پاکسازی روده بزرگ (کولون)، روشی است که برای شستشوی دیوارههای قسمت تحتانی روده انجام میشود. کولون اولین قسمت روده بزرگ است که در آن مواد زائد به مدفوع تبدیل میشوند. ممکن است لازم باشد روده بزرگ خود را قبل از انجام یک روش پزشکی مانند کولونوسکوپی تمیز کنید تا به پزشک دید واضح تری برای بررسی این قسمت بدهید.
ممکن است شنیده باشید که برخی از افراد کولون خود را با اهداف بهداشت و سلامت بیشتر پاکسازی میکنند، اما این کار توسط پزشکان توصیه نمیشود و ممکن است برای برخی افراد خطرناک هم باشد.
در حالی که بعضی از شرکتها و کلینیکها محصولات و روشهایی را به فروش میرسانند که ادعا میکنند فواید بسیاری در پاکسازی روده بزرگ دارند، هیچ مدرک علمی وجود ندارد که از مزایای سلامتی پاکسازی روده بزرگ حمایت کند.
بیشتر بخوانید: آیا راهی برای درمان سریع یبوست در منزل وجود دارد؟
فواید پاکسازی روده بزرگ چیست؟
برخی از مطالعات نتایج مثبتی را برای افرادی که پاکسازی انجام میدهند، نشان دادهاند که شامل بهبود رابطه جنسی، بهبود سندرم روده تحریک پذیر (IBS)، کاهش خستگی، بهبود سلامت ایمنی، ایجاد شفافیت ذهنی و کمک به کاهش وزن است. اما این مطالعات دارای جمعیت مطالعاتی کوچکی بودهاند یا مورد بررسی مناسبی قرار نگرفتهاند.
پاکسازی روده برای رابطه
برخی از افراد قبل از رابطه جنسی مقعدی از آن استفاده میکنند تا احساس تمیزی بیشتری داشته باشند، اما این کار ضروری نیست و خطرات احتمالی را به همراه دارد. یک رژیم غذایی سالم و بهداشت مناسب معمولاً برای بهداشت مقعد در طول رابطه جنسی کافی است.
چگونه روده خود را برای رابطه جنسی تمیز کنیم؟ چند ساعت قبل از رابطه جنسی چیزی نخورید. غذا خوردن روده را تحریک میکند. یک سرنگ کوچک را با آب گرم (نه داغ) پر کنید و به آرامی آن را داخل رکتوم خود فشار دهید. این مقدار کم آب در مقایسه با تنقیه آسیبی ایجاد نمیکند و باید هرگونه باقیمانده مدفوع را از بین ببرد.
انواع پاکسازی روده بزرگ
پاکسازی روده بزرگ را میتوانید با روشهای طبیعی و در خانه توسط خودتان یا در مطب توسط فردی که این فرآیند را آموزش دیده انجام دهید. دکتر گوارش یا متخصص کولون عنوان شخصی است که این روش را در مطب انجام میدهد.
پاکسازی روده در سه سوت
شستشوی روده با آب نمک: مخلوط کردن دو قاشق چایخوری نمک دریا یا نمک صورتی با آب ولرم و نوشیدن آن با معده خالی مفید است. این کار حرکات روده بزرگ را در عرض چند دقیقه تحریک میکند. این کار را میتوان دو بار در روز انجام داد.
درمان یبوست و پاکسازی روده خانگی
پاکسازی روده بزرگ بصورت طبیعی و در خانه را میتوان با تنقیه، ملینها یا آب درمانی روده بزرگ انجام داد. در پاسخ به این سوال که برای پاکسازی معده و روده چه بخوریم؟
برای پاکسازی معده و روده، روی مصرف غذاهای غنی از فیبر، پروبیوتیکها و هیدراته ماندن تمرکز کنید. فیبر که در میوهها، سبزیجات و غلات کامل یافت میشود، به تنظیم هضم و دفع مواد زائد کمک میکند. پروبیوتیکها، مانند ماست و کفیر، باکتریهای مفید را به روده شما معرفی میکنند. هیدراته ماندن به دفع سموم کمک میکند. خوردن روغن زیتون برای یبوست باعث نرم شدن روده ها و تخلیه مدفوع میشود.

تنقیه برای شستشوی کولون
تزریق مایع به روده بزرگ از طریق راست روده است. این مایع با ایجاد احساس نیاز به اجابت مزاج و شستشوی روده، روده شما را تمیز میکند. تنقیه میتواند حاوی آب گرم یا سرد یا مایعات دیگری مانند قهوه با دمای اتاق یا محلولهای گیاهی باشد.
بیشتر بخوانید: آزمایش مدفوع برای چیست
ملینهای خوراکی
داروهایی هستند که میتوانید برای ایجاد و افزایش حرکات روده مصرف کنید.
قرص تخلیه روده و معده
برخی از داروها و قرص تخلیه روده و معده مثل شیاف بیزاکودیل و دایمولاکس را میتوانید بدون نسخه از داروخانه تهیه کنید. این داروها به رفع یبوست و پاکسازی روده کمک میکنند. در برخی موارد شیاف گلیسیرین برای یبوست بزرگسالان نیز مفید است.
قرص بیزاکودیل و سی لاکس نیز به عنوان قرص شکم کارکن موثر است. داروهای پروکینتیک داروهایی هستند که تخلیه معده را تقویت میکنند و بخش مهمی از مدیریت گاستروپارزی هستند. دو داروی رایج مورد استفاده عبارتند از:
- اریترومایسین: این دارو انقباضات شدیدی را ایجاد میکند و تخلیه معده از غذاهای جامد و مایع را تحریک میکند.
- متوکلوپرامید: این دارو حرکات دستگاه گوارش شما را افزایش میدهد و به عبور سریعتر و مؤثرتر غذا کمک میکند.
سرکه سیب
سرکه سیب برای یبوست: به دفع مواد زائد از بدن ما کمک می کند و در عین حال باکتری های مفید را دست نخورده نگه میدارد. میتوانید آن را با عسل مصرف کنید.
آب میوه و سبزیجات خام
حاوی عناصر زیادی است که ممکن است به پاکسازی روده بزرگ کمک کند. میوهها و سبزیجاتی که سرشار از فیبر، فیتوکمیکالها و قندهای طبیعی هستند برای افزایش حرکات روده مفید هستند.
پروبیوتیکها
پروبیوتیکها با کمک فیبر و نشاستههای مقاوم، باکتریهای خوب را وارد روده میکنند. افزودن پروبیوتیک به رژیم غذایی راه دیگری برای پاکسازی روده بزرگ است.
داروی گیاهی برای تخلیه روده
چندین داروی گیاهی میتوانند با نرم کردن مدفوع و افزایش حرکات روده به تخلیه روده کمک کنند. سنا، کاسکارا، اسفرزه و دانه کتان به دلیل محتوای فیبر و خواص ملین خود، گزینههای محبوبی هستند. آلو، انجیر و ریواس نیز به این فرآیند کمک میکنند. علاوه بر این، آلوئه ورا، با محتوای آنتراکینون خود، میتواند به عنوان یک ملین طبیعی عمل کند.
دمنوش برای پاکسازی روده: امتحان کردن چند دمنوش گیاهی ممکن است به سلامت گوارش از طریق روده بزرگ کمک کند. گیاهان ملین مانند سنا، پسیلیوم، آلوئه ورا، ریشه گل ختمی و نارون لغزنده ممکن است به یبوست کمک کنند.
تخلیه روده با خاکشیر
خاکشیر به دلیل خواص ضد التهابی و ملینی خود میتواند به درمان یبوست و تخلیه رودهها کمک کند. شربت خاکشیر را با آبگرم و عسل درست کنید و برای چند روز متوالی مصرف کنید تا بطور کامل رودهها تخلیه شوند.
شستشوی کولون توسط پزشک
در صورت استفاده از تنقیه یا پاکسازی کولون در مطب، ابتدا باید در موقعیت صحیح قرار بگیرید. به عنوان مثال دستورالعملها ممکن است به شما بگویند که به پهلوی چپ دراز بکشید و زانوی راست خود را به سمت قفسه سینه خم کنید.
