5 روش عمل شقاق (جراحی فیشر); عوارض و مراقبت بعد عمل

عمل جراحی شقاق روشی است که برای درمان نوع مزمن این بیماری و زمانی که گزینه‌های درمان شقاق بدون جراحی موثر نباشد، مورد استفاده قرار می‌گیرد. بیماری شقاق یا همان فیشر، به معنی ایجاد یک زخم و ترک دردناک در دهانه مقعد است که درمان آن بسته به شدت زخم و علت پدید آورنده آن متفاوت است.

اگر شقاق درمان نشود، ممکن است به نوع مزمن تبدیل شده و یا عفونت کنید و یاعث ایجاد فیستول شود. بهتر است به محض مشاهده علائم، فوراً برای درمان اقدام نمایید.

اگر زخم فیشر در مراحل ابتدایی و در حالت حاد باشد، ممکن است با دارو یا درمان‌های خانگی و بوتاکس بهبودی حاصل شود. اما اگر به حالت مزمن در آمده (بیشتر از 6 هفته)، تنها راهکار عمل جراحی شقاق به روش‌های سنتی یا یا لیزر فیشر است. چندین روش برای عمل شقاق وجود دارد که بعد از بررسی وضعیت بیماری و همچنین ترجیح بیمار، پزشک یکی از آن‌ها را پیشنهاد می‌دهد. این روش‌ها شامل عمل سرپایی لیزر شقاق، فیشرکتومی، اسفنکتروتومی باز و بسته و در برخی موارد فلپ پیشرفته می‌باشد که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

درباره بیماری شقاق

این عارضه موجب بروز زخمی عمیق در دیواره مقعدی می‌گردد و این زخم با گذر زمان عمیق تر شده و حتی تا عضله اسفنکتر مقعدی نیز امتداد می‌یابد. ناحیه مقعد در اثر این زخم ملتهب و متورم می شود و درد بسیار زیادی را به خصوص به هنگام دفع به بیمار تحمیل می‌کند، به گونه ای که بیمار در اغلب موارد اجازه معاینه به پزشک را نیز نمی‌دهد.

برای آشنایی کامل با این بیماری می‌توانید به مقاله شقاق چیست؟ مراجعه کنید.

عمل جراحی شقاق چگونه است

جراحی شقاق مقعدی یک جراحی عمومی بزرگ است که در آن بخش کوچکی از عضله اسفنکتر سالم برداشته می‌شود تا به کاهش درد و فشار اطراف رکتوم کمک کند. این کار به شقاق اجازه می‌دهد تا بهبود یابد و در صورت انجام جراحی با لیزر، بهترین عملکرد را داشته باشد.

جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. این بدان معناست که شما خواب هستید و چیزی احساس نمی‌کنید. معمولاً می‌توانید در همان روز جراحی به خانه بروید و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارید.

مطلب مرتبط: برای جوش خوردن زخم شقاق چه باید کرد

عمل شقاق با لیزر

درمان شقاق با لیزر یک روش سرپایی و بدون بیهوشی است که تا کنون نتایج رضایت بخشی داشته و درصد بالایی از بیماران مبتلا به این نوع عارضه‌ها، لیزر را برای درمان انتخاب می‌کنند.

عمل لیزر در مقایسه با جراحی شقاق روش آسان‌تری می‌باشد که علاوه بر صرفه جویی در وقت و هزینه، بیمار درد و خونریزی را هم احساس نمی‌کند. از روش لیزر هم برای درمان فیشر مزمن و هم حاد استفاده می‌شود و احتمال بازگشت دوباره بیماری در آن بسیار پایین است.

عمل شقاق با اسفنکتروتومی

عمل شقاق به روش اسفنکتروتومی یکی از روش‌های موثر درمان این عارضه است که همراه با خطرات و عوارضی برای بیمار می‌باشد. در طی اسفنکتروتومی پزشک جراح برش کوچکی در خارجی‌ترین قسمت عضله اسفنکتر داخلی مقعد ایجاد می‌کند.

این کار اسپاسم عضلانی را از بین می‌برد و جریان خون را در ناحیه شقاق بهبود می‌بخشد و در نتیجه باعث تسکین درد و بهبودی شقاق می‌شود. عمل اسفنکتروتومی شقاق در دو نوع باز و بسته انجام می‌شود و بیمار کاهش درد قابل توجهی را بعد از این جراحی تجربه می‌کند.

مراحل جراحی باز

این روش تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود و به همین دلیل شما دردی حین عمل احساس نمی‌کنید. اگر قرار است عمل جراحی شما برای صبح باشد، باید از نیمه شب قبل ناشتا باشید یا اگر برای بعد از ظهر برنامه ریزی شده، از ساعت 7 صبح ناشتا باشید. آماده سازی روده خاصی قبل از عمل لازم نیست و فقط یک ساعت قبل از جراحی باید تنقیه انجام دهید، مگر اینکه درد مقعدی شما شدید باشد.

در طی جراحی شقاق با اسفنکتروتومی باز، یک آنوسکوپ در اسفنکتر مقعد قرار داده می‌شود تا پزشک بطور دقیق عضلات و زخم فیشر را مشاهده کند. سپس یک برش کوچک در سمت چپ یا راست پوست مقعد ایجاد می‌شود تا فیبرهای عضلانی اسفنکتر داخلی نمایان شود. جراح عضله اسفنکتر داخلی مقعد را بالا می برد و با استفاده از چاقو یا کوتر حرارتی روی آن برش ایجاد می‌کند. برش عضله، فشار را در مقعد کم می‌کند و به زخم اجازه می‌دهد تا بهبود یابد.

جراحی بسته فیشر

اسفنکتروتومی به روش بسته هم مشابه روش باز است و دکتر جراح با ایجاد یک برش جانبی روی پوست، بخشی از عضله اسفنکتر را بیرون می‌کشد. هنگامی که شیار عضله اسفنکتر مشخص شد، یک اسکالپل در این فضا قرار داده می‌شود و با دقت به سمت اسفنکتر داخلی چرخانده می‌شود و سپس عضله تقسیم می‌شود. با برش بخشی از عضله فشار مقعد کاهش می‌یابد. در این روش بر خلاف جراحی باز، محل عمل با بخیه بسته می‌شود.

قبل از خروج از اتاق عمل یک بی حس کننده موضعی به شما تزریق می‌شود تا حداقل 6 ساعت درد را احساس نکنید. احتمالا می‌توانید در همان روز به خانه برگردید، اما گاهی اوقات بیماران ممکن است نیاز به یک شب بستری داشته باشند.

فیلم عمل جراحی شقاق با اسفنکتروتومی

این جراحی زمانی انجام می‌شود که شقاق مقعدی پس از انجام درمان‌های دیگر بهتر نشده باشد. در فیلم جراحی شقاق (فیشر) با نحوه انجام اسفنکتروتومی آشنا می‌شوید. بعد از عمل اسفنکتروتومی حدود 6 هفته تا بهبودی کامل زخم عمل زمان می‌برد.

بازگشت مجدد شقاق (عود) پس از اسفنکتروتومی نادر است و اکثر بیماران از نتایج این عمل راضی هستند. اما روش عمل لیزر شقاق یا فیشر به دلیل نداشتن هیچگونه عوارض، یکی از بهترین گزینه‌های درمان این عارضه است.

عوارض عمل اسفنکتروتومی

پس از اسفنکتروتومی، ممکن است درد یا ناراحتی خفیف تا متوسط را در ناحیه رکتوم خود تجربه کنید. همچنین ممکن است یبوست، مشکل در ادرار کردن و احتمالا خونریزی مقعدی را تجربه کنید.

به دلیل ایجاد برش در عضله اسفنکتر از هر 20 نفر یک نفر بعد از عمل به بی اختیاری مدفوع خفیف دچار می‌شود. این عارضه در برخی بعد از چندروز بهبود می‌یابد، اما در برخی دیگر دائمی است. معمولا شدت بی اختیاری در حد کثیف شدن جزئی لباس زیر است.

شما این فرصت را خواهید داشت که قبل از امضای فرم رضایت خود، در مورد تمام خطرات و مزایای عمل با پزشک صحبت کنید.

فیشرکتومی

در عمل فیشرکتومی پوست اطراف مقعد که در نتیجه ایجاد زخم فیشر آسیب دیده است، با ایجاد برشی حذف شده و سپس ترمیم خواهد شد. برای افزایش اثربخشی فیشرکتومی، همراه با برش عضله اسفنکتر تزریق بوتاکس هم انجام می شود. جراح در این روش عضلات اسفنکتر را برش نمی‌دهد، به همین دلیل معمولا افرادی که فیشر مزمن دارند، گزینه مناسبی برای این روش درمان نیستند.

میزان بهبودی در این روش حدود 90 درصد گزارش شده و پس از عمل فیشزکتومی، حدود 6 هفته زمان می‌برد تا ناحیه مقعد بطور کامل بهبود یابد.

عمل شقاق با فلپ پیشرفته

جراحی شقاق به روش فلپ در بعضی مواقع پیشنهاد می‌شود و در واقع نوعی پیوند بخشی از پوست سالم مقعد به بخش آسیب دیده (محل فیشر) است. استفاده از روش فلپ پیشرفته برای بیمارانی است اسفنکتر مقعدی ضعیفی دارند و میزان موفقیت این روش تقریباً 60٪ است.

به طور معمول حدود 2 تا 4 هفته طول می‌کشد تا به طور کامل بهبود یابید و به محل کار خود برگردید. البته این زمان از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به سلامت عمومی و وضعیت جسمی هر فرد بستگی دارد.

عوارض عمل فلپ

خطر خاص این روش شامل باز شدن زخم بعد از عمل فیشر، عفونت و خونریزی است. بنابراین مهم است که حداقل 2 هفته از نشستن و ایجاد فشار روی زخم خودداری کنید.

مطلب مرتبط: هزینه درمان شقاق یا فیشر چقدر است؟

عوارض بعد از عمل شقاق

در اکثر موارد، عمل جراحی شقاق مقعد موفقیت آمیز بوده و بیماران راضی هستند. با این حال مانند هر نوع جراحی دیگری خطرات خاصی وجود دارد. برخی از خطرات و عوارض جراحی عبارتند از:

• بی اختیاری موقت: برخی از بیماران در دوره بلافاصله پس از جراحی دچار بی اختیاری می شوند. این می تواند شامل نشت مدفوع یا مشکل در کنترل گاز باشد. با این حال، در بیشتر موارد، این تنها در یک یا دو هفته اول پس از جراحی رخ می دهد. به ندرت پس از دوره بهبودی بی اختیاری مدفوع تجربه می شود.
• خونریزی: خونریزی ممکن است بعد از عمل جراحی اتفاق بیفتد، اما این یک عارضه نادر است. در مواردی که خونریزی غیرمنتظره وجود دارد، ممکن است نیاز به استفاده از بخیه (بخیه) برای جلوگیری از خونریزی باشد.
• آبسه پری: در برخی موارد که از روش بسته استفاده می شود، ممکن است آبسه (مجموعه ای از چرک) همراه با فیستول مقعدی ایجاد شود. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است نیاز به تخلیه آبسه باشد و روش دیگری برای برداشتن فیستول به نام فیستولوتومی انجام شود.

اگر بعد از عمل، بیمار ناگهان درد، خونریزی، تب یا تورم ناحیه را تجربه کرد که به طور ناگهانی افزایش می‌یابد، ممکن است نشانه عفونت ناحیه باشد و باید فوراً به پزشک مراجعه کند.

علیرغم این عوارض احتمالی، عمل لیزر شقاق معمولاً موفقیت‌آمیز است و میزان عود بسیار کمی نسبت به سایر روش ها دارد.

درد بعد از عمل شقاق

علت درد بعد از عمل شقاق به دلیل حساسیت و تحریک ناحیه مقعد است. مخصوصاً با عبور مدفوع سفت این درد بیشتر می شود. اسپاسم اسفنکتر مقعد بعد از جراحی موجب درد می شود، به همین دلیل نرم نگه داشتن مدفوع و کنترل یبوست بعد از عمل شقاق مهم است. در اغلب موارد 15 روز بعد از عمل درد از بین می رود.

اگرچه انتظار می‌رود بعد از عمل جراحی مقداری درد وجود داشته باشد، اما اگر درد شدید یا رو به وخامتی را تجربه می‌کنید که با داروهای مسکن تجویز شده تسکین نمی‌یابد، مراجعه به پزشک ضروری است. برای کاهش درد بعد از عمل شقاق:

• برای تسکین درد،استامینوفن ایبوپروفن مصرف کنید.
• مایعات زیاد بنوشید و فیبر زیادی بخورید تا مدفوع نرم بماند.
• بعد از اجابت مزاج، یک حمام گرم و کم‌عمق بگیرید تا درد مقعد تسکین یابد.
• مقعد را تمیز و خشک نگه دارید.

چگونه برای جراحی فیشر آماده شویم؟

هنگام آماده شدن برای جراحی، مهم است که در مورد روش، آنچه باید انتظار داشته باشید و نکات مراقبت از خود برای کمک به بهبودی ایمن پس از جراحی، اطلاعات کافی داشته باشید. قبل از جراحی، جراح مجموعه‌ای از دستورالعمل ها را در اختیار شما قرار می‌دهد که باید آن‌ها را به دقت دنبال کنید تا به نتیجه قطعی برسید:
سیگار را ترک کنید: سیگار می‌تواند روند بهبودی را کند کرده و عوارض را افزایش دهد. اگر سیگار می‌کشید، حداقل دو هفته قبل از عمل جراحی آن را ترک کنید.
از مصرف داروهای رقیق کننده خون خودداری کنید: داروهایی مانند آسپرین، ایبوپروفن و وارفارین می‌توانند خونریزی را در حین و بعد از جراحی افزایش دهند. جراح به شما توصیه می‌کند که چه داروهایی را قبل از جراحی باید قطع کنید.
هیدراته بمانید: نوشیدن آب زیاد می‌تواند به حرکت روده‌ها و جلوگیری از یبوست قبل از جراحی کمک کند.
رژیم غذایی متعادل داشته باشید: خوردن یک رژیم غذایی متعادل که سرشار از فیبر است می‌تواند به جلوگیری از یبوست و جلوگیری از عوارض در طول عمل کمک کند.
خانه خود را آماده کنید: قبل از جراحی، مطمئن شوید که خانه شما تمیز و راحت است. همه چیزهایی را که ممکن است در دوره نقاهت نیاز داشته باشید، از قبل مرتب کنید.

دوره نقاهت بعد از عمل شقاق

در اینجا چند نکته کلی برای کمک به بهبودی ایمن در دوره نقاهت بعد از عمل شقاق آورده شده است که رعایت آن‌ها می‌تواند درمان را تکمیل کند.

• داروهای مسکن را طبق دستور پزشک مصرف کنید.
• تا 1 هفته بعد از عمل از انجام فعالیت های سنگین خودداری کنید.
• ناحیه جراحی را تمیز و خشک نگه دارید تا از عفونت جلوگیری شود.
• حداقل تا یک هفته پس از جراحی از انجام فعالیت های شدید یا بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
• معمولاً پزشک در این دوره داروهای آنتی بیوتیک و هم برای تسریع بهبود زخم حاصل از جراحی تجویز می‌کند.
• برای جلوگیری از یبوست و فشار در هنگام اجابت مزاج از یک رژیم غذایی پر فیبر استفاده کنید.
• برای هیدراته ماندن و نرم شدن مدفوع، مقدار زیادی آب بنوشید.
• از حمام سیتز برای تسکین ناحیه جراحی و بهبود بهبودی استفاده کنید.
• از نشستن طولانی مدت بخصوص روی سطوح سخت خودداری کنید.
• دستورالعمل های پزشک خود را برای مراقبت از زخم و قرار ملاقات‌های بعدی دنبال کنید.
• ورزش و تحرک در مراقبت بعد عمل شقاق اهمیت ویژه ای دارد. بیماران باید حداقل 30 دقیقه در طول روز را به ورزش های سبک نظیر پیاده روی بپردازند.

مراقبتهای بعد از عمل شقاق مقعدی

بهبودی پس از جراحی شقاق مقعد متفاوت است و به عوامل زیادی بستگی دارد. جراح به شما داروهایی برای کنترل درد و نرم‌کننده‌های مدفوع را برای کمک به حرکات روده تجویز می‌کند.

بلافاصله پس از عمل، در اولین ساعات پس از عمل، بیمار باید بتواند حرکت کند و بلند شود. توصیه می‌شود چند ساعت پس از عمل، راه رفتن را شروع کنید، که به جریان خون کمک می‌کند. علاوه بر این، بیمار قادر خواهد بود در اسرع وقت غذا را تحمل کند.

بیمار معمولاً روز بعد از عمل یا حتی همان روز با پای خود از بیمارستان مرخص می‌شود. دوره پس از عمل معمولاً بین ۳ تا ۴ هفته، از زمان عمل تا بهبودی کامل زخم جراحی، طول می‌کشد.

بهبود کامل مقعد حدود شش هفته طول می‌کشد. می‌توانید رژیم غذایی معمول خود را پس از عمل از سر بگیرید، اما باید غذاهای غنی از فیبر و مصرف مایعات را افزایش دهید تا مدفوع نرم شود و حرکات روده آسان‌تر شود. مصرف مکمل فیبر نیز می‌تواند کمک کند.

اگر یبوست ادامه یابد، چه به دلیل آسیب شناسی قبلی که باعث ایجاد شقاق شده و چه به دلیل ترس خود بیمار از رفتن به توالت، متخصص ممکن است مصرف ملین را توصیه کند.

همچنین توصیه می‌کنیم به مدت ۱۵ دقیقه و سه بار در روز در وان آب گرم (حمام نشیمن) بنشینید. بیمار باید حداقل دو هفته اول پس از جراحی از انجام ورزش‌های فیزیکی خودداری کند تا از باز شدن مجدد شقاق جلوگیری شود.

فعالیت‌هایی که در دوره بعد از عمل شقاق نباید انجام شود: عمدتاً وزنه‌برداری، ورزش و رابطه جنسی مقعدی هستند.

بیمار پس از بازگشت به خانه، می‌تواند به رژیم غذایی معمول خود بازگردد، اگرچه توصیه می‌شود غذاهای سرشار از فیبر مانند میوه و سبزیجات مصرف کند. این رژیم غذایی باید با آب فراوان همراه باشد. این کار باعث می‌شود حرکات روده آسان‌تر و مدفوع نرم‌تر باشد. غذاهایی که توصیه نمی‌شوند، غذاهای تند و البته الکل، قهوه یا نوشیدنی‌های حاوی کافئین هستند، زیرا می‌توانند ناحیه کانال مقعد را تحریک کنند.

در نهایت برای نظارت بر روند بهبود زخم جراحی به متخصص مراجعه کنید. این ویزیت‌ها تا زمانی که متخصص لازم بداند انجام خواهد شد.

سوالات متداول درباره عمل جراحی فیشر