سرطان روده یا مقعد چگونه عود میکنند؟

دو الگوی کلی برای عود سرطان داریم : محلی و فاصله دار . در نوع محلی ، تومور در همان محل قبلی عود میکند ولی در نوع فاصله دار سلول های سرطانی به اندام های دورتر که اکثرا کبد یا ریه است گسترش می یابد . طی آزمایشات از نوع پیگیری متوجه میشویم عود سرطان متعلق به کدامیک از این دو گروه است.

سرطان روده یا مقعد

در ضمن سرطان های جدید کولورکتال میتوانند در همان محل یعنی روده یا مقعد عود کنند ولی کمی دورتر از تومور اولیه. در این حالت نمیشود اسم عود کردن روی سرطان گذاشت بلکه این دیگر یک سرطان جدید است که پس از گذشت زمان مجددا بروز کرده است.

 آزمایشات مربوط به پیگیری

آزمایشات مناسب ، کلید اصلی در شناسایی و مدیریت موفقیت آمیز سرطان های عود شده است. طی این آزمایشات ، قبل از اینکه علائم خود را نشان دهند مشکل عود کردن ردیابی و شناسایی میشود . این آزمایشات در طبقه بندی گسترده شامل است از : نگهداری اطلاعات و سوابق پزشکی کامل بیمار ، معاینه جسمی ، آزمایش خون مانند CEA ، کولونوسکوپی و تصویر برداری رادیولوژی

سوابق پزشکی و معاینه جسمی

این دو ، اصلی تری اجزای هر نوع پیگیری پس از جراحی است و هرچند از اهمیت خاص برخوردارند ولی کمترین تاثیر در شناسایی سرطان های عود شده را دارند چون در اکثر موارد هیچ علائم و نشانه ای وجود ندارد. سوابق دقیق پزشکی میتوانند هرگونه تغییر در اجابت ، خون ریزی جدید یا کم شدن وزن بی دلیل را نشان دهند و بروز هریک از این علائم نیاز به رسیدگی سریع دارند. در معاینات جسمی هم میتوان به حضور خون در مقعد یا توده قابل لمس پی برد . غدد لنفاوی بزرگ شده و غیرعادی در معاینه جسمی مقعد قابل احساس و مشهود هستند.

CEA (Carcinoembryonic antigen ) پروتوئینی است که بعضی از سلول های سرطانی (از قبیل سرطان کولورکتال) از خود تولید میکنند و در نهایت به خون راه می یابند. پس از درمان سرطان درجه ۲و۳ باید میزان CEA در خون را هر سه ماه یکبار بمدت دو سال چک کرد. پس از این دو سال ، پیگیری CEA باید هر شش ماه یکبار بمدت سه سال انجام شود.

درجات بالاتر نیاز به آزمایشات بیشتری از قبیل سی تی اسکن ریه و شکم و لگن خاصره یا اسکن PET دارد. تصویربرداری برای یافتن منبع عود لازم است ولی غالبا یافته های اتفاقی و بیشتری در پی خواهد داشت .

سی تی اسکن

سی تی اسکن تست با اشعه ایکس با حساسیت بسیار بالا است که پزشک بکمک آن درون بدن را جهت شناسایی تومورهای جدید یا عود کرده بررسی میکند. بیمارانی که سرطان روده یا مقعد درجه ۲ یا ۳ دارند باید هر سال از ناحیه ریه ، شکم و لگ خاصره سی تی اسکن شوند.

کولونوسکوپی ، سیگموئیدوسکوپی و پروکتوسیگموئیدوسکوپی

در آزمایشات کولونوسکوپی و سیگموئیدوسکوپی پزشک کل روده یا بخش پایینی آن را بررسی میکند. در این تست دوربین کوچک چراغ دار انعطاف پذیر از ناحیه ی مقعد یا کلوستومی وارد و روده قابل مشاهده ، عکس برداری ، نمونه برداری و یا قادر به خارج کردن پلیپ ها خواهد بود. بیمار برای انجام این تست باید یک الی دو روز قبل پاکسازی روده شود تا جداره ی روده یا مقعد تمیز و کل محل قابل دید باشد.

تست پروکتوسیگموئیدوسکوپی هم با دوربین انعطاف پذیر و هم سفت (مستقیم) انجام میشود. این روش فقط زمانی انجام میشود که بخش پایینی روده نیاز به بررسی داشته باشد، لذا دوربین فقط تا پایین ترین بخش روده بزرگ وارد میشود.

کولونوسکوپی و پروکتوسیگموئیدوسکوپی انعطافی روش های امنی هستند که به ندرت با مشکل جدی روبرو میشوند ولی دو خطر احتمالی با این روش ها خون ریزی یا سوراخ شدن جداره روده است و هرچند مهم ولی خیلی به ندرت پیش می آیند (کمتر از ۱ یا ۲ مورد در هر ۱۰۰۰ کولونوسکوپی).

در برخی از بیماران سرطان روده دلیل ژنتیکی دارد که در این وضعیتهای خاص دستورالعمل های نظارتی بهتر جواب میدهند و کولونوسکوپی با نظر پزشک و پیگیری های بعدی با پزشک ژنتیکی انجام پذیر است.

دیگر آزمایشات

از سونوگرافی مقعد برای تعیین عمق سرطان به دیواره ی مقعد استفاده میشود. این تست پس از پاکسازی محل با تنقیه معمولا توسط ابزار سنوگرافی هم به تنهایی و یا همراه با سیگموئیدوسکوپی انعطافی انجام میگیرد.

اسکن PET (Positron emission tomography ) یک تست رادیولوژی است که برای بررسی تومور و احتمال گسترش آن انجام میگیرد. در این تست یک نوع گلوکز رادیواکتیو شده ی مخصوص قبل از اسکن به بدن تزریق میشود و مشابه تست سی تی اسکن بیمار درون محفظه ی PET قرار میگیرد. تومور و متاستاز سریعتر از بافت های دیگر گلوکز را جذب میکنند و در اسکن PET به شکل نقطه ای شفاف قابل مشاهده است. این روش بسیار امن و کمترین عارضه را دارد. مقدار تشعشع گلوکز تزریق شده بسیار کم و بی ضرر است . بیماران باردار یا کسانیکه تصمیم به بچه دار شدن کرده اند باید قبل از انجام تست با پزشک مشورت کنند.

تست MRI (Magnetic resonance imaging ) یک نوع تست رادیولوژی دیگر است که از اندام های درونی بدن تصویربرداری میکند. تصاویر در این روش برخلاف سی تی اسکن و اشعه ایکس توسط میدان مغناطیسی بسیار قوی گرفته میشود و دارای جزئیات بسیار دقیق از اندام میباشند. تست MRI کاملا امن است ولی برای برخی بیماران مشوش کننده است مخصوصا برای اشخاص کلوستروفوبیا (ترس از فضای تنگ و محصور) چون بیمار درون تونلی باریک بمدت ۲۰ الی ۳۰ دقیقه بدون هیچ حرکتی قرار گرفته و قادر به صحبت و تعامل با تکنسین نخواهد بود . اشخاصی هم که ایمپلنت فلزی در بدن دارند ، مانند پیسمیکر (ضربان ساز قلب) نمیتوانند MRI بگیرند.

عود کردن محلی

بدین معناست که عود سرطان در همان محل قبلی رشد مجدد کرده است. زمانیکه تومور اصلی برداشته میشود بخشی از روده هم با آن جدا میشود و احتمال بازگشت سرطان در نقطه ی اتصال دو روده به هم وجود دارد . این تومورها در نقطه ی اتصال و یا در نزدیکی محل طی کولونوسکوپی قابل مشاهده هستند. تومور میتواند به جداره ی داخلی روده رخنه و علائمی از قبیل خون ریزی و باریک شدن محل اتصال نشان دهد. اگر باریکی زیاد باشد بیمار تغییر حالت مدفوع (دفعات کمتر ، مدفوع باریک و فشار آوردن برای خروج) و یا انسداد روده (قطع اجابت ، درد شکم ، بزرگ شدن شکم و استفراق) تجربه میکند. هرگونه تغییر در حالت مدفوع برای کسانیکه سرطان روده یا مقعد داشته اند باید سریعا به پزشک گزارش و احتمالا کولونوسکوپی شوند. تومورهای تازه هیچ علائمی از خود نشان نمیدهند و فقط با بررسی های ذکر شده یافت میشوند.

عود کردن محلی در ضمن میتواند خارج از دیواره ی روده رخ دهد و در ابتدا بدون علائم است و با کولونوسکوپی قابل ردیابی نیست . این نوع عود کردنها یا از طریق سی تی اسکن و یا از طریق آزمایش میزان CEA  در خون شناسایی میشوند. زمانیکه این توده رشد و بزرگ شود علائم جانبی خواهد داشت مانند درد یا علائمی از ناحیه اندام درگیر شده. عود کردن های خارج از روده معمولا نتیجه ی خوبی در بر ندارد.

عود کردن فاصله دار

در این حالت بیماری بخاطر تاخیر ، از طریق غدد لنفاوی یا جریان خون به دیگر اندام هایی که در تماس مستقیم با تومور اصلی نیستند گسترش یافته است. این اندامها معمولا کبد و ریه ها هستند. این نوع عود کردن معمولا بدون علائم بوده و فقط با تست اشعه ایکس یا غیرعادی بودن CEA شناسایی میشوند.

اگر سرطان عود کند چه اتفاقی می افتد؟

در این حالت متخصص سرطان و جراح کولورکتال با یکدیگر مشورت میکنند تا شدت عود تعیین شود. در اکثر مواقع از سی تی اسکن و PET اسکن برای تعیین گسترش سرطان به دیگر اندام ها استفاده میگردد. اگر عود سرطان از تومور اولیه دورتر باشد یا در بیش از یک محل رخ داده باشد معمولا با شیمی درمانی تحت درمان قرار میگیرد. اگر بازگشت سرطان محلی باشد امکان درمان آن با جراحی مجدد وجود دارد و اگر سرطان اولیه در روده بوده (نه در مقعد) امکان برداشت مجدد آن زیاد است.

اگر سرطان عود شده در مقعد باشد مشکلات خاص دیگری خواهد داشت چون اجزای دیگری هم درگیر هستند. در این حالت جراحی باعث میشود تا بخشی از استخوان خاجی (دنبالچه) ، بخشی از سیستم ادرار و یا واژن برداشته شود. برای تعیین اینکه چه اندام هایی درگیر شده اند باید MRI انجام داد.

جدول زیر از وب سایت موسسه تومور شناسی در آمریکا گرفته شده و جدیدترین توصیه های لازمه براساس آخرین مقالات و بررسی ها را نشان میدهد.


clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا پنجشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۷ | ۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۸
پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل
آدرس: میدان ونک، خیابان ملاصدرا، خیابان پردیس، نبش زاینده رود، پلاک ۱۶ طبقه دوم

تعیین وقت اینترنتی

نام

تلفن شما (الزامی)

پیام شما

نظرات کاربران در مورد این مطلب

پاسخ دهید

ایمیل شما محفوظ خواهد ماند. موارد ضروری مشحص شده ند *

شما مجاز هستید تا از تگ های HTML زیر استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

پاک کردن ارسال