کلیات بیماری سندروم روده ی تحریک پذیر

سندروم روده ی تحریک پذیر یا IBS یک اختلال عمومی است که بیش از ۱۵ درصد از مردم با آن مواجه اند. اطلاعات فوق جهت آمادگی و درک علائم ، علت ، ارزیابی و گزینه های درمانی برای بیمار و خانواده ی وی میباشند.

سندروم روده ی تحریکپذیر1

IBS یکی از انواع مختلف اختلالات دستگاه گوارشی است که طی آن روده عملکرد عادی ندارد ولی هیچ مشکل غیرعادی هم در اندام ها و یا در آزمایشات دیده و یافت نمیشود. برخی اوقات IBS به نام های کولون اسپاستیک ، کولیت اسپاستیک ، کولیت مخاطی یا معده ی عصبی معرفی میشوند که البته این اصطلاحات قدیمی هستند . IBS را نباید با بیماری التهاب روده بزرگ (معروف به IBD) مانند کرون یا کولیت اشتباه گرفت. باید توجه داشت که درمان IBS با دارو است و جراحی نقشی در رفع این مشکل ندارد.

علائم IBS چیست؟

افراد مبتلا به IBS ، درد شکم ، تغییر حالت مدفوع ، اسهال و یا یبوست (یا هردو در زمان های متفاوت) دارند. علائم یا بیشتر به سمت اسهال و یا بیشتر به سمت یبوست تمایل دارند. علائم از ملایم تا شدید و در هر فرد متفاوت و آمد و رفت دارد و همیشه در حال تغییر است. عمده ترین علامت IBS ، دل درد ، پر بودن معده ، گاز و نفخ است. دیگر علائم مربوطه شامل گرفتگی شکم ، دل درد کلی ، حالت غیرعادی مدفوع ، عبور ترشحات ، حس فوریت یا تخلیه ی ناتمام در اجابت است. ناراحتی های ناشی از IBS معمولا پس از اجابت رفع میشوند.

سندروم روده ی تحریک پذیر

دلیل IBS چیست؟

دلیل اصلی IBS هنوز مشخص نشده ولی علائم حاکی از عملکرد غیرعادی یا ارتباط نادرست بین سیستم عصبی و عضله های روده است. این تنظیمات غیرعادی منجر به تحریک شدن یا حساس شدن روده میشود. عضله های جداره ی روده هماهنگی خود را از دست میدهند و در زمان های مختلف یا بیش از حد و یا خیلی ضعیف منقبض میشوند و هرچند هیچ گرفتگی فیزیکی وجود ندارد ولی بیمار حس گرفتگی یا انسداد میکند. IBS در زنان دو برابر مردان دیده میشود. عوامل محیط زیستی ، عوامل ژنتیکی ، باکتری های موجود در معده ، رشد بیش از حد باکتری ها ، ناتوانی در انجام اجابت بطور خود به خود ، حساسیت بیش از حد روده ها ، اختلالات عصبی و هورمونی ، همگی علت های IBS بشمار می آیند.

تحقیقات اخیر نشان داده اند که یک مکانیزم واحد باعث IBS نمیشود و عوامل مختلفی در این بیماری درگیر هستند. اختلالات گوارشی مثل هضم ضعیف چربی یا کربوهیدرات ،‌ صفرای اضافی ، عدم تحمل غذاهای خاص و ضعف ژنتیکی که منجر به التهاب میشود همگی در بروز IBS نقش دارند. این عوامل منجر به عکس العمل هایی میشوند که روی ترشح و عملکرد درست روده ها اثر میگذارند. این محرک ها ضمنا روی عصب های جداره ی روده اثر گذاشته و موجب درد و حساسیت شدید میشوند.

نقش استرس در IBS

استرس ربطی به IBS ندارد چون IBS اختلال روحی یا روانی نیست ولی فشار روحی میتواند به نوعی آغازگر علائم باشد. خیلی از مردم وقتی عصبی یا مضطرب میشوند علائم IBS شان هم بیشتر میشود.

چطور بفهمیم مشکل از IBS است یا چیز دیگر؟

با هیچ تست خاصی نمیتوان IBS را تشخیص داد ، در عوض قبل از گذاشتن نام IBS روی بیمار باید تمام بیماری های دیگر را در وی رد و کنار گذاشت. ویژگی های خاصی که برای تشخیص IBS لازمند دل درد یا ناراحتی شکم حداقل ۳ روز در ماه طی ۳ ماه و داشتن یک یا دو از موارد ذیل است: بهتر شدن علائم پس از اجابت ، تغییر حالت ظاهری مدفوع و دفعات آن.

معاینه ی کامل جسمی و بررسی دقیق سابقه ی بیمار توسط جراح یا متخصص دستگاه گوارش برای رد کردن بیماری های جدی تر ضروری است (آزمایشاتی از قبیل تست خون ، تست مدفوع ، سیگموئیدوسکوپی و کولونوسکوپی و عکس با اشعه ایکس).

تب ، پایین بودن میزان گلبول قرمز خون ، خون ریزی مقعد و کم شدن بی دلیل وزن ، هیچ یک نشانه IBS نیستند و باید توسط متخصص پیگیری شوند. دیگر علائم که باید در نظر گرفت شامل : شروع عالئم در سن ۵۰ سالگی ، مشکلات شبانه که باعث بیداری بیمار میشوند ، استفاده از آنتی بیوتیک و سابقه بیماری هایی مانند التهاب روده بزرگ یا سرطان در خانواده.

اگر بدن در جذب لاکتوز مشکل دارد میتوان بمدت ۲ هفته غذاهای بدون لاکتوز مصرف کرد تا این مورد برای پزشک تایید شود.

درمان IBS چگونه است؟

همینکه بدانیم IBS مشکل جدی و خطر جانی ندارد از استرس می کاهد . کم کردن فشارهای روحی ، رفتار درمانی ، فیزیوتراپی ، بیوفیدبک و تکنیک های آرامش بخش همگی در رفع مشکلات IBS نقش دارند. بیمار با یادداشت کردن غذاها و فعالیت های روزانه میتواند برخی غذاها و یا عواملی که منجر به IBS میشوند را شناسایی کند. جراحی برای IBS لازم نیست.

هدف از درمان کم کردن علائم است و با اصلاح سبک زندگی مانند ورزش منظم و خواب بهتر میتوان به این هدف رسید . اصلاح رژیم غذایی در برخی بیماران موثر است. چندین نوع ماده ی غذایی بر IBS  اثر منفی دارند و مخففشان FODMAP ( تخمیر الیگوساکاریدها , دی ساکاریدها , مونوساکاریدها و پلی ال ) است که حاوی شکرهای پیچیده مانند لاکتوز , فروکتوز , گالاکتوز , سوربیتول , مانیتول و زیلیتول میباشند. رژیم غذایی که  FODMAP آن کم است برای بیماران IBS مفید میباشد. ضمنا عدم تحمل گلوتن IBS را تشدید میکند حتی اگر فرد بیماری سلیاک نداشته باشد. غذاهای تولید کننده گاز مانند لوبیا , کلم , گل کلم , بروکلی , جوانه ی بروکسل و پیاز همگی در ایجاد نفخ و ناراحتی IBS نقش دارند.

غذاهای فیبردار میتواند در IBS هم مثبت عمل کند هم منفی . فیبرهای حل شدنی مانند آنچه در میوه های مرکبی و دانه کتان و حبوبات است به نرم شدن مدفوع کمک و شدت گرفتگی ها را کم میکنند. فیبرهای حل نشدنی که در سلولز , غلات و سبوس وجود دارد آب را جذب و اسهال را کاهش میدهد. فیبر زیاد در بعضی افراد باعث نفخ و ناراحتی معده میشود .

پروبیوتیک (باکتریهای خوب) هم برای بهبود IBS موثرند و میتوان آن را مکمل غذاهای دیگر کرد. پروبیوتیکها در فرم های گوناگون موجودند و یافتن نوع مناسب برای شما نیاز به آزمون و خطا دارد.

IBS از نوع متوسط تا شدید تنها با دارو بهبود می یابد ولی اثر دارو روی هر شخص متفاوت است. داروهایی که معمولا تجویز میشوند شامل : داروهای آنتی کولینرژیک مانند دیسیکلومین , پروپانتلین , بلادونا و هیوسیامین برای کنترل اسپاسم روده هستند. عوارض این داروها خشکی دهان , مشکل ادرار , تاری دید و ضربان قلب بالا است. بیساکودیل در دوز پایین هم در برخی بیماران جواب داده است. مصرف ریفاکسیمین (نوعی آنتی بیوتیک) بمدت دو هفته (بدون عارضه ی یبوست) برای بیماران IBS مفید میباشد. به همین دلیل میتوان گفت باکتری های روده نقش مهمی در ایجاد IBS ایفا میکنند.

چقدر طول میکشد تا درمان جواب دهد ؟

رفع علائم IBS معمولا یک پروسه ی کند است و شاید شش ماه یا بیشتر طول بکشد و صبوری بسیار مهم است. روده به راحتی در مقابل استرس عکس العمل نشان میدهد و با رعایت یک رژیم غذایی و داروهای مناسب میتوان به راحتی IBS را رفع و بر آن غلبه کرد.

اگر درمان نخواهم چی میشود؟

IBS باعث مشکلات جدی تر مانند سرطان یا خونریزی یا بیماری التهاب روده مثل کولیت نمیشود. اگر کار خاصی انجام نشود علائم ادامه داشته و می آیند و میروند و با گذشت زمان شاید بهتر و شاید هم بدتر شوند.

سئولاتی که میتوانید از پزشک معالج بپرسید:

  • IBS چیست؟
  • دلیل IBS چیست؟
  • آیا فشار روحی (استرس) موجب IBS میشود؟
  • تشخیص چگونه است؟
  • آیا برای تایید IBS آزمایش خاصی وجود دارد؟
  • آیا به کولونوسکوپی نیاز دارم؟
  • آیا IBS بیماری جدی ای است؟
  • آیا IBS میتواند باعث بیماری های دیگر شود؟
  • چه گزینه هایی برای درمان دارم؟
  • آیا غذاهای خاص بر علائم تاثیر دارند؟
  • آیا علائم من رفع میشوند؟

clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا پنجشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۷ | ۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۸
پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل
آدرس: میدان ونک، خیابان ملاصدرا، خیابان پردیس، نبش زاینده رود، پلاک ۱۶ طبقه دوم

تعیین وقت اینترنتی

نام

تلفن شما (الزامی)

پیام شما

نظرات کاربران در مورد این مطلب

پاسخ دهید

ایمیل شما محفوظ خواهد ماند. موارد ضروری مشحص شده ند *

شما مجاز هستید تا از تگ های HTML زیر استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

پاک کردن ارسال