زخم شقاق که همان پارگی و شکاف در پوست حساس و ظریف مقعد است باعث درد شدید، خونریزی به رنگ قرمز روشن حین و بعد از اجابت مزاج می شود. زخم شقاق اغلب ناشی از یبوست و دفع مدفوع سفت و سخت است و با مصرف فیبر و نرم کننده مدفوع و نشستن در لگن آب گرم بهتر می شود. در شقاق حاد ممکن است با روش های خانگی و دارو و رفع یبوست این زخم درمان شود اما اگر زخم ادامه یابد و بهتر نشود (شقاق مزمن) پزشک ممکن است شل کننده عضله یا بوتاکس و در موارد شدیدتر جراحی شقاق را تجویز کند.
در این وضعیت درمان شقاق با لیزر به صورت سرپایی یکی از کم عارضه ترین روش های درمانی می باشد.
هرچه درمان شقاق زودتر انجام شود، احتمال جوش خوردن کامل زخم و جلوگیری از عود بیماری بیشتر خواهد بود.
شقاق حاد مقعد معمولاً با درمان خانگی ظرف ۶ هفته بهبود مییابد. برخی از آنها با درمان یبوست از بین میروند. شقاقهای مقعدی که ۶ هفته یا بیشتر طول بکشند، شقاق مزمن مقعدی نامیده میشوند. این شقاقها در درمان محافظهکارانه شکست میخورند و به رویکرد تهاجمیتر و جراحی نیاز دارند.
⚡نکته مهم این است که برای جوش خوردن زخم شقاق تا زمانی که یبوست و فشار و زور زدن موقع دفع مدفوع هست زخم شقاق جوش نمی خود.
جوش خوردن زخم شقاق
تنش عضلانی و اسپاسمهای مقعد، شقاق را از هم جدا کرده و جریان خون به بافت را کاهش میدهد. این امر بهبود آن را دشوارتر و همچنین دردناکتر میکند و باعث تنش بیشتر میشود. اگر شقاق مقعدی درمان نشود، میتواند منجر به عوارض بیشتری مانند فشردگی مدفوع شود
شقاق های مزمن مقعدی به جای بهبود، در یک چرخه معیوب به تقویت خود ادامه میدهند و یک زخم مداوم به جا میگذارند. جوش خوردن زخم شقاق به معنی ترمیم کامل ترک و پارگی پوست مقعد است به شکلی که:
- درد و سوزش از بین برود.
- زخم باز نباشد
- موقع دفع مدفوع مجدد زخم باز نشود.
زخم شقاق چگونه جوش می خورد؟
جوش خوردن زخم شقاق یک فرآیند بیولوژیکی پیچیده است که پوست و بافت آسیبدیده را بازیابی میکند. این فرآیند شامل یک پاسخ هماهنگ از سلولهای خونی، سلولهای ایمنی، سلولهای پوست و بافت همبند برای بستن زخم و بازسازی قدرت آن است.
سرعت بهبود به عوامل مختلفی از جمله اندازه زخم، محل، خونرسانی و سلامت کلی فرد بستگی دارد. زخمهای جزئی در عرض چند روز بهبود مییابند، در حالی که آسیبهای عمیقتر میتوانند هفتهها یا ماهها طول بکشند. مراقبت مناسب از زخم، از جمله تمیز و مرطوب نگه داشتن زخم، به جلوگیری از عفونت کمک میکند و به بهبودی سریعتر کمک میکند.
همه زخمها در یک فرایند چهار مرحله ای بهبود مییابند، چه یک بریدگی جزئی، یک برش جراحی یا یک آسیب عمیقتر باشد.
هموستاز (قطع خونریزی)
به محض اینکه پوست آسیب میبیند، بدن وارد عمل میشود. پلاکتها به محل آسیب هجوم میآورند، به هم میچسبند و لختهای تشکیل میدهند تا خونریزی را متوقف کنند. این لخته همچنین یک سد محافظ برای جلوگیری از ورود باکتریها ایجاد میکند.
التهاب (مبارزه با عفونت و پاکسازی بقایای بافتی)
به محض اینکه خونریزی متوقف شود، سیستم ایمنی بدن فعال میشود. گلبولهای سفید خون باکتریها را از بین میبرند، سلولهای مرده را پاکسازی میکنند و از عفونت جلوگیری میکنند. ممکن است قرمزی، تورم، گرما و کمی درد را تجربه کنید (همه اینها بخشی از روند بهبودی است) التهاب ضروری است، اما اگر خیلی طولانی شود، میتواند باعث کند شدن روند بهبودی شود.
تکثیر (ساخت بافت جدید)
حالا بدن شروع به بازسازی میکند. فیبروبلاستها کلاژن تولید میکنند، پروتئینی که به پوست استحکام میبخشد. رگهای خونی جدید برای تأمین اکسیژن تشکیل میشوند و سلولهای پوست شروع به پوشاندن زخم میکنند. ممکن است برای محافظت از بافت در حال بهبود زیرین، دلمهای تشکیل شود. این مرحله بسته به اندازه زخم، از چند روز تا چند هفته طول میکشد.
بازسازی (ترمیم نهایی)
در مرحله آخر، کلاژن دوباره سازماندهی میشود تا پوست را قویتر و انعطافپذیرتر کند. محل زخم ممکن است در ابتدا صورتی یا برجسته به نظر برسد، اما جای زخم به تدریج با گذشت زمان محو میشود. در حالی که پوست دوباره قدرت خود را به دست میآورد، ممکن است به اندازه قبل با دوام نباشد. این مرحله بسته به عمق آسیب میتواند هفتهها تا ماهها طول بکشد.
مدت زمان جوش خوردن زخم شقاق
مدت زمان جوش خوردن زخم شقاق اگر حاد باشد بین 4 تا 6 هفته است و اگر شقاق بیش از 6 هفته است که خوب نشده است احتمال اینکه زخم به خودی خود و با روش های خانگی خوب شود خیلی کم است و به روش های تهاجمی تر برای درمان شقاق مثل لیزر فیشر یا عمل جراحی شقاق نیاز است.
زخمهای مزمن معمولاً روند بهبود را با سرعت کمتری طی میکنند. بهبود یک زخم مزمن ممکن است برای چند هفته در یکی از چهار مرحله (که معمولاً مرحله التهابی است) متوقف شود.
زخم شقاق با چی خوب میشه
داشتن زخم مقعدی باعث می شود اجابت مزاج برای فرد سخت تر شود و در صورتی که زخم شقاق خوب نشود احتمال وارد شدن آلودگی و عفونت به پوست و عود مجدد شقاق وجود دارد. با این روش ها می توان بهبودی زخم را سرعت بخشید:
هیدراته ماندن
مصرف مکرر مایعات و نوشیدن آب کافی روزانه برای پیشگیری از یبوست و نرم شدن مدفوع ضروری است. کم آبی بدن باعث سفتی مدفوع و در نتیجه دفع سخت و نیاز به زور زدن موقع اجابت مزاج می شود که این عوامل زخم شقاق را تشدید می کند.
اجتناب از کافئین: اثر ادرارآور کافئین میتواند باعث کمآبی بدن شود که میتواند منجر به شقاق مقعدی شود.
رژیم غذایی پرفیبر
رژیم غذایی پرفیبر به طور موثری ۸۷٪ از شقاقهای حاد مقعد را در عرض ۳ هفته درمان میکند و ادامه این رژیم غذایی به مدت ۱ سال، از عود مجدد آنها جلوگیری میکند.
مصرف ۲۰ تا ۳۰ گرم فیبر محلول و نامحلول میتواند به جلوگیری از یبوست کمک کند. فیبر محلول به مدفوع حجم میدهد، در حالی که فیبر نامحلول به سرعت بخشیدن به زمان عبور غذا در دستگاه گوارش کمک میکند.
دانه کتان و پسیلیوم میتوانند به بهبود یبوست کمک کنند. مصرف مکملهای فیبر مانند متاموسیل، سیتروسل و کونسیل نیز مفید است.
حمام سیتز
حمام سیتز شامل غوطهور شدن در آب گرم در وان به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه است. حمام سیتز عضلات اسفنکتر را شل میکنند و به تسکین درد ناشی از شقاق کمک میکنند. فرد باید این کار را چندین بار در روز، به خصوص پس از هر بار اجابت مزاج، انجام دهد.
علاوه بر تسکین درد، حمام سیتز همچنین باعث بهبودی زخم شقاق میشود.
اجتناب از زور زدن
زور زدن برای دفع مدفوع سفت اغلب باعث ترک یا پارگی در مقعد میشود. در ادامه روشهایی برای دفع مدفوع بدون زور زدن آمده است:
- با کمر صاف بنشینید و به جلو خم شوید تا ساعد هایتان را روی زانوها قرار دهید.
- پاها را از هم باز نگه دارید و زانوها را با استفاده از یک چهارپایه یا بلند کردن پاشنه پا بالاتر از باسن قرار دهید.
- با هر بار دفع، عضلات شکم را منقبض کنید.
- دهان را کمی باز نگه دارید و نفس بکشید. هنگام دفع مدفوع نباید نفس خود را حبس کنید.
ملینهای بدون نسخه (OTC)
ملینها میتوانند به افراد کمک کنند تا مدفوع را راحتتر دفع کنند. پزشکان معمولاً ملینهایی با عوامل حجمدهنده را برای بزرگسالان مبتلا به شقاق مقعد تجویز میکنند. این داروها به مدفوع کمک میکنند تا مایع را حفظ کند و احتمال سفت و خشک شدن آن را کاهش میدهد.
پزشک همچنین ممکن است نرمکننده مدفوع بدون نسخه مانند دوکوزات (کولاس) را توصیه کنند.
بیشتر بخوانید: انواع ملینهای قوی برای رفع یبوست و بیماریهای نشیمنگاهی
بیحسکنندههای موضعی
استفاده از بیحسکنندههای موضعی، مانند لیدوکائین، روی پوست اطراف مقعد میتواند به تسکین درد کمک کند.
هیدروکورتیزون، یک استروئید، همچنین میتواند به درمان خارش، درد، تورم و ناراحتی در ناحیه مقعد کمک کند.
نیتراتهای موضعی
نیتراتهای موضعی، به عنوان مثال، نیتروگلیسیرین، به شل شدن عضلات اطراف مقعد و افزایش جریان خون به شقاق کمک میکنند تا بهبودی حاصل شود.
مسدودکنندههای کانال کلسیم موضعی
مسدودکنندههای کانال کلسیم، مانند دیلتیازم و نیفدیپین، همچنین میتوانند به شل شدن اسفنکتر مقعد کمک کنند.
ممکن است این دارو را به صورت موضعی تجویز کنند که میتوانند روی پوست بمالند، اما ممکن است داروهای خوراکی نیز تجویز کنند.
تزریق سم بوتولینوم
تزریق سم بوتولینوم (بوتاکس شقاق) اسفنکتر داخلی مقعد را برای حدود ۳ تا ۴ ماه فلج میکند، که باید برای بهبود کامل شقاق کافی باشد.
بوتاکس یک داروی بدون نسخه برای درمان شقاق است و باید در مورد روشهای بدون نسخه با پزشک مشورت کنید تا به درمان این بیماری کمک شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
اگر فرد دیگر علائم مرتبط با شقاق مقعد را تجربه نکند، درمان و داروهای خانگی مؤثر بوده است اما فردی که در حین یا بعد از اجابت مزاج، با یا بدون خونریزی، درد دارد، باید به پزشک مراجعه کند. پزشک معاینه فیزیکی کاملی برای شناسایی علت آن انجام میدهد. افراد مبتلا به شقاق مقعد در صورت بروز درد یا خونریزی جدید یا بدتر شدن آن باید به پزشک اطلاع دهند. همچنین در صورت بروز علائم شدید یا عدم بهبودی پس از ۸ هفته درمان، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
آیا شقاق مقعدی خود به خود از بین میرود؟
به نقل از سایت my.clevelandclinic.org
Most do. These are acute anal fissures (temporary). They might not need any treatment at all, beyond self-care. Or you might only need a prescription cream for temporary pain relief, like lidocaine. But if your fissure hasn’t healed after several weeks, it needs treatment.
بیشتر آنها از بین میروند. اینها شقاق مقعدی حاد (موقتی) هستند. ممکن است به هیچ درمانی، فراتر از مراقبت، نیاز نباشد. یا ممکن است فقط به یک کرم تجویزی برای تسکین موقت درد، مانند لیدوکائین، نیاز داشته باشید. اما اگر شقاق پس از چند هفته بهبود نیافته باشد، نیاز به درمان دارد.
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/13177-anal-fissures
درمان پزشکی شقاق مقعد چیست؟
وقتی شقاق مقعد مزمن دارید (شقاقی که بیش از هشت هفته طول کشیده است) درمان پزشکی بر شل کردن عضلات اسفنکتر مقعد که کانال مقعد شما را احاطه کردهاند، تمرکز دارد. این کار باید به شقاق اجازه دهد تا شروع به بسته شدن کند و به بازگرداندن جریان خون به بافتها کمک کند.
