برسی جامع بیماری کرون

کرون یک بیماری التهاب روده ی مزمن با منشائی نامعلوم است که میتواند کل سیستم گوارشی را در بر بگیرد. هرچند برای مدیریت این بیماری ، تجویز دارو اولین انتخاب است ولی در موارد خاص جراحی لازم است. در اینجا اطلاعاتی ارائه میشود تا بیمار با علائم خاص کرون آشنایی و گزینه های ارزیابی و درمان را درک کند. این اطلاعات برای اقوام و دوستان بیمارانی که با این مریضی درگیرند نیز مناسب است.

بررسی جامع بیماری کرون

بیماری کرون معمولا در بزرگسالان رخ میدهد. تشخیص دقیق کرون از بین چندین بیماری التهاب روده بسیار مهم است چون علائم میتوانند مشابه باشند مثل بیماری زخم کولیت روده.

در بخش های بعدی به علائم ،‌ تشخیص بیماری کرون ، روش های درمانی و جراحی خواهیم پرداخت و تکنیک هایی برای به حداقل رساندن احتمال بازگشت ارائه میدهیم. مدیریت کرون نه تنها علائم را کاهش بلکه بر کیفیت زندگی بیمار هم اثر می گذارد.

بیماری کرون چیست؟

این بیماری برای اولین بار توسط دکتر بیوریل و همکارانش در سال ۱۹۳۲ در نیویورک تشخیص داده شد. بیماران کرون در دستگاه گوارشی خود یک التهاب مادام العمری دارند که همیشه جداره ی داخلی روده معروف به موکوسا را در بر میگیرد و میتواند به لایه های دورنی نیز رخنه کند. معمول ترین ناحیه ی مریضی نقطه اتصال روده ی کوچک با روده ی بزرگ است. البته این بیماری میتواند در هرجای دستگاه گوارش (از دهان تا مقعد) رخ دهد. هیچ راهی برای پیش بینی اینکه چه کسی و در چه زمانی دچار کرون میشود وجود ندارد. این وضعیت مزمن مادام العمری است که هر زمان میتواند ظهور یا بهبود یا بدون دلیل خاصی عود کند. بیماری کرون برخلاف زخم کولیت علاج ندارد. البته میتوان بیمار را برای بلند مدت با دارو و جراحی مدیریت کرد.

بیماری کرون

عکس۱: بیماری کرون که انتهای روده ی کوچک (ایلیوم) و یا روده ی بزرگ (کولون) را در بر گرفته

 

چه کسی در معرض بیماری کرون قرار دارد؟

هرکس در هر زمانی میتواند دچار کرون شود ولی علائم بیماری اکثر در سنین ۱۵ تا ۳۵ سالگی بروز کرده اند. کرون غالبا در سومین دهه زندگی ظاهر میشود و دومین اوج خود را در ششمین و هفتمین دهه داشته است. هردو زنان و مردان بطور یکسان دچار میشوند و سابقه ارثی احتمال ابتلا به التهاب روده را افزایش میدهد. افراد سیگاری بیش از دیگران مستعد این بیماری هستند.

علت بیماری کرون چیست؟

دلیل اصلی آن هنوز معلوم نیست. تحقیقات فعلی روی غیرعادی شدن سیستم ایمنی بدن و عفونت های باکتریایی تمرکز کرده است. در حال حاظر ظواهر امر نشان میدهند که کرون یک مشکل خود ایمنی است که سیستم ایمنی خود بیمار به دستگاه گوارشی حمله و آن را ملتهب میکند. مدرک اثبات کننده ی این فرضیه اینست که وقتی سیستم ایمنی توسط دارو سرکوب میشود ، علائم هم کاهش می یابند. این بیماری مسری نیست.

علائم بیماری کرون چه هستند؟

کرون هم به صورت بیماری شکم ظهور میکند (دربرگیرنده ی روده ی کوچک یا بزرگ) و هم بصورت آنورکتال (دربرگیرنده ی مقعد و یا رکتوم) و یا هردو.

شروع و علائم بیماری برای هر کس متفاوت است . علائم شکمی شامل گرفتگی روده ها ، درد ، اسهال و یا یبوست دائمی ، خون ریزی هنگام اجابت ، تب ، ضعف و کم شدن وزن می باشد. ولی تمام علائم برای هر بیمار بروز نمیکند. غالبا شروع کرون بسیار اتفاقی و شدید است و بیمار سریعا مریض میشود و برخی مواقع جراحی لازم است.

بعضی از بیماران دچار فیستول میشوند یعنی کانالی غیرعادی بین روده و یکی از اندامها یا سطح پوست. فیستول ضمنا میتواند بین حلقه های روده ، بین روده و معده ، بین روده و واژن یا بین روده و پوست شکل گیرد. علائم آنورکتال شامل درد مقعد و یا ترشح از اطراف مقعد است و علت آن آبسه لاعلاج یا عود شده ی اطراف مقعد (کسیه ی عفونی) یا شقاق مقعد است.

ارزیابی بیماری کرون

برای شروع کار ، معاینه کامل جسمی و بررسی سابقه ی ارثی و سپس آزمایش روده با استفاده از ابزار انعطاف پذیر چراغ دار و رادیولوژی است. پزشک نیاز به اطلاعاتی از قبیل سابقه ی درد شکم ، حالت تهوع ، استفراق و خونریزی دارد. سابقه ارثی درخصوص التهاب روده (کرون یا کولیت) و یا سابقه سرطان روده یا پلیپ هم مد نظر گرفته میشود.

آزمایشات لابراتواری شامل آزمایش خون ، آزمایش پروتئین C-reactive که وضعیت التهاب در بدن را اندازه گیری میکند و آزمایشاتی مانند Prometheus هستند. تست Prometheus به پزشک برای تعیین بیماری التهاب روده کمک میکند و اگر بیمار دچار التهاب روده شده باشد میتوان بین کرون و زخم کولیت تشخیص داد.

علاوه بر تست خون ، معاینه ی جسمی از داخل روده هم معمولا لازم است چون دقیق ترین روش برای تعیین وسعت بیماری است. کولونوسکوپی معمول ترین آزمایش روده است و طی آن جداره ی داخلی روده و رکتوم و همچنین پایین ترین بخش روده ی کوچک بررسی میشود. کولونوسکوپ لوله ای باریک و انعطاف پذیر با دروبین و چراغ است که از طرف مقعد وارد میشود. از کولونوسکوپ برای ردیابی انواع مشکلات روده ای و رکتومی و همچنین برداشت پلیپ ها و تشخیص سرطان روده استفاده میشود. این کار معمولا در مطب پزشک با کمترین ناراحتی قابل انجام است.

در بعضی موارد انجام آندوسکوپی برای دیدن مری ، معده و اول روده ی کوچک لازم است. این دو آزمایش اجازه ی دید مستقیم از داخلی ترین بخش روده و موکوسا و همچنین برداشت نمونه و درصورت لزوم امکان گشاد کردن ناحیه برای عبور مدفوع و رفع انسداد میدهد.

یافتن مخاط ملتهب یا تنگی یا فیستول برای تعیین بیماری کرون لازم است و وسعت آن را مشخص میکند. ضمنا از این یافته ها میتواند برای لزوم یا عدم لزوم جراحی استفاده کرد.

بیماری کرون

عکس۲: نشان دهنده ی مجرای باریک شده ناشی از زخیم شدن روده ی کوچک در بیماری کرون

بررسی های رادیولوژی شامل سی تی اسکن از شکم و لگن جهت التهاب یا تنگی روده ، آبسه درون شکمی و فیستول میباشد. معمولا در این نوع بررسی بیمار می بایست مایعی حاوی مواد متضاد بنوشد تا موارد غیرعادی به طور کامل مشاهده شوند. برای تمایز بین التهاب مزمن و جدید هم نیاز به آزمایشات دیگر با جزئیات دقیق تر است. برای آن دسته بیمارانی که قبلا چندین تست رادیولوژی داشته اند میتوان از آزمایشات غیر تشعشعی استفاده کرد.

گزینه های درمان برای کرون

درمان کرون به دو دسته دارویی و جراحی طبقه بندی میشود. باید خاطر نشان کردن در حال حاظر درمان قطعی برای بیماری کرون وجود ندارد. برای کنترل بیماری و کاهش التهاب و جلوگیری از عود بیماری از تجویز دارو و در موارد حاد تر (انسداد ، فیستول ، خون ریزی) جراحی بکار میرود. برداشتن بخشی از روده به معنای درمان کرون نیست و فقط برای رفع مشکلات فوری بکار میرود چون التهاب میتواند حتی به بخش هایی که قبلا درگیر نبوده اند رخنه کنند ، غالبا در نقطه ی اتصال دو بخش سالم.

درمان بیماری کرون

پس از تشخیص بیماری اولین قدم درمان با دارو است مگر اینکه طبق توضیحات بالا بیمار نیاز به جراحی اضطراری داشته باشد. در دارو درمانی یک سری برنامه لازم است : درمان اولیه ، درمان نگهدارنده و جلوگیری از عود. این برنامه ها غالبا توسط پزشک بیمار وضع و مدیریت میشود (پزشک دستگاه گوارش). معمول ترین دارو برای رفع عودهای حاد ، کورتون هایی از قبیل پردنیزولون یا متیل پردنیزولون همراه با مواد ضد التهابی و اصلاح رژیم غذایی میباشند. برای حفظ بهبودی هم از داروهای سرکوب کننده ی سیستم ایمنی استفاده میشود.

داروهای دیگر بستگی به سابقه ، سن ، سلامت کلی و بیماری های خاص قابل تجویز هستند. درصورتی که دارو قادر به رفع درد ، انسداد یا تشکیل فیستول نباشد سپس جراحی گزینه ی بعدی خواهد بود.

جراحی

در بیماری کرون ، جراحی هم میتواند سریعا انجام و یا برای آینده برنامه ریزی شود. جراحی اضطراری برای آن دسته بیمارانی است که طبق وضعیتشان باید طی چند ساعت عمل شوند ، یا بخاطر سوراخ شدن روده و یا انسداد ، چون هر دوی این موارد خطر جانی دارند. در برخی مواقع جراحی آبسه اطراف مقعد (کیسه عفونی در مقعد) بطور اضطراری لازم است تا عفونت جمع آوری شده تخلیه و آسیب بیشتری نرساند و عفونت گسترش نیابد.

درصورت نیاز به جراحی، جراحی میتواند یا از ناحیه شکم یا آنورکتال باشد. جراحی شکم به کل ناحیه شکم و جراحی آنورکتال به محل مورد نیاز رسیدگی میکند. جراحی شکم میتواند یا از نوع باز و یا با حداقل تهاجم با استفاده از برش های کوچک و دوربین انجام شود. پزشک بستگی به گسترش بیماری و سابقه و سلامت کلی بیمار بین این جراحی ها تصمیم گیری میکند.

چه جراحی از نوع باز یا غیرتهاجمی باشد ، فقط به بخشی که بیماری سرایت کرده رسیدگی میکند. معمولا ناحیه ی سرایتی دارای زخم ، سوراخ یا تنگی بیش از حد و یا حاوی فیستول است میباشد. دو نوح جراحی معمول برای بیماری کرون برداشتن انتهای روده ی کوچک و شروع روده ی بزرگ و یا رفع تنگی روده میباشند. در این عمل های سعی میشود تا روده تا حد امکان حفظ و بیمار گوارش عادی داشته باشد.

بیماری کرون

عکس۳: برداشتن بخشی از دیواره ی زخیم شده ی روده ی کوچک با اتصال مجدد.

بیماری کرون

عکس۴:  stricturoplasty  ، بخش تنگ روده باز میشود و بدون قطعی مجددا برای حفظ طول روده متصل میشود.

چون بیماری کرون لاعلاج و بازگشت بیماری معمول است لذا جراح تا حد امکان روده را حفظ میکند. امکان بازگشت بیماری در کرون بالا است و بستگی دارد به شدت و وسعت بیماری. میزان بازگشت حدود ۲۵% در ۵ سال و ۳۵% در ۱۰ سال از بیماری است.

پس از برداشتن بخشی از روده شاید امکان اتصال مجدد روده ی به باقیمانده نباشد (بخاطر کوتاه شدن). دراین صورت پزشک عمل اوستومی انجام میدهد که طی آن منفذی بین اندام داخلی و سطح شکم ایجاد میشود . در اینجا در دیواره ی شکم برشی دایره ای شکل زده و بخشی از روده به بیرون از دیواره آورده میشود. آن بخش از روده که روی سطح شکم قابل دید است به “استوما” معروف است. انتهای روده کوچک یا انتهای روده ی بزرگ که به دیواره ی شکم بخیه میخورد به “استومی” معروف است. استومی میتواند موقت یا دائمی بستگی به وضعیت خاص بیمار باشد.

جدا از خطرات عادی در هر جراحی ، خطر اصلی در جراحی روده زمانیست که پس از برداشت ، روده ی باقیمانده در نقطه ی اتصال نشت کند. این نشتی میتواند درست پس از جراحی یا بعدا رخ دهد. این خطر ، به خاطر استفاده از استروئید قبل یا بعد از عمل ، سیگار کشیدن ، تغذیه نامناسب یا التهاب شدید بیشتر هم میشود. ضمنا استفاده از استروئید روی التیام زخم اثر دارد. این گونه مشکلات پس از جراحی می بایست به دقت تحت نظر باشند.

جراحی آنورکتال معمولا برای تخلیه کیسه ی عفونت انجام میشود. طی این کار ، جرم آلوده باز و مایع آن تخلیه میشود. اگر پروسه ی عفونت هنوز فعال و مایع شکل میگیرد این میتواند نشانه حضور فیستول باشد. لذا تکه ای بخیه یا چیزی شبیه پلاستیک (معروف به سیتون ) در حفره ی فیستول بطور حلقه ای قرار میگیرد. سیتون باعث میشود تا تخلیه کنترل و از تشکیل کیسه ی تخلیه نشده جلوگیری شود. سیتون معمولا چند هفته در جای خود باقی میماند تا مشکل تخلیه کنترل و رفع شود ، سپس جراح آن را خارج میکند. برای رفع فیستول از جراحی آنورکتال هم استفاده میشود. در مواردی که یک یا چند فیستول حضور دارد برای بیمار اوستومی گذاشته میشود تا مسیر مدفوع از مسیر مقعد تا زمان التیام کامل زخم جدا باشد.

پس از جراحی باید چکار کرد؟

پزشک سریعا پس از جراحی مراقبت های ویژه را شروع و داروهای مورد نیاز برای کنترل بیماری و جلوگیری از عود مجدد تجویز میشوند. بیماران التهاب روده (کرون یا کولیت) برای سرطان رکتوم یا روده بیش از بقیه مستعد هستند. خطر ابتلا به سرطان روده یا رکتوم برای کسانیکه بیماری کرون آنها طولانی و مزمن است به میزان بیست برابر بیشتر است.این دسته بیماران باید حداقل پس از گذشت هشت تا ده سال از شروع بیماری آزمایش کولونوسکوپی و بعد از آن چندین نمونه برداری از روده و مقعد انجام دهند.

چگونه احتمال عود شدن را کم کنیم؟

عود کردن بیماری بیشتر در افراد سیگاری دیده شده است. ضمنا در کسانیکه داروهای خود را بدلایل خودداری یا عدم توانایی متوقف میکنند بهمین صورت است. بیماری کرون یک بیماری مزمن و مادام العمری است که نیاز به توجه و کنترل دائمی دارد.

سئوالاتی که میتوانید از جراحتان بپرسید:

  • کی به جراحی نیاز پیدا میکنم؟
  • گزینه های جراحی چی هستند؟
  • چه روشی در جراحی استفاده خواهد شد؟ لاپاروسکوپی یا باز؟
  • چقدر احتمال دارد به استومی نیاز پیدا کنم؟
  • پس از جراحی انتظار چه چیزی داشته باشم؟
  • کولونوسکوپی کی تکرار میشود؟
  • چه گزینه هایی در مورد بی حسی یا بیهوشی دارم؟
  • پس از جراحی چگونه درد را رفع کنم؟
  • اگر درمان نخواهم چه اتفاقی می افتد؟

clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا پنجشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۷ | ۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۸
پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل
آدرس: میدان ونک، خیابان ملاصدرا، خیابان پردیس، نبش زاینده رود، پلاک ۱۶ طبقه دوم

تعیین وقت اینترنتی

نام

تلفن شما (الزامی)

پیام شما

نظرات کاربران در مورد این مطلب

پاسخ دهید

ایمیل شما محفوظ خواهد ماند. موارد ضروری مشحص شده ند *

شما مجاز هستید تا از تگ های HTML زیر استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

پاک کردن ارسال