هنگامی که در موقعیت صحیح قرار گرفتید، فردی که پاکسازی را انجام میدهد باید نازل را وارد رکتوم کرده و مایع را رها کند.
در سیستم پاکسازی کولون که مورد استفاده قرار میگیرد، یک نازل به یک لوله متصل میشود و این لوله به دستگاهی متصل است که میتواند فشار، دما و جریان آب را کنترل کند.

فرق تنقیه و پاکسازی کولون چیست؟
حجم آبی که برای تنقیه استفاده میشود در مقایسه با آب مصرفی برای پاکسازی کولون، بسیار کمتر است. در روش تنقیه بعد از وارد شدن آب به رکتوم، حدود 5 دقیقه طول میکشد تا فرد میل به اجابت مزاج داشته باشد. اما پاکسازی کولون ممکن است بین 60 تا 90 دقیقه طول بکشد و در آن حدود 60 لیتر آب مصرف میشود.
خطرات پاکسازی روده بزرگ چیست؟
روشهای پاکسازی روده بزرگ میتواند عوارض جانبی از خفیف تا جدی داشته باشد. برخی از خطرات خفیف رایج پاکسازی روده بزرگ عبارتند از:
- حالت تهوع
- اختلال در عملکرد صحیح روده بزرگ
- استفراغ
- گرفتگی
- پر بودن
- نفخ
- درد شکم
- اسهال
- سرگیجه
- تحریک مقعد
اگر در یکی از دستههای زیر قرار میگیرید، بسیار مهم است که از پاکسازی روده اجتناب کنید. زیرا این شرایط خطر کم آبی، نارسایی حاد کلیه، پانکراتیت، سوراخ شدن روده، نارسایی قلبی و عفونت را افزایش میدهد.
- هر فرد مبتلا به دیورتیکولیت، بیماری کرون، کولیت اولسراتیو یا کولیت ایسکمیک
- هر کسی که قبلاً جراحی روده بزرگ داشته است
- هر کسی که بیماری کلیوی دارد
- هر کسی که بیماری قلبی دارد
چگونه بفهمیم روده تخلیه شده؟
وقتی احساس تخلیه کامل مدفوع بدون هیچ گونه احساس نیاز فوری یا احساس تخلیه ناقص را تجربه میکنید، میدانید که روده شما تخلیه شده است. پس از اجابت مزاج، نباید احساس کنید که هنوز مدفوع در داخل آن وجود دارد، یا دچار زور زدن یا احساس فشار شوید. علاوه بر این، قوام مدفوع باید نرم و دفع آن آسان باشد، نه سفت، خشک یا گلوله گلوله.
ارتباط شستشوی کولون و بیماریهای مقعد
با توجه به اینکه مقعد ناحیه بسیار حساسی است، ایجاد فشار در این ناحیه به دلیل یبوست میتواند منجر به بروز آسیب و عارضههایی مثل شقاق و هموروئید شود. بنابراین اگر به یبوست مزمن دچار شدید میتوانید با دستور پزشک از روش پاکسازی روده برای حفظ سلامت و بهداشت ناحیه استفاده کنید.
www.cedars-sinai.org/blog/colon-cleansing.html
سوالات متداول تخلیه روده
اگر مشکلات گوارشی به ویژه یبوست دارید، میتوانید با ورزش کافی، آبرسانی و اطمینان از دریافت فیبر کافی یا مشورت با پزشک آن را درمان کنید.
روش دوش مقعدی برای تخلیه و آماده سازی مقعد و برقراری رابطه جنسی انجام میشود که بدون عوارض نیست و انجام آن توصیه نمیشود.
شستشوی روده با شلنگ آب توصیه نمی شود و ممکن است با خطراتی هم همراه باشد.






دکتر من یک مدت هست که همیشه یوبست هستم ولی خیلی اذیتم نمیکنه واکثرا با آب گرم و ماساژ دادن اطراف معقد راحت میشم فقط یه مدتی هست نزدیک یک ماه هست که قبل از اینکه یوبستم به جایی برسه گه دستشویی کردن بهم فشار بیاره خیلی حالت تهوع دارم یعنی یه وقتایی باخوردن یدونه چایی میخوام فورا بالا بیارم خیلی حالم بد میشه جوری که اگه دستم رو بزارم روی شکمم فورا جالت استفراغ بهم دست میده ومیخوام بالا بیارم تاحالا چندین بارهم بالا آوردم فقط مایعاتی که خوردم رو بالا آوردم یا غذاهای مثل آش وسوپ واینارو باعرض… Read more »
سلام دوست عزیز
یبوست شدید باعث فشار روی روده ها شده است و اگر با استفراغ همراه است باید انسداد نسبی روده هم بررسی شود. مصرف خودسرانه مسهل و زور زدن موقع دفع را انجام ندهید. غذای سبک و کم حجم بخورید و بعد از غذا به پهلوی چپ بخوابید. با توجه به علائم شما بهتر است ویزیت حضوری توسط متخصص گوارش انجام شود.
من هر دو سه ماه یکبار زرد اب بالا میارم ب نظر شما مشکل از چیست؟
سلام دوست عزیز
استفراغ زردرنگ نشانه این است که معده خالی است و صفرا از دوازدهه به معده برگشته و بالا آورده می شود. خالی ماندن معده برای طولانی مدت یا دلایلی مثل رفلاکس ممکن است علت آن باشد. بهتر است به متخصص گوارش مراجعه کنید
از این که چنین سایتی بسیار خوب و ساده که هر انسانی ایرانی که سواد ابتدای داشته باشد با خواندن این مطالب و راهنمایی ها پزشکی که تو سایت امده به راحتی می تواند خود را درمان کند ممنون ار مدیریت این سایت مرحبا
سلام دوست عزیز
ممنون از همراهی شما 🌹 خوشحالیم که مطالب برای شما مفید بوده است
سلام تقریبا یه سال میشه خیلی شکم درد میکنه فکر میکنم روده هایم اشکال پیدا کرده خیلی درد میکنه یه دوکتور پیدا نکردم قشنگ به حرف هام گوش بده درد موتشخیص کند حالا میدونم روده هایم اشکال پیدا کرده میشه یه دارو بگید من بگیرم ببینم نتیجه میته یانه خیلی متشکرم
سلام دوست عزیز
بدون معاینه و ویزیت نمی توان دارو معرفی کرد.
دو سه هفته هست نمیتونم مدفوع مو بکنم یبوست شدم از قرص دینه و شربت مگنی میلک استفاده کردم اثر نکرد هیچ مدفوع هم خیلی سفت هست نمیتوانم بکنم چرا راه حلی برای این مشکلم دارین و چی توصیه میکنید انجام دهم تا درست شم
سلام دوست عزیز
شیاف گلیسیرین از داروخانه تهیه کنید و شب قبل از خواب داخل مقعد بگذارید تا نیم ساعت بعد دفع خواهید داشت. اگر شیاف هم موثر نبود می توانید تنقیه خانگی یا انما را در خانه انجام دهید. صبح ناشتا آب ولرم + ۲ عدد انجیر خشک خیسانده + ۱ قاشق روغن زیتون بخورید. آب و مایعات زیاد بخورید و دفع را عقب نیندازید
سلام عطاری یک چیزی است مثل آلبالو خشک. اندازه نخود اسمش را باید بپرسم. از این یک دونه بشکنید بخورید چند ساعت دیگه واقعا شکم اد م تمیز میکنه از یک دونه زیاد بخورید اذیت. میکنه
فقط خاهشا خانوم های که میخان س.ک.س م.ق.ع.د.ی انجام بدن توشو تمیز کنن
روش تمیز کردن : اول مدفوع کنین و خودتون بشورید.سپس شیر آبو یکم بازکنین و دم سوراخ بگیرین ک یکم آب توش جمعشه بعد خالی کنین
این حرکتو3و4 انجام بدین که آب ظلالشه
وقتی که آب ظلال شد یعنی توش تمیزه تمیزه
معلومه خوب بلدی از عقب بدی.با این وسواست حال کردم.حوس کردم کجایی
عجبااااااااا
سلام خوبی؟
بی ظرفیت!