گاستریت معده (ورم معده) چیست و چگونه درمان می شود؟

گاستریت التهاب پوشش معده است. پوشش معده یک سد مخاطی است که از دیواره معده محافظت می‌کند. ضعف یا آسیب به این سد دفاعی، به دستگاه گوارش اجازه می‌دهد تا به پوشش معده آسیب رسانده و آن را ملتهب کند. چندین بیماری و شرایط از جمله عفونت با هلیکوباکتر پیلوری یا میکروب معده، داروهایی مانند NSAIDs، مصرف بیش از حد الکل یا سیگار می‌توانند خطر ابتلا به گاستریت را افزایش دهند.

درمان اغلب شامل داروهایی برای کاهش اسید معده و رفع علت اصلی، مانند آنتی‌بیوتیک‌ها برای عفونت H. pylori است.

گاستریت معده چیست

گاستریت التهاب پوشش داخلی معده است. این پوشش (بافت نرمی به نام مخاط) از معده در برابر اسیدها، آنزیم‌ها و میکروارگانیسم‌هایی که هر روز از آن عبور می‌کنند، محافظت می‌کند. گاستریت زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی بدن، تهدیدی را برای این سد تشخیص دهد.

سیستم ایمنی بدن التهاب را در بافت‌ها تحریک می‌کند تا به مبارزه با عفونت‌ها کمک کند و روند بهبودی را تسریع بخشد. گاستریت یک اصطلاح عمومی برای گروهی از بیماری‌ها با یک ویژگی مشترک است:

التهاب پوشش داخلی معده. التهاب گاستریت اغلب نتیجه عفونت با همان باکتری است که باعث ایجاد اکثر زخم‌های معده می‌شود یا استفاده طولانی از مسکن‌ها. نوشیدن بیش از حد الکل نیز می‌تواند در ایجاد گاستریت معده نقش داشته باشد.

سایت www.mayoclinic.org نقل می کند:

Gastritis may occur suddenly (acute gastritis) or appear slowly over time (chronic gastritis).

گاستریت معده ممکن است به طور ناگهانی (گاستریت حاد) رخ دهد یا به آرامی در طول زمان (گاستریت مزمن) ظاهر شود.

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gastritis/symptoms-causes/syc-20355807

در برخی موارد، گاستریت می‌تواند منجر به زخم معده و افزایش خطر ابتلا به سرطان معده شود. با این حال، برای اکثر افراد، گاستریت جدی نیست و با درمان به سرعت بهبود می‌یابد.

این یک بیماری شایع است که از هر 1000 نفر در ایالات متحده، حدود 8 نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. نوع حاد آن اغلب در اثر عفونت، مصرف بیش از حد الکل یا داروهایی که معده را تحریک می‌کنند، ایجاد می‌شود.

به نقل از سایت www.webmd.com

Across the world, up to half of the population is thought to have chronic gastritis linked to infection with the Helicobacter pylori (H. pylori )bacteria.

در سراسر جهان، تصور می‌شود که تا نیمی از جمعیت به گاستریت مزمن مرتبط با عفونت با باکتری هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori) مبتلا هستند.

https://www.webmd.com/digestive-disorders/digestive-diseases-gastritis

انواع گاستریت

گاستریت یا همان ورم و التهاب معده دو نوع حاد و مزمن دارد:

• گاستریت حاد: ناگهانی و موقت است. شرایطی که باعث آن می‌شوند نیز حاد هستند.
• گاستریت مزمن: یک بیماری طولانی مدت است، ممکن است اصلاً متوجه آن نشوید. این بیماری به تدریج و در نتیجه یک بیماری مزمن دیگر ایجاد می‌شود.

علاوه بر انواع حاد و مزمن، گاستریت را می‌توان بر اساس نحوه تأثیر آن بر پوشش محافظ معده به انواع مختلفی تقسیم کرد:

• گاستریت فرسایشی: در این نوع، هر عاملی که باعث گاستریت شود، جراحات یا زخم‌هایی را در پوشش معده ایجاد می‌کند.
• گاستریت غیر فرسایشی: افرادی که به این نوع مبتلا هستند، سوزش معده دارند اما زخمی ندارند. اگر به نوعی از گاستریت غیر فرسایشی به نام گاستریت آتروفیک مبتلا هستید، سوزش باعث نازک شدن پوشش معده می‌شود.

پزشکان همچنین ممکن است گاستریت را بر اساس علت آن تشخیص دهند، مانند:

• گاستریت ناشی از الکل
• گاستریت خودایمنی
• گاستریت ناشی از دارو
• گاستریت عفونی
• گاستریت ناشی از استرس

گاستریت مزمن فعال چیست؟

گاستریت مزمن فعال وضعیتی است که در آن التهاب به بافت پوشاننده داخل معده آسیب می‌رساند و مانع از عملکرد طبیعی آن می‌شود. اصطلاح “مزمن” به این معنی است که التهاب برای مدت طولانی وجود داشته است. اصطلاح “فعال” به این معنی است که سلول‌های ایمنی به نام نوتروفیل‌ها باعث آسیب مداوم به معده می‌شوند.

علائم گاستریت معده

گاستریت ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکند. اگر با علائم همراه بود، ممکن است به این معنی باشد که شدیدتر است یا مدت زیادی است که ادامه داشته است. علائم ممکن است زمانی رخ دهند که پوشش معده به اندازه‌ای فرسوده شده باشد که دیگر نتواند در برابر اسیدها و آنزیم‌های خود، از خود دفاع کند.

اسیدها ممکن است علائم سوء هاضمه ایجاد کنند یا ممکن است باعث زخم معده شوند که می‌تواند دردناک و با خونریزی همراه باشد. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• از دست دادن اشتها یا احساس سیری بلافاصله پس از غذا خوردن
• درد و سوزش معده یا سوء هاضمه در قسمت بالای شکم. این احساس ممکن است بعد از غذا خوردن بدتر یا بهتر شود.
• حالت تهوع
• استفراغ
• درد و نفخ شکم
• آروغ زدن و باد معده

اگر زخم خونریزی دهنده دارید، ممکن است موارد زیر را مشاهده کنید:

• خون در مدفوع سیاه (ملنا)
• خون سیاه در استفراغ (استفراغ قهوه ای)

چگونه درد گاستریت را تشخیص دهیم؟

درد گاستریت در معده و قسمت میانی بالای شکم (ناحیه اپی‌گاستریک) قرار دارد. درد عمومی ناشی از التهاب معده، در بالای شکم حس می شود، اما ممکن است نتوانید محل دقیق را مشخص کنید. اگر زخم معده دارید، ممکن است بتوانید محل درد را دقیق‌تر مشخص کنید. ممکن است حالت سوزش داشته باشد. یا هنگام غذا خوردن احساس بهتری داشته باشید.

علت گاستریت معده

گاستریت پاسخی از سیستم ایمنی بدن به چیزی است که از قبل در معده در حال رخ دادن است. سیستم ایمنی بدن سلول‌های التهابی را به پوشش معده می‌فرستد تا با عفونت‌ها مبارزه کند و به ترمیم بافت‌ها کمک کند. التهاب باعث ایجاد علائم گاستریت می‌شود. اما عامل اصلی چیز دیگری است (چیزی که پوشش معده را تهدید می‌کند) احتمالات زیادی وجود دارد:

عفونت‌

عفونت‌ها از شایع‌ترین علل گاستریت، به ویژه گاستریت حاد، هستند. عفونت‌های باکتریایی و عفونت‌های ویروسی مرتبط با آنفولانزای معده می‌توانند باعث واکنش کوتاه‌مدتی شوند که معمولاً خود به خود برطرف می‌شود.
عفونت هلیکوباکتر پیلوری یک عفونت باکتریایی مزمن و شایع است که می‌تواند باعث گاستریت مزمن شود. عفونت‌های انگلی و عفونت‌های قارچی نیز به طور کمتر شایع می‌توانند باعث گاستریت حاد یا مزمن شوند.

بالا رفتن سن

بزرگسالان مسن‌تر در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به گاستریت هستند زیرا پوشش معده با افزایش سن نازک می‌شود و همچنین احتمال ابتلا به عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا اختلالات خود ایمنی در آنها بیشتر از جوانان است.

مصرف بیش از حد الکل

الکل پوشش معده را تحریک و تجزیه می کند. این باعث می‌شود معده در برابر شیره‌های گوارشی آسیب‌پذیرتر شود. مصرف بیش از حد الکل احتمال بیشتری دارد که باعث گاستریت حاد شود.

مواد شیمیایی

الکل و برخی داروها، بسته به میزان و دفعات استفاده، می‌توانند باعث فرسایش شیمیایی پوشش معده (گاستریت فرسایشی) و گاستریت حاد یا مزمن شوند. استفاده بیش از حد از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند آسپرین و ایبوپروفن، یکی از شایع‌ترین علل گاستریت حاد است. برخی از داروهای مخدر مانند کوکائین نیز ممکن است باعث آن شوند.

بیماری خودایمنی

بیماری‌های خودایمنی باعث التهاب مزمن می‌شوند. در بیماری خودایمنی، سیستم ایمنی بدن به اشتباه با التهاب به سلول‌های بدن حمله می‌کند. گاستریت خودایمنی مزمن می‌تواند خود به خود اتفاق بیفتد. یا، به ندرت، ممکن است گاستریت به عنوان یک عارضه جانبی یک بیماری خودایمنی دیگر ایجاد شود.

کاهش خونرسانی

یک جراحی بزرگ، تروما یا بیماری وخیم می‌تواند باعث گاستریت حاد شود. استرس فیزیولوژیکی شدید باعث می‌شود بدن خونرسانی را از سیستم گوارش خارج کند تا آن را به سمت اندام‌های حیاتی‌تر هدایت کند. این امر باعث کاهش دفاع پوشش معده می‌شود و آن را در برابر مواد شیمیایی داخل آسیب‌پذیرتر می‌کند.

دلایل دیگر

سایر علل گاستریت عبارتند از:

• داروهای شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی
• ریفلاکس صفرا : یک مایع گوارشی به نام صفرا به معده شما برمی‌گردد
• استرس شدید
• بیماری‌های التهابی مانند بیماری کرون، بیماری سلیاک

بیشتر بخوانید: رابطه استرس و بیماری‌های گوارشی چیست؟

آیا گاستریت معده خطرناک است؟عوارض احتمالی

اغلب اوقات، گاستریت موقتی است و جدی نیست. اما اگر گاستریت ادامه دار باشد، در نهایت می‌تواند به پوشش معده آسیب برساند و منجر به عوارض جدی تری شود:

• بیماری زخم معده: این بیماری باعث ایجاد زخم‌های دردناک در دستگاه گوارش فوقانی شما می‌شود.
• پولیپ‌های معده: توده‌های کوچکی از سلول‌ها هستند که در پوشش داخلی معده شما تشکیل می‌شوند.
• تومورهای معده: این موارد می‌توانند سرطانی یا غیرسرطانی (خوش‌خیم) باشند.
• سوراخ شدن معده
• انسداد خروجی معده: بافت اسکار ناشی از زخم‌ها و التهاب طولانی‌مدت می‌تواند تا حدی یا به طور کامل دهانه بین معده و روده را مسدود کند. هضم را مختل کرده و باعث درد، حالت تهوع و استفراغ شود.
• کم‌خونی: کم‌خونی فقر آهن می‌تواند ناشی از خونریزی ناشی از زخم‌ها یا به دلیل تحریک مداوم پوشش معده باشد. همچنین می‌تواند ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا گاستریت خودایمنی باشد که هر دو مانع از جذب آهن به اندازه کافی توسط بدن می‌شوند. گاستریت همچنین ممکن است منجر به کم‌خونی خطرناک شود که در آن بدن نمی‌تواند ویتامین B12 کافی جذب کند.

همچنین ممکن است به گاستریت آتروفیک مبتلا شوید. این اتفاق در صورتی رخ می‌دهد که گاستریت توسط باکتری هلیکوباکتر پیلوری یا یک اختلال خودایمنی ایجاد شده باشد. گاستریت آتروفیک سلول‌های پوشش معده را که شیره‌های گوارشی را تولید می‌کنند، از بین می‌برد.

گاستریت و سرطان معده

گاستریت مزمن، به ویژه گاستریت آتروفیک، می‌تواند خطر ابتلا به سرطان معده را افزایش دهد. التهاب مزمن می‌تواند منجر به تغییراتی در پوشش معده، از جمله نازک شدن و تغییرات سلولی شود که ممکن است احتمال ابتلا به سرطان معده را افزایش دهد. اگرچه این اتفاق نادر است که گاستریت منجر به سرطان شود اما اگر نازک شدن گسترده پوشش معده و تغییرات در سلول‌های پوشش معده داشته باشید، این خطر افزایش می‌یابد.

تشخیص گاستریت و التهاب معده

پزشک در مورد علائم و سابقه پزشکی شما سوال می پرسد. ممکن است بر اساس پاسخ‌های شما به گاستریت مشکوک شوند، اما بدون آزمایش، نمی توان مطمئن شد.
پزشک عمومی ممکن است شما را به متخصص گوارش ارجاع دهد و آزمایشی برای بررسی داخل معده انجام دهند که گاستروسکوپی نامیده می‌شود.

شواهد واقعی گاستریت میکروسکوپی است، بنابراین پزشک برای تأیید به نمونه بافتی نیاز دارد. معمولاً در طول معاینه آندوسکوپی فوقانی، نمونه (بیوپسی) گرفته می شود. این معاینه با یک دوربین کوچک در انتهای یک آندوسکوپ وارد دستگاه گوارش فوقانی می‌شود.

ممکن است برای تایید نهایی یا بررسی عوارض ورم معده، به آزمایش‌های اضافی هم نیاز داشته باشید:

• آزمایش خون
• آزمایش مدفوع
• آزمایش تنفسی هلیکوباکتر پیلوری

آیا گاستریت خود به خود از بین می‌رود؟

گاستریت حاد پس از از بین رفتن علت حاد آن، از بین می‌رود.

If you have an infection, in most cases your immune system will clear it out shortly, and then the inflammation will go down

اگر عفونت داشته باشید، در بیشتر موارد سیستم ایمنی بدن به زودی آن را از بین می‌برد و سپس التهاب کاهش می‌یابد.

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/10349-gastritis

اگر برای مدت کوتاهی الکل یا قرص مصرف کرده باشید، پوشش معده شما به زودی خود را ترمیم می‌کند. اگر جریان خون به معده به طور موقت کاهش یافته بود اما اکنون دوباره برقرار شده است، پوشش معده روند بهبودی را آغاز می‌کند.

گاستریت مزمن خود به خود از بین نمی‌رود، اما درمان می‌تواند به از بین رفتن آن کمک کند. گاستریت مزمن با بیماری مزمن دیگری که دارید مرتبط است. گاستریت مزمن آسیب عمیق‌تری به بافت‌های شما وارد می کند، بنابراین ممکن است مدت زمان بیشتری برای بهبودی نیاز داشته باشد.

If it’s not treated, gastritis may get worse and cause a stomach ulcer.

اگر گاستریت درمان نشود، ممکن است بدتر شود و باعث زخم معده شود.

https://www.nhs.uk/conditions/gastritis/

درمان گاستریت معده

درمان گاستریت مزمن نیاز به مراقبت حرفه‌ای دارد. درمان به از بین رفتن علت آن بستگی دارد:

• آنتی‌بیوتیک‌ها و سایر داروها برای درمان هلیکوباکتر پیلوری
• داروهای جایگزین برای بیماری‌هایی که با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی درمان می‌کردید.
• ترک مصرف الکل یا اعتیاد به کوکائین
• داروهای بیماری‌های خودایمنی
• جراحی برای رفع خونریزی دستگاه گوارش (GI)، ایسکمی یا رفلاکس صفرا
• داروهای تجویزی مسدود کننده اسید برای تسریع بهبودی

اگر رفلاکس صفرا یا خونریزی دستگاه گوارش دارید، پزشک ممکن است برای رفع مشکل، جراحی را پیشنهاد کند. اما این موارد نادر است.

بهترین قرص برای گاستریت معده

داروهای گاستریت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• آنتی‌اسیدها: داروهایی هستند که می‌توانید بدون نسخه برای تسکین سوء هاضمه و سوزش سر دل استفاده کنید. آنها با خنثی کردن اسیدهای معده عمل می‌کنند. از مصرف آنهایی که حاوی آسپرین هستند خودداری کنید.
• مسدودکننده‌های H2: داروهای مسدود کننده هیستامین (H2)، که به صورت بدون نسخه یا با نسخه در دسترس هستند، میزان اسید معده را کاهش می‌دهند. این داروها شامل سایمتیدین (تاگامت)، فاموتیدین (پپسید) و نیزاتیدین هستند.
• مهارکننده‌های پمپ پروتون: این داروها به مسدود کردن تولید اسید معده کمک می‌کنند. همچنین به صورت بدون نسخه یا با نسخه در دسترس هستند: شامل دکس لانسوپرازول (دکسیلانت)، امپرازول (پریلوسک)، پنتوپرازول (پروتونیکس) و رابپرازول (اسیفکس) هستند.
• عوامل پوشش دهنده سطح: این داروهای تجویزی از بافت آسیب دیده معده در برابر اسید و آنزیم‌ها محافظت می‌کنند تا بتواند بهبود یابد. این داروها شامل سوکرالفات (کارافات) و میزوپروستول (سیتوتک) هستند.
• آنتی‌بیوتیک‌ها: اگر گاستریت شما ناشی از عفونت باکتریایی مانند هلیکوباکتر پیلوری باشد، پزشک احتمالاً آنتی‌بیوتیک‌ها را به همراه داروهایی برای کاهش اسید معده تجویز می‌کند.
• داروهای ضد تهوع: اگر به دلیل گاستریت حالت تهوع دارید، می‌توانید از داروهای بدون نسخه یا تجویزی برای تسکین این علامت استفاده کنید.

اگر یک اختلال خودایمنی باعث گاستریت شما شده باشد، پزشک می‌تواند داروهایی را برای درمان آن اختلال تجویز کند. برای گاستریت خودایمنی، ممکن است مکمل‌های ویتامین B12، اسید فولیک یا آهن را توصیه کنند.

برای گاستریت معده چه بخوریم

باید یک رژیم غذایی ضد التهاب شامل:

• پروبیوتیک‌ها
• محصولات لبنی کم‌چرب
• میوه‌ها
• چربی‌های سالم
• پروتئین‌های بدون چربی
• غذاهای پرفیبر
• تخم‌مرغ
• غذاهای کم‌اسیدی
• چای سبز
• گوشت بدون چربی
• نوشیدنی‌های بدون گاز
• بلغور جو دوسر
• وعده‌های غذایی کوچک‌تر

ممکن است غذاهای کم‌چرب و غیراسیدی برای شما مفید باشند. سایر غذاهایی که می‌توانید در صورت ابتلا به گاستریت مصرف کنید شامل میوه‌ها و سبزیجات، ماهی، گوشت بدون چربی و چای‌های بدون کافئین است.

طول درمان گاستریت معده چقدر است؟

مدت زمان درمان گاستریت به علت و شدت آن بستگی دارد. گاستریت حاد، که اغلب در اثر عفونت‌ها یا داروها ایجاد می‌شود، می‌تواند با مراقبت‌های مناسب طی چند روز تا چند هفته برطرف شود. . گاستریت مزمن ممکن است آسیب عمیق‌تری به بافت‌های شما وارد کرده باشد، بنابراین ممکن است مدت زمان بیشتری برای بهبود نیاز داشته باشد. درمان گاستریت مرتبط با هلیکوباکتر پیلوری معمولاً شامل مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و مهارکننده‌های پمپ پروتون به مدت ۱ تا ۲ هفته است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

اگر درد شدید دارید یا استفراغ می‌کنید و نمی‌توانید غذا را در معده خود نگه دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر احساس سبکی سر یا سرگیجه دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. اگر پس از مصرف دارو، به خصوص آسپرین یا سایر مسکن‌ها، ناراحتی معده رخ داد، به پزشک خود اطلاع دهید.

اگر خون استفراغ می‌کنید، خون در مدفوع دارید یا مدفوع سیاه رنگ دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید تا علت آن را پیدا کنید.

پیشگیری از گاستریت

متخصصان نمی‌دانند چگونه می‌توان از بروز گاستریت جلوگیری کرد. اما می‌توانید با رعایت موارد زیر خطر ابتلا به آن را کاهش دهید:

• رعایت بهداشت، به خصوص شستن دست‌ها: می‌تواند شما را از ابتلا به باکتری هلیکوباکتر پیلوری دور نگه دارد.
• نخوردن یا ننوشیدن چیزهایی که پوشش معده را تحریک میکنند: شامل الکل، کافئین و غذاهای تند. این موارد باعث گاستریت نمی‌شوند، اما اگر گاستریت دارید و این غذاها را می‌خورید یا می‌نوشید، ممکن است باعث ناراحتی شوند.
• عدم مصرف داروهایی مانند آسپرین و داروهای مسکن و تب‌بر بدون نسخه: این داروها شامل NSAIDها (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی) هستند.
• مدیریت استرس: این کار خطر ابتلا به گاستریت ناشی از استرس را کاهش می‌دهد.
• در رختخواب روی یک بالش اضافی دراز بکشید تا سر و شانه‌هایتان بالاتر قرار گیرد تا از بالا آمدن اسید معده به گلو در هنگام خواب جلوگیری شود.
• اگر اضافه وزن دارید، وزن کم کنید.
• ۳ تا ۴ ساعت قبل از خواب غذا نخورید.
• سیگار نکشید.

سوالات متداول درباره التهاب معده