینکه علت اسهال در هر فردی متفاوت است (عفونتی، ویروسی، باکتریایی) درمان معجزه آسایی برای اسهال وجود ندارد. اما نوشیدن آب زیاد، هیدراتاسیون و هیدراته ماندن، رژیم BRAT، مصرف پروبیوتیک ها و داروهای ضد اسهال ترکیبی از روش های موثر برای بند آوردن اسهال می باشد.

درمان اسهال کودکان

اگر اسهال در کودکان بیشتر از دو روز ادامه پیدا کرد، باید مراقب باشید که آب بدن آنها را از راه های زیر تامین کنید:

• برای پیشگیری از کم شدن آب بدن کودک مایعات زیادی به  او داده شود که می‌توانید مقدار کم و دفعات زیاد را بجای نوشیدن یکجای مایعات انجام دهید
• نوشیدن شیر و سرم‌های خوراکی می‌تواند تاثیر بیشتری از آب و آبمیوه داشته باشد چون علاوه بر تامین آب به بهبود پتاسیم و سدیم هم کمک می‌کند.
• در صورتیکه اسهال در کودکان همراه با استفراغ است، بعد از اینکه تهوع و استفراغ بهبود پیدا کرد می‌توانید به تدریج غذاهای سبک و بدون چربی را به رژیم غذایی کودکتان اضافه کنید
• بهتر است تا زمانی که علائم بطور کامل بهبود پیدا کنند، کودک در منزل استراحت کند
• توصیه می‌کنیم از دادن داروهای ضد اسهال به کودک پرهیز کنید، زیرا مانع دفع سموم و باکتری از بدن می‌شود.

مطلب مرتبط: اسهال در کودکان چقدر طول میکشد؟

داروی گیاهی برای درمان دل پیچه و اسهال

درمان گیاهی بر پایه ی طب سنتی مبتنی است و شامل روش هایی مفید و موثر برای درمان بیماری شماست. برخی از نسخه های درمان گیاهی اسهال به شرح زیر است:

• چای سبز
• چای بابونه
• چای زنجبیل
• دمنوش بومادران
• دم کرده ی دارچین
• آب آلوئه ورا

دارو و قرص اسهال

برای درمان سریع اسهال بزرگسالان درمان های پزشکی متعددی وجود دارد. از جمله قرص اسهال. موارد زیر از موثرترین داروها برای درمان سریع اسهال می باشد:

• لوپرامید
• دی سیکلومین
• بیسموت ساب سیترات

این داروها همیشه مناسب نیستند. افرادی که اجابت مزاج خونی دارند یا تب دارند باید از مصرف داروهای OTC خودداری کنند و ابتدا با پزشک مشورت کنند.

سوالات متداول درباره اسهال