میکروب معده چیست [علائم + قرص برای درمان]

میکروب معده یا هلیکوباکتر پیلوری نوعی باکتری است که وارد بدن انسان شده و در معده و دستگاه گوارش باقی می‌ماند. با گذشت چندین سال، این میکروب‌ها باعث ایجاد زخم در معده یا قسمت بالایی روده کوچک می‌شوند و در نهایت ممکن است سرطان روده و معده را ایجاد کنند.

آمار معده میکروبی در مناطقی که به آب سالم دسترسی ندارند، بالاتر است. همچنین خطر بروز آن در میان کودکان بیشتر از بزرگسالان است. بیش از 70 درصد مردم جهان این میکروب را در بدنشان دارند اما بسیاری از آنها به زخم معده یا مشکلاتی شبیه به این دچار نمی‌شوند.

بیشتر بخوانید: علت یبوست چیست؟ درمان یبوست مزمن

با تغییر در عادات تغذیه ای و رعایت بهداشت می‌توان از ورود این میکروب به معده و روده پیشگیری کرد. به علاوه در حال حاضر داروهایی وجود دارند که به از بین بردن این میکروب‌ها و بهبود خونریزی و درد معده میکروبی کمک می‌کنند. در ادامه به بررسی بیشتر میکروب معده و روده می‌پردازیم:

میکروب معده چیست و چگونه عمل می‌کند؟

میکروب معده چیست؟ میکروب معده یا هلیکوباکتر پیلوری (به اختصار H. pylori) باکتری هایی هستند که می توانند باعث عفونت در معده یا دوازدهه (اول قسمت روده کوچک) شوند.

باکتری ها با وجود اسید معده زنده می مانند و معده را تحریک می کنند. در نتیجه غشای مخاطی به طور دائم ملتهب می شود و گاستریت مزمن ایجاد می شود. به عنوان مثال، زخم های دستگاه گوارش می توانند به عنوان یک بیماری ثانویه رخ دهند.

میکروب معده یا باکتری هلیکوباکتر پیلوری شایع ترین علت بیماری زخم معده است.

معده دارای یک غشای داخلی است که در برابر اسیدی که برای هضم غذا ترشح می‌شود، از آن محافظت می‌کند. وقتی هلیکوباکتر پیلوری وارد معده می‌شود، به مرور زمان غشای داخلی را تخریب می کند و اسید معده به دیواره آن آسیب رسانده و باعث ایجاد زخم می‌شود.

بیشتر بخوانید: علت خون در مدفوع چیست؟

البته ممکن است زخم معده ناشی از عوامل دیگری مثل استفاده بیش از حد از الکل، عوامل عصبی و شیمیایی (مثل استفاده طولانی از برخی داروها) ایجاد شود.

عکس میکروب معده

آیا میکروب معده واگیردار و قابل انتقال است

بله میکروب معده واگیردار است و از شخصی به شخص دیگر قابل انتقال است. تماس با بزاق دهان فرد آلوده از طریق اشتراک غذا یا ظرف آب و غذا می تواند باعث انتقال میکروب معده شود. همچنین ممکن است از طریق سطوح آلوده یا غذا و آب آلوده نیز پخش شوند.

میکروب معده چگونه به وجود میاد

عفونت‌های هلیکوباکتر پیلوری توسط میکروب‌های هلیکوباکتر پیلوری که به پوشش معده نفوذ می‌کنند، ایجاد می‌شوند. به نظر می‌رسد این میکروب‌ها از طریق تماس با بزاق، استفراغ یا مدفوع از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شوند. همچنین ممکن است از طریق سطوح آلوده یا غذا یا آب آلوده نیز پخش شوند.

علائم میکروب معده (هلیکوباکتر پیلوری) چیست

همانطور که در بالا اشاره شد، بیشتر افراد در دوران کودکی معده میکروبی دارند. ممکن است بعد از سال ها نشانه های وجود این میکروب آشکار شود. حتی بسیاری از افرادی که این میکروب را در معده خود دارند دچار زخم یا مشکلاتی از این دست نمی‌شوند. سوالی که برای پزشکان ایجاد می‌شود این است که چرا برخی افراد به این زخم مبتلا می‌شوند و چگونه بفهمیم معده عفونت دارد؟

شایع ترین نشانه های میکروب معده یا هلیکوباکتر شامل:

• معده درد
• سوزش و زخم معده
• نفخ شکم
• حالت تهوع
• بی اشتهایی
• آروغ زدن زیاد
• کاهش وزن
• استفراغ

چگونه بفهمیم معده عفونت دارد

گاستروانتریت باکتریایی یا عفونت و التهاب معده یک مشکل گوارشی است که توسط باکتری ایجاد می شود. اما از کجا بفهمیم معده عفونت دارد؟ علائم عفونت معده شامل:

• تهوع
• استفراغ
• تب
• اسهال
• گرفتگی و درد شکم

در موارد شدید، ممکن است دچار کم آبی و عدم تعادل الکترولیت شوید. گاستروانتریت باکتریایی گاهی با آنتی بیوتیک درمان می شود.

چه زمانی به دکتر مراجعه کنیم؟

هر یک از علائم بالا را به مدت طولانی احساس کردید، بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید تا مشکلتان تشخیص داده شود. اگر با موارد زیر روبرو شدید باید بصورت اورژانسی نزد پزشک بروید:

• مشاهده خون در مدفوع
• استفراغ خونی
• مشکل در بلع
• درد شدید و مداوم شکم
• اسهال خونی

تشخیص هلیکوباکتر

برای شروع، پزشک از شما در مورد سوابق پزشکی، علائم و داروهای مصرفی سؤال می‌کند. سپس معاینه جسمی انجام می‌شود و شکم از نظر تورم، حساسیت و درد مورد بررسی قرار می‌گیرد. سایر آزمایشاتی که ممکن است انجام شود، به این شرح است:

• آزمایش خون و مدفوع : این آزمایش می‌تواند به یافتن عفونت روده یا همان میکروب روده کمک کند.
• تست تنفس اوره : برای این آزمایش بیمار مایع مخصوصی به نام اوره را می‌نوشد. سپس در کیسه ای مخصوص تنفس می کند. این کیسه برای بررسی به آزمایشگاه فرستاده میشود. در صورتی که بیمار مبتلا به هلیکوباکتر پیلوری باشد، باکتری ها اوره موجود در بدن شما را به دی اکسید کربن تبدیل می‌کنند.
• آندوسکوپی فوقانی دستگاه گوارش : برای این آزمایش از لوله ای با دوربین کوچک به نام آندوسکوپ استفاده میشود. این لوله تا پایین گلو و معده و قسمت فوقانی روده کوچک شما را بررسی می‌کند. می توان از آندوسکوپی برای دریافت نمونه نیز استفاده نمود.
• اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) : این روش پرتونگاری قدرتمندی است که تصاویر واضحی را از قسمت داخلی بدن شما در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

عدد نرمال میکروب معده کمتر از 10 هست و اگر بیشتر از 12 باشد یعنی آزمایش مثبت است و آنتی بادی در بدن وجود دارد.

درمان میکروب معده

درمان میکروب معده معمولا ترکیبی از استفاده داروها و رژیم غذایی است. البته گاهی روند درمان هلیکوباکتر طولانی است و احتمال دارد معده میکروبی بطور کامل درمان نشود.

درمان خانگی هلیکوباکتر

گزینه‌هایی برای کنترل و درمان خانگی هلیکوباکتر پیلوری وجود دارد اما بهتر است در کنار سایر روش های از بین بردن میکروب معده استفاده شود تا درمان زودتر به نتیجه برسد. زیرا مقاومت هلیکوباکتر پیلوری در برابر آنتی بیوتیک در حال افزایش است.

1. پروبیوتیک‌ها: از آنجایی که هلیکوباکتر پیلور یک باکتری بد در روده است، کاملا منطقی است که پروبیوتیک‌ها (باکتری های خوب) می‌توانند به طور طبیعی به درمان میکروبی شدن معده کمک کنند.
2. سیاه دانه برای میکروب معده : فواید ثابت شده زیادی دارد، از جمله مبارزه موفقیت آمیز با عفونت های هلیکوباکتر پیلوری
3. جوانه کلم بروکلی: حاوی سطوح بسیار بالایی از یک ماده شیمیایی حاوی گوگرد به نام  سولفورافان است. سولفورافان به دلیل خواص آنتی اکسیدانی و سم زدایی آن شناخته شده است.
4. چای سبز: نشان داده شده که از رشد میکروب معده جلوگیری می‌کند.
5. سیر: یک ضد التهاب طبیعی و حتی دارای خواص آنتی بیوتیکی طبیعی است. مصرف سیر پخته و خام ممکن است به از بین بردن باکتری هلیکوباکتر پیلوری کمک کند.
6. عسل: به دلیل خواص ضد باکتریایی طبیعی خود شناخته شده است و می‌تواند در برابر هلیکوباکتر پیلوری موثر باشد.

چه غذاهایی برای میکروب معده خوب است

غذاهایی را که به رشد باکتری‌های خوب کمک می‌کنند، زیاد مصرف کنید. غذاهای تخمیر شده حاوی میکروب‌های زنده‌ای هستند که با باکتری‌های مضر در روده مبارزه می‌کنند. گنجاندن منابعی مانند ماست بدون شکر، کفیر و کلم ترش در رژیم غذایی به تقویت میکروبیوم شما کمک می‌کند. غذاهای زیر برای میکروب معده خوب است:

• برنج سفید
• سیب زمینی پخته شده
• کلم ترش تازه
• مارچوبه به صورت خام با سایر سبزیجات خام
• آناناس
• پیاز و سیر
• سوپ سبزیجات با آب قلم
• سرکه سیب
• زنجبیل

داروی گیاهی برای کشتن میکروب معده

به نقل از سایت pmc.ncbi.nlm.nih.gov:

Among the plants that killed H pylori, turmeric was the most efficient, followed by cumin, ginger, chilli, borage, black caraway, oregano and liquorice. Moreover, extracts of turmeric, borage and parsley were able to inhibit the adhesion of H pylori strains to the stomach sections

در میان گیاهانی که هلیکوباکتر پیلوری را از بین بردند، بهترین داروی گیاهی برای کشتن میکروب معده زردچوبه بوده و پس از آن زیره سبز، زنجبیل، فلفل قرمز، گل گاوزبان، زیره سیاه، پونه کوهی و شیرین بیان قرار گرفتند. علاوه بر این، عصاره‌های زردچوبه، گل گاوزبان و جعفری از چسبندگی سویه‌های هلیکوباکتر پیلوری به بخش‌های معده جلوگیری می کنند.

نقل قول شده از : https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4725184/

سیاه دانه برای میکروب معده با تقویت ایمنی بدن و کاهش التهاب مخاط معده، محیط را برای رشد میکروب ها نامناسب میکند.

چه غذاهایی برای میکروب معده مضر است

برخی غذاها وجود دارد که می‌تواند خطر میکروبی شدن معده را افزایش دهد. غذاهای مضر برای اچ پیلوری:

• سبزیجات خام مانند کاهو، کلم، کلم بروکلی، اسفناج و غیره
• میوه‌های شسته نشده مانند انواع توت‌ها، انگور، سیب و غیره
• صدف خام
• آب آلوده

اجتناب از گوشت خام یا نیم پز، صدف و مرغ می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به عفونت هلیکوباکتر پیلوری کمک کند. از آنجایی که باکتری هلیکوباکتر پیلوری می‌تواند تا 15 دقیقه در حرارت بالا (95 درجه و بالاتر) زنده بماند، غذاهایی را انتخاب کنید که کاملاً پخته شده باشد تا ریسک وجود باکتری‌ها را در غذای پخته کاهش دهید.

اگر به منطقه‌ای سفر می‌کنید که هلیکوباکتر پیلوری در آن شایع است، برای کاهش خطر ابتلا به عفونت، توصیه می‌شود فقط آب بطری یا جوشانده بنوشید.

دارو و قرص میکروب معده

برای میکروب معده چه قرصی بخوریم؟ بهترین راه از بین بردن میکروب معده، مصرف داروهای میکروب معده است. برخی از نمونه داروهای میکروب معده عبارتند از:

• آنتی بیوتیک‌ها : این دسته از داروها برای از بین بردن باکتری‌های موجود در بدن موثر هستند، مثل آموکسی سیلین، کلاریترومایسین (با اکسین) ، مترونیدازول (پرژیلیل)، تتراسایکلین (دومایسین) یا تینیدازول (Tindamax) نمونه‌هایی از بهترین آنتی بیوتیک برای هلیکوباکتر پیلوری هستند.
• داروهایی که میزان اسید موجود در معده شما را کاهش می‌دهند : مثل امپرازول ( نکسیوم )، لانسوپرازول (پریواسید)، امپرازول (Prilosec)، پنتوپرازول (پروتونیکس) از مهم‌ترین قرص میکروب معده هستند.
• سوسمالیسیل بیسموت : مصرف این دارو به همراه آنتی بیوتیک‌ها به از بین بردن میکروب روده کمک می‌کند.
• داروهایی که هیستامین شیمیایی را مسدود می‌کنند، باعث می‌شوند معده اسید بیشتری تولید کند. سایمتیدین (تاگامت)، فاموتیدین (Fluxid، پپسید)، نیزاتیدین (اکسید)، و یا رانیتیدین (زانتاک). از این دست داروها به شمار می‌رود.

دوره مصرف این داروها در حدود 2 هفته است اما بهتر است در رابطه با دوره مصرف و نیز میزان داروی دریافتی با پزشک خود مشورت نمایید. اگر به روش صحیح از آنتی بیوتیک ها استفاده نکنید، باکتری های بدن مقاوم تر شده و عفونت ایجاد شده به سختی برطرف می‌شود. معمولاً حدود 1-2 هفته پس از اتمام درمان، پزشک مجدداً آزمایش نفس یا مدفوع را تکرار می‌کند تا در مورد از بین بردن میکروب معده مطمئن شود.

فمی لاکت و میکروب معده

آیا قرص فمی لاکت برای میکروب معده خوب است؟ کپسول فمی لاکت که یک مکمل پروبیوتیک است. بر اساس تحقیقات انجام شده پروبیوتیک‌هایی که در ترکیبات فمی لاکت وجود دارند، باعث کاهش تعداد باکتری های هلیکوباکتر پیلوری می شود.

توجه داشته باشید که استفاده همزمان آنتی‌بیوتیک‌ و پروبیوتیک باعث کاهش اثر بخشی پروبیوتیک‌ ها خواهد شد. توصیه می‌شود که این دو نوع دارو، حداقل با فاصله زمانی ۲ ساعت از یکدیگر مصرف شوند.

سوالات متداول درباره میکروب معده