آبسه و فیستول مقعد چیست؟

آبسه مقعد ، حفره ی عفونی ایست پر از چرک و مدفوع در نزدیکی رکتوم یا مقعد. نود درصد آبسه ها به خاطر عفونت حاد غدد داخلی مقعد می باشند. اغلب اوقات باکتری ، مدفوع یا مواد خارجی غدد را مسدود و وارد بافت اطراف رکتوم یا مقعد میشوند و پس از تجمع آبسه ایجاد میکنند.

فیستول مقعد یا fistula-in-ano ناشی است از یک آبسه ی جدید یا قدیمی که برای بیش از ۵۰ درصد از بیمارانی که آبسه دارند پیش میآید و شامل غده های کوچکی داخل مقعد می باشند. فیستول کانالی است که زیر پوست تشکیل و غدد عفونی مسدود شده را به بخش آبسه شده متصل میکند. فیستول میتواند با یا بدون آبسه تشکیل و درست به پوست کفل نزدیک مقعد متصل شود.

طبقه بندی

آبسه ها براساس محل و موقعیت آنها نسبت به ساختار تشکیلی و پیرامونی مقعد و رکتوم طبقه بندی میشوند مانند : اطراف مقعد، ایسکیوآنال ، intersphincteric یا supralevator. در این طبقه بندی ، ناحیه perianal )اطراف مقعد( بیشترین و supralevator کمترین موارد را دارا هستند. اگر هریک از این آبسه ها بصورت پیرامونی دور مقعد یا رکتوم پخش شوند به آن آبسه ی نعلی گفته میشود.

 

آبسه و فیستول مقعد

فیستول ها براساس ارتباطشان با بخش اسفنکتر مقعد (عضله هایی که اجازه ی کنترل مدفوع را به ما میدهند) طبقه بندی میشوند. طبقه بندی آنها به صورت intersphincteric, transsphincteric, suprasphincteric, extrasphincteric میباشد. نوع Intersphincteric عمومی ترین و extrasphincteric نادرترین است . این طبقه بندی ها برای تعیین نوع درمان بسیار مهم می باشند.

فیستول مقعد

علائم

نشانه های معمول آبسه شامل درد آنورکتال ، ورم ، سلولیت اطراف مقعد (قرمزی پوست) و تب می باشد و بعضی اوقات هم خون ریزی مقعد یا علائم ادراری مانند اشکال در شروع یا کلا ادرار دردناک دیده میشود.

بیمارانی که دچار فیستول هستند معمولا سابقه آبسه ی مقعدی داشته اند و از علائمی مانند درد آنورکتال ، تخلیه پوست اطراف مقعد ، خارش و بعضی مواقع خون ریزی رنج می برند.

آزمایشات

سابقه دقیق بیمار از لحاظ علائم آنورکتالی همراه با معاینه جسمی بسیار ضروری هستند. علائم معمول برای تشخیص آبسه perirectal شامل تب ، قرمزی ، ورم و نرمی حاکی از آبسه می باشند. ضمنا هرچند اکثر آبسه ها روی پوست بیرونی مقعد قابل مشاهده اند ولی باید خاطرنشان کرد در بعضی موارد به غیر از درد مقعد هیچ نