فتق یا اصطلاحاً باد فتق به تغییر مکان ارگانهای بدن به سایر بافتها و یا حفرههای بدنی گفته می شود و از بیماریهای شکمی به شمار میرود که در اثر تضعیف لایههای درونی عضلات شکمی ایجاد میشود. پیامد این عارضه کشیدگی و یا پارگی بیش از حد در ناحیه جدار شکم یا دیافراگم است.
فتق در کدام قسمتهای بدن ایجاد میشود؟
- فتق مغبنی یا کشاله ران : رایج ترین نوع این بیماری است، در این عارضه روده از نقطهی ضعیف شده وارد دیواره شکمی میشود. کانال مغبنی در کشاله ران قرار داشته و در مردان کانال ورود اسپرماتیک به شکم و در زنان در این کانال رباطی وجود دارد که به نگهداری رحم کمک می کند. این فتق در مردان شایع تر است.
- هیاتال : در این نوع از بیماری قسمتی از معده از طریق دیافراگم (بخشی ماهیچه ای که با انقباض خود هوا را به داخل ریه ها می کشد.) به حفره سینه ورود پیدا می کند. هیاتال اغلب در افراد بالای 50 سال رخ می دهد.
- فتق ناف : در این نوع فتق روده از طریق شکاف شکمی و در نزدیکی ناف بیرون می زند. فتق ناف در نوزادان زیر 6 ماه ایجاد می شود و اغلب خود به خودی با قوی تر شدن عضلات شکمی برطرف می شود.
- برشی : این بیماری بعد از عمل جراحی رخ داده و در طی آن قسمتی از روده از شکاف جراحی یا بافت ضعیف بیرون می زند.
- دماغی یا سلبرال : از نوع داخلی ثانویه به شمار میرود که ناشی از رشد تومورها، فورامن اکسیپیتال (لوزهای) یا سوراخ تخم مرغی شکل را اشغال میکند.
- فتق دیسک : این نوع داخلی ناشی از جابجایی و بیرونزدگی هسته دیسک در کانال اسپینال ستون فقرات گردنی، مهره سینهای، ناحیه کمری یا ستون فقرات رخ میدهد.
- فتق شکمی : این مورد ناشی از جا به جایی یکی از احشاء شکمی رخ میدهد.
علل ایجاد فتق
علت ایجاد این بیماری را میتوان عواملی دانست که موجب فشار و تضعیف عضلات ناحیه شکمی میشود. این بیماری ممکن است ناگهانی و یا در طول زمان ایجاد شود. از عواملی که موجب تضعیف عضلات میشود میتوانیم به این موارد اشاره کنیم :
- نقص مادرزادی (درست بسته نشدن دیوارهی شکمی)
- سن
- سرفه مزمن
- آسیب ناشی از صدمه یا جراحی
از عواملی که موجب افزایش فشار وارده به شکم میشود، میتوانیم موارد زیر را ذکر کنیم :
- بارداری
- یبوست مزمن
- بلند کردن وزنه
- آسیت (آب آوردن شکم)
- افزایش وزن ناگهانی
- انجام جراحی
- عطسه و سرفه (مزمن و طولانی مدت)
علائم فتق چیست؟
علائم این عارضه بسته به نوع آن می تواند متفاوت باشد. برخی از این علائم عبارتند از :
- برآمدگی بر روی شکم (بسته به نوع فتق برآمدگی در نقاط مختلفی از بدن روی میدهد)
- لمس فتق (می توانید حین ایستادن و یا خم شدن این برآمدگی را احساس کنید)
- احساس درد در ناحیه شکم
- ضعف یا سنگینی در ناحیه شکم
- احساس سوزش یا درد در محل برآمدگی
- رفلاکس معده، درد قفسه سینه یا مشکل در بلع
البته در برخی موارد این عارضه هیچ نشانهای به همراه ندارد و در طی معاینات دورهای تشخیص داده میشود.
نحوه تشخیص انواع فتق
نحوه تشخیص فتق بسته به نوع آن متفاوت است، به طور مثال در فتق مغبنی یا برشی بیماری تنها از طریق معاینه فیزیکی تشخیص داده میشود اما در صورت بروز فتق هیاتال نیاز به انجام عکس برداری با باریم و آندوسکوپی است، تا از این طریق پزشک احشاء داخل شکم را مشاهده نماید. برای فتق ناف از سونوگرافی برای تشخیص استفاده میشود.
روشهای درمان فتق
راهکار قطعی درمان این مشکل با استفاده از جراحی امکانپذیر است در حالی که تغییر در سبک زندگی و مصرف دارو تنها به بهبودی علائم فتق کمک می کند. دو روش قطعی بهبود این عارضه عبارت است از :
جراحی(عمل فتق)
در صورت رشد فتق و یا درد شدید انجام جراحی الزامی است. برای درمان پزشک از طریق دوختن حفره ایجاد شده ، بیماری را درمان میکند. این عمل از طریق وصله کردن سوراخ با استفاده از توری جراحی انجام میشود. این روش دوره نقاهت طولانی مدتی دارد و ممکن است تا 6 هفته نتوانید راه بروید. اما نتیجه بهتری را به همراه دارد.
لاپاراسکوپی
روش لاپاراسکوپی در مقایسه با جراحی روش کم دردسرتری است. زیرا به جای برش شکم از طریق سوراخ کردن چند ناحیه خاص جراحی انجام میشود. در نتیجه آسیب کمتری به بافت های اطراف فتق زده میشود. در طی این جراحی از دوربینی کوچک و تجهیزات جراحی مینیاتوری استفاده میشود. این روش دوره بهبودی کوتاهی دارد ولی خطر برگشت بیماری در آن بالا است.
عوارض درمان نکردن این بیماری
در صورت بی توجهی به درمان این عارضه مشکلاتی برای فرد ایجاد میشود که عبارتند از:
- انسداد روده : اگر روده در دیواره شکم به دام افتد انسداد روی می دهد که همراه با درد شدید و یبوست است.
- درد و تورم در نواحی اطراف فتق
- اختناق : اگر جریان خون رسانی به روده (قسمتی از روده که درون دیواره شکم گیر افتاده است) کاهش یابد و یا قطع شود، این وضعیت رخ می دهد. اختناق موجب عفونی شدن یا مرگ بافت رودهای میشود.
سلام دکتر وقتتون بخیر من سال ۹۲ کلینیک جراحی پاستور رشت عمل فتق کردم،و الان ۳۳ سالمه ۱۲ سال گذشته دوباره از همون ناحیه بیضه راست تورم و درد دارم،چیکار باید بکنم ممنون
سلام دوست عزیز
علائم شما ممکن است نشانه عود فتق باشد. برای تشخیص دقیق تر باید به متخصص جراح عمومی یا اورولوژی مراجعه کنید
سلام.اگرفتق زیرناف پاره شود،یابترکد،چه اتفاقی میفتد.ایا میشود با سرنگ بادش رو خالی کرد،یانه
سلام دوست عزیز
درمان باید با جراحی انجام شود نه تخلیه باد با سرنگ و سوزن و نیاز به بررسی با سونوگرافی و تصویربرداری دارد.
سلام
من زیر نافم ؛ بالا سمت چپ بیضه؛ یه مقدار ورم کرده و درد یا سوزش هم نداره؛ ممکنه فتق باشه؟
سلام دوست عزیز
بله نشانه چند مورد احتمالی هست که فتق هم یکی از آنهاست اما تنها گزینه نیست به همین دلیل حتماً باید توسط جراح عمومی معاینه بشید.
من بالای بیضیم باد کرده ولی درد ندارم چکار کنم
سلام دوست عزیز
احتمال دارد واریکوسل یا بزرگ شدن وریدهای اطراف بیضه باشد. بهتر است به یک متخصص اورولوژیست مراجعه کنید.
سلام من درنواحی بیضه ها وزیر ناف درد شدید دارم به خاطر خجالتی دکتر نرفتم فکر کنم باد فتق باشد چون بغل بیضه هام باد کرده ودرد شدیدی هنگام کار دارد میخواستم بدونم چکار باید کرد وچه دکتری باید مراجعه کنم
سلام دوست عزیز
با توجه به علائمی که گفتید احتمال فتق کشالهای (فتق اینگوینال) هست و اگر درمان نشود ممکن است باعث مشکل جدی تری مثل گیر افتادن فتق شود که وضعیتی اورژانسی است. این موضوع برای پزشک ها عادی است و روزانه صدها مورد مثل شما مراجعه می کنند پس خجالت ندارد. به متخصص جراح عمومی مراجعه کنید
سلام من بیماری تشنج دارم در این بیماری. هنگام حمله تمام ستون فقرات وعضلات بدن درگیر میشن گاهی گردن درد شدید دارم که با لمس کردن به حالت ماساژ متوجه ورم در قسمت گردن میشوم وبا ماساژ در ۳ تا ۴ روز بهبود پیدا میکند یا درد در کمر هم همینطور هست وبیشتر از ۱ دقیقه نمیتونم خم باشم و درد شدید در ناحیه کمر دارم آیا میشود به فتق دیسک گردن یا ستون فقرات مبتلا باشم
سلام دوست عزیز
اگر این درد ها بعد از تشنج ایجاد می شود، با ورم، سفتی و اسپاسم عضلات همراه است، با لمس ماساژ یا حرکت تشدید یا تسکین می یابد، مخصوصاً اگر سوزش و گزگز و بی حسی در دست و پا هم دارید احتمال فتق گردن و کمر وجود دارد. باید توسط متخصص مغز و اعصاب (نورولوژی) ویزیت شوید و MRI گردن و کمر انجام دهید.
سلام ببخشید من چن روز پیش یبوست گرفته بودم بعد دستشویی رفتم فشار اومده بیضه سمت راستم احساس میکنم ورم کرده و اذیتم میکنه به نظر شما خطر ناک است باید پیش پزشک بروم
سلام دوست عزیز
ممکن است زور زدن و فشار زیاد باعث فشار به عضلات کف لگن یا طناب بیضه ای شده باشد. زور زدن حین دفع گاهی باعث تحریک یا ایجاد فتق هم می شود. روزی ده دقیقه بیضه سمت راست را با کمپرس یخ خنک کنید و لباس زیر سفت و ساپورتی بپوشید. در صورتی که بعد از چند روز بهتر نشد باید به پزشک مراجعه کنید
سلام وقت بخیر. من مدت ۶ ماهه ک پایینِ سمت چپ شکمم احساس گرفتگی نسبتا شدیدی دارم و مدفوع و گاز ب شدت بند اومده . روزی شاید ۵ بار باید برم دسشویی ولی خیلی کم دفع دارم .سابق اینجوری نبودم. کولونوسکوپی رفتم گفتن هیچ مشکلی نداره . اما در سونوگرافی نوشته که رینگ اینترن درسمت چپ ۶ میلیمتر باز است و بعداز مانور، ساک هرنی به طول ۲۵ میلیمتر درکانال اینگوینال مشاهده شد.
از شما دکتر خوب خوهش میکنم راهنمایی کنید با سپاس
سلام دوست عزیز
با نتیجه آزمایش سونوگرافی خود به متخصص گوارش مراجعه کنید تا درمان مناسب شما تجویز شود.
بعضی اوقات بعد راه رفتن تودهای زیر شکم سمت راست. دیده میشودکه با درد همراه است.لطفا ارشاد فرمایید
سلام دوست عزیز
ممکن است آپاندیس یا فتق باشد. سنگ کلیه و عفونت و التهاب روده و یبوست و تجمع گاز هم می تواند علت آن باشد. برای تشخیص دقیق علت و درمان باید به پزشک مراجعه کنید
سلام
وقت بخیر
من ورزش بدنسازی شروع کردم ۱۶ سالم هست و بعضی از وقتی که وزنه سنگین میزنم درد از ناحیه بیضه دارم بیضه سمت راستمم یکم بزرگ تر از سمت چپ هست دلیلش چیه؟
سلام دوست عزیز
ممکن است فشار ناشی از وزنه برداری یا فشار داخل شکمی باشد. فتق، ورم یا عفونت هم باعث درد بیضه می شود. در برخی افراد هم تفاوت اندازه بیضه ها طبیعی است و مشکلی ندارد. استراحت و کاهش شدت تمرین پیشنهاد می شود.