بررسی جامع آبسه و فیستول وسرطان مقعد

می 17, 2016
بررسی جامع آبسه و فیستول وسرطان مقعد

آبسه و فیستول مقعد چیست؟

آبسه مقعد ، حفره ی عفونی ایست پر از چرك و مدفوع در نزدیكی ركتوم یا مقعد. نود درصد آبسه ها به خاطر عفونت حاد غدد داخلی مقعد می باشند. اغلب اوقات باكتری ، مدفوع یا مواد خارجی غدد را مسدود و وارد بافت اطراف ركتوم یا مقعد میشوند و پس از تجمع آبسه ایجاد میكنند.

فیستول مقعد یا fistula-in-ano ناشی است از یك آبسه ی جدید یا قدیمی كه برای بیش از 50 درصد از بیمارانی كه آبسه دارند پیش میآید و شامل غده های كوچكی داخل مقعد می باشند. فیستول كانالی است كه زیر پوست تشكیل و غدد عفونی مسدود شده را به بخش آبسه شده متصل میكند. فیستول میتواند با یا بدون آبسه تشكیل و درست به پوست كفل نزدیك مقعد متصل شود.

طبقه بندی

آبسه ها براساس محل و موقعیت آنها نسبت به ساختار تشكیلی و پیرامونی مقعد و ركتوم طبقه بندی میشوند مانند : اطراف مقعد، ایسكیوآنال ، intersphincteric یا supralevator. در این طبقه بندی ، ناحیه perianal )اطراف مقعد( بیشترین و supralevator كمترین موارد را دارا هستند. اگر هریك از این آبسه ها بصورت پیرامونی دور مقعد یا ركتوم پخش شوند به آن آبسه ی نعلی گفته میشود.

 

آبسه و فيستول مقعد فیستول ها براساس ارتباطشان با بخش اسفنكتر مقعد (عضله هایی كه اجازه ی كنترل مدفوع را به ما میدهند) طبقه بندی میشوند. طبقه بندی آنها به صورت intersphincteric, transsphincteric, suprasphincteric, extrasphincteric میباشد. نوع Intersphincteric عمومی ترین و extrasphincteric نادرترین است . این طبقه بندی ها برای تعیین نوع درمان بسیار مهم می باشند.

فیستول مقعد

علائم

نشانه های معمول آبسه شامل درد آنوركتال ، ورم ، سلولیت اطراف مقعد (قرمزی پوست) و تب می باشد و بعضی اوقات هم خونریزی مقعد یا علائم ادراری مانند اشكال در شروع یا كلا ادرار دردناك دیده میشود.

بیمارانی كه دچار فیستول هستند معمولا سابقه آبسه ی مقعدی داشته اند و از علائمی مانند درد آنوركتال ، تخلیه پوست اطراف مقعد ، خارش و بعضی مواقع خون ریزی رنج می برند.

آزمایشات

سابقه دقیق بیمار از لحاظ علائم آنوركتالی همراه با معاینه جسمی بسیار ضروری هستند. علائم معمول برای تشخیص آبسه perirectal شامل تب ، قرمزی ، ورم و نرمی حاكی از آبسه می باشند. ضمنا هرچند اكثر آبسه ها روی پوست بیرونی مقعد قابل مشاهده اند ولی باید خاطرنشان كرد در بعضی موارد به غیر از درد مقعد هیچ نشانه ی ظاهری وجود ندارد.

در آزمایش فیستول مقعدی ، خون در بخش خارجی كه مدفوع از آن خارج میشود قابل روئیت است و بافت متورم در بخش خارجی دال بر فیستول كامل است ولی در بعضی مواقع فیستول خود بخود بسته میشود و تخلیه متناوب میشود كه در این حالت تشخیص آن در زمان معاینه مشكل میشود.

استفاده از مطالعات تشخیصی

اكثر آبسه ها و فیستول های مقعدی براساس معاینه ی پزشكی تشخیص داده میشوند ولی بعضی اوقات مطالعات بیشتری لازم است. امروزه برای تشخیص آبسه های عمیق و نعلی و مشاهده ی شیار فیستول از سونوگرافی اندوآنال دو بعدی و سه بعدی استفاده میشود. در این حالت برای دقت بیشتر به مسیر فیستول آب اكسیژنه تزریق میشود. سی تی اسكن هم برای بیمارانی كه دچار عفونت حاد شده اند یا مشكلات پزشكی دیگری با علائم مشابه دارند (مثل بیماری كرون) راه حل مناسبی است. ام آر آی هم دقت بالای 90 درصدی دارد تا شیار فیستول مشخص شود.

درمان آبسه مقعد

در اكثر موارد تنها راه درمان آبسه جراحی است كه پوست مجاور مقعد برای تخلیه عفونت شكاف داده میشود. این كار یا در مطب دكتر توسط بی حس كننده و یا در اتاق عمل با بیهوشی صورت می گیرد. برای عفونت های حادتر یا بیمارانی كه قند خون یا مقاومت بدنی كمتری دارند بستری در بیمارستان لازم است.

در بیش از 50 درصد موارد پس از تخلیه ی آبسه ، كانالی بین غده های عفونی مقعد و پوسته بیرونی باقی می ماند كه معمولا نیاز به تخلیه از خارج دارد. اگر در زمان حضور فیستول پوست التیام یابد امكان بازگشت آبسه وجود دارد و تا زمانیكه فیستول كاملا برطرف نشود بیمار یك چرخه درد ، تورم ، تخلیه و التیام های متناوب تجربه میكند.

آنتی بیوتیك به تنهایی قادر به خارج كردن عفونت نیست و ضمنا بكارگیری آن طی جراحی دوره ی التیام را كاهش نمیدهد و احتمال بازگشت بیماری در آبسه های عادی هنوز وجود دارد. معمولا در شرایطی كه بیمار مقاومت بدنی كمتری دارد یا دچار عفونت حاد پوستی شده است مصرف آنتی بیوتیك لازم است. موسسه قلب آمریكا استفاده از آنتی بیوتیك برای بیمارانی كه دریچه ی مصنوعی یا سابقه ی آندكاردیت باكتریایی یا بیماری قلبی یا پیوند قلب دارند را توصیه میكند. تجویز آنتی بیوتیك می بایست پس از مطالعه ی كامل سابقه ی بیمار و همچنین معاینات پزشكی صورت گیرد.

درمان فیستول مقعد

در حال حاظر برای این بیماری هیچ دارویی موجود نیست و جراحی تنها راه درمان فیستول می باشد. اگر فیستول سرراست و  كمی عضله اسفینكتر دخیل باشد میتوان عمل فیستولوتومی انجام داد. در این روش با برداشتن سقف محل ، شكاف دورن كانال مقعد به شكاف بیرونی متصل و این شیار از داخل به بیرون التیام می یابد.

هرچند بعضی اوقات فیستول هفته ها و یا سالها پس از تخلیه خودش را نشان نمیدهد ولی این جراحی میتواند همزمان با تخلیه ی آبسه انجام شود. عمل فیستولوتومی یك روش دیرین با میزان موفقیت 92-97 درصدی است كه ضمنا باید یادآور شد بیمار روی دفع مدفوع كنترل كمتری خواهد داشت چون عضله ی اسفینكتر پس از عمل فیستولوتومی تقسیم میشود ، به همین خاطر پزشك معالج باید وضعیت هر بیمار را جداگانه ارزیابی نماید.

درمان فيستول مقعد

علاوه بر فیستولوتومی چند نوع جراحی دیگر هم موجود است كه نیازی به تقسیم كردن عضله ی اسفینكتر ندارد. یكی از این گزینه ها “تزریق چسب فیبرین” است. در این روش چسب فیبرین درون شیار فیستول تزریق تا با بافت های مجاور یكی شود. مزیت این كار تقسیم نكردن عضله و درنتیجه حفظ كنترل مدفوع است. هرچند میزان موفقیت این روش تقریبا كم است ولی بخاطر ریسك كم و قابلیت تكرار بی ضرر است.

سوراخ گیر فیستول مقعد ، قطعه ای بلند است كه در امتداد فیستول برای پر كردن فضای مابین قرار میگیرد و پس از مدتی با بافت های پیرامون یكی میشود. مثل قبل مزیت این قطعه تقسیم نكردن عضله فیستول و اشكال آن مثل چسب فیبرین میزان موفقیت كم می باشد ، در مطالعات میزان موفقیت زیر 50 درصد گزارش شده است.

یك روش دیگر ، فلپ اندوآنال است و برای بیمارانی كه فیستول حاد دارند یا بخاطر عمل فیستولوتومی در حال ازدست دادن كنترل مدفوع شده اند حفظ میشود. در این روش شیار داخلی فیستول توسط بافت های سالم پوشش می شود تا منشا فیستول بسته شود. در این روش میزان بازگشت بیماری حدود 50 درصد است و بیماری های خاص از قبیل بیماری كرون ، بدخیمی ، بافت های ملتهب و سیگار به این عدم موفقیت كمك میكنند. هرچند در این روش هم عضله ی اسفینكتر تقسیم نمیشود ولی كنترل مدفوع به میزان خفیف تا متوسط گزارش شده است.

یك روش دیگر جهت تقسیم نكردن عضله بنام LIFT است كه طی آن مسیر فیستول بین فضای داخلی و خارجی عضله تقسیم می شود.  در این حالت عضله ی فیستول تقسیم نمیشود ولی چون این روش به تازگی كاربرد پیدا كرده نمیتوان میزان موفقیت آن را به درستی ارزیابی كرد. اكثر این جراحی ها بصورت سرپایی انجام میشوند ولی در چند مورد خاص شاید نیاز به بستری باشد. بنابراین پزشكی انتخاب كنید كه در چند نوع جراحی فیستول مهارت داشته باشد.

سیتون چیست؟

همانطور که در بالا ذکر شد فیستول مربوط به عضلات اسفنکتر میباشد وعمل فیستولوتومی به عنوان اولین روش درمان توصیه نمیشود و پزشک شاید در شروع کار یک تخلیه کننده ی سیتون بکار ببرد. سیتون یک تکه پلاستیک یا بخیه است که روی کل شیار فیستول قرار میگیرد و دو انتهای سیتون (یا تخلیه کننده) به هم گره زده و بسته میشود و مانند یک حلقه دور مقعد و لذا شیار فیستول را میگیرد. سیتون به مدت 8 الی 12 هفته درجایش باقی میماند (در برخی موارد بصورت دائمی) و هدف آن کنترل تخلیه و در نتیجه فروکش کردن التهاب و خوب شدن زخم است. این مورد با درد خفیف همراه است و شخص میتواند با داشتن سیتون اجابت عادی داشته باشد. پس از آنکه کل التهاب فروکش کرد میتوان گزینه های جراحی طبق توضیحات بالا را در نظر گرفت.

درمان فیستول در بیماری کرون

فیستول در بیماری کرون (التهابی که میتواند برهر بخش از دستگاه گوارش تاثیر بگذارد) بسیار عادی است. این دسته بیماران بیشتر از دیگران در معرض بی اختیاری مدفوع قرار دارند چون بیماری آنورکتال کرون هر از گاهی عود میکند و منجر به جراحی میشود که عضله های اسفینكتر در آن دخیل هستند. باید توجه داشت که بیماری کرون فیستول در وحله ی اول با دارو درمان میشود و جراحی برای رفع عفونت و غالبا مکمل دارو درمانی است. هر فرد باید طبق نیاز خودش تحت درمان قرار گیرد.

ریکاوری پس از جراحی

درد پس از جراحی توسط مسکن , فیبر و مسهل کنترل میشود. بیمار باید برای صرف زمان در منزل و استفاده از وان نشسته برنامه ریزی و از یبوستی که داروی های مسکن ایجاد میکنند جلوگیری کند. لذا بیمار باید قبل از جراحی درباره ی مراقبت های ویژه و همچنین زمان دور ماندن از کار و آمادگی مراحل پس از جراحی با پزشک مشورت کند.

آیا آبسه یا فیستول برمیگردد؟

طبق گفته های قبلی 50 درصد از آبسه ها میتوانند به شکل دیگر و یا بصورت فیستول تکرار شوند و علی رغم درمان مناسب و التیام کامل احتمال برگشت فیستول وجود دارد که البته میزان آن بستگی به تکنیک جراحی بکار رفته دارد. اگر علائم مشابه که دال بر تکرار بیماری است بروز کند باید با جراح مشورت شود.

سرطان مقعد

سرطان مقعد چیست؟

سرطان به این شكل است كه یك سری سلول سالم بدن كنترل رشد خود را از دست می دهند و با رشد سرطان ، یا بافت های اطراف خود را دربرمیگیرد (حمله مجاورتی) و یا به محل های دیگر گسترش و در آنجا رشد می كند (متاستاز).

كانال مقعد راه عبور كوتاهی است كه مدفوع طی اجابت از طریق آن از بدن خارج میشود.

سرطان مقعدسرطان مقعد از سلول های اطراف یا درون دهانه مقعد شكل می گیرد و غالبا از نوع سرطان سلولی فلسی می باشد. انواع نادر دیگر هم در كانال مقعد رخ میدهد كه می بایست با پزشك معالج جهت تشخیص و درمان مشاوره گردد.

سلول هایی كه سرطانی یا بدخیم شد ه اند ولی هنوز به بافت های عمیق تر هجوم نبرده اند به HGAIN یا “نئوپلازی داخل اپیتلیالی درجه بالا” معروف است. هرچند این وضعیت میتواند پیشروی سرطان مقعد باشد ولی به عنوان سرطان مقعد تلقی نمیشود و درمان آن متفاوت است. تشخیص این تفاوت با پزشك معالج یا جراح روده بزرگ و ركنوم می باشد.

فراوانی سرطان مقعد

سالیانه تقریبا 6000 مورد سرطان مقعد در آمریكا تشخیص داده میشود كه این حدود 1 الی 2 درصد از كل سرطان های روده میباشد . در مقایسه با سرطان روده بزرگ كه از هر 20 نفر یكی به آن مبتلا میشوند ،‌ سرطان مقعد حدود یك در 600 نفر است و برخلاف سرطان های دیگر تعداد بیمارانی كه مبتلا به سرطان مقعد میشوند سالیانه رو به افزایش است.

چه كسانی در خطر سرطان مقعد هستند؟

عامل خطر به آن چیزی گفته میشود كه احتمال ابتلا به بیماری را افزایش میدهد. سرطان مقعد معمولا با عفونت ویروس پاپیلومای (HPV) در ارتباط است. ضمنا  HPV دلیل برخی زگیل درون و یا اطراف مقعد یا اندام تناسلی زنان است ولی زگیل لزوما منجر به سرطان مقعد نمیشود. سرطان هایی كه به HPV مربوطند ، مخصوصا سرطان دهانه رحم ، میتوانند ضریب ابتلا به سرطان مقعد را افزایش دهند.

عوامل خطر سرطان مقعد به شرح زیر میباشند :

  • سن (بالای 55 سال)
  • رابطه جنسی مقعدی
  • بیماری های مقاربتی
  • تعدد شریك جنسی
  • سیگار
  • ضعف سیستم ایمنی بدن (شیمی درمانی ، پیوند عضو ، بیماری HIV )
  • التهاب های مزمن (فیستول یا زخم باز مقعد به مدت طولانی )
  • تشعشعات لگنی

آيا سرطان مقعد قابل پیشگیری است؟

تعداد معدودی از سرطان ها كاملا قابل پیشگیری هستند ولی با پرهیز از موارد ذكر شده در بالا و انجام چك آپ بصورت عادی می توانند خطر ابتلا را كاهش دهند. خطر ابتلا به HIV با استفاده ار كاندوم كم میشود ولی كاملا رفع نمیشود. واكسن HPV هم خطر ابتلا به سرطان مقعد را كم میكند .

اشخاصی كه در خطر سرطان مقعد هستند می بایست با پزشك خود در مورد آزمایشات لازم مشورت كنند (مانند تست پاپ اسمیر برای سرطان دهانه رحم) . شناسایی و درمان اولیه از مناطق سرطانی احتمال مبتلا شدن را كم میكند.

علائم سرطان مقعد

اكثر علائم را میتوان در مراحل اولیه شناسایی كرد چون سرطان مقعد در محلی قابل روئیت تشكیل میشوند و برای پزشك براحتی قابل دسترسی است. سرطان مقعد غالبا شامل علائم زیر است:

  • خون ریزی مقعد
  • غده یا توده در دهانه مقعد
  • درد یا خارش تكراری یا مداوم در محل مقعد
  • تغییر وضعیت اجابت ( تعدد دفعات ) یا افزایش فشار طی اجابت
  • باریك شدن مدفوع
  • خروج مخاط یا چرك
  • تورم غدد لنفاوی در مقعد یا كشاله ران

در ضمن این علائم میتوانند حاكی از بیماری های دیگر و غیر جدی مانند بواسیر باشند كه البته نباید فقط بر این فرضیه تكیه كرد و اگر هر یك از این علائم را دارید به پزشك یا جراح روده مراجعه كنید.

نحوه تشخیص سرطان مقعد

سرطان مقعد معمولا با آزمایش مقعد و مشاهده ی علائمی كه در بالا ذكر شد شناسایی میشود ، ضمنا امكان شناسایی آن بصورت تصادفی طی چك آپ های روتین سالیانه (آزمایش پروستات یا معاینه لگنی) نیز وجود دارد. آنوسكوپی یا آزمایش مقعد با دوربین كوچك چراغ دار هم برای تشخیص موارد غیرعادی مناسب است. در صورت یافتن نواحی غیر عادی در مقعد باید نمونه برداری انجام شود. در صورت تشخیص و تایید سرطان مقعد باید تست های بیشتری درخصوص گسترش آن انجام شود.

سرطان مقعد چگونه درمان میشود؟

درمان های موثری برای اكثر سرطان های مقعد وجود دارد كه سه نوع اصلی آن به شرح زیر هستند:

  • جراحی ، برداشتن سرطان
  • رادیوتراپی ، تشعشع پرتوی ایكس برای كشتن سلول های سرطانی
  • شیمی درمانی ، تجویز دارو برای كشتن سلول های سرطانی

امروزه تركیب شیمی درمانی و تشعشع درمانی برای اكثر سرطان های مقعد روشی استاندارد محسوب میشود. برای خارج كردن تومورهای تازه و كوچك جراحی كافی است و به درمان های بعدی نیازی نیست ولی در بعضی موارد جراحی پیچیده تر لازم است و طی آن كولوستومی انجام میشود كه روده از شكم بیرون آورده و كیسه ای جهت جمع آوری مدفوع به آن متصل میشود.

آیا به كولوستومی نیاز دارم؟

اكثر بیمارانی كه برای سرطان مقعد تحت درمان هستند نیازی به كولوستومی پیدا نمیكنند ، ولی اگر تومور به درمان پاسخ سریع و كامل ندهد یا پس از درمان تكرار شود یا از نوع غیرعادی باشد ، برداشتن روده و مقعد و ایجاد كولوستومی دائمی ضروری خواهد بود.

پس از درمان چه اتفاقی می افتد؟

بیشتر سرطان های مقعدی با درمان های تركیبی بهبود می یابند . در برخی سرطان های تكراری ، علی رغم درمان موفقیت آمیز ، فقط جراحی جواب میدهد البته اگر در اوایل شناسایی شود. پیگیری منظم و انجام آزمایشات دقیق توسط پزشك یا جراح متخصص برای سرطان های تكراری از اهمیت بسیار زیاد برخوردار است.

clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا چهارشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۲۱-۸۸۸۷۰۸۹۶ ۰۲۱-۸۸۸۷۰۸۹۶

پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل

آدرس: میدان ونک، خ ملاصدرا، خ پردیس شرقی، ساختمان پردیسان، پلاک 14، طبقه 5

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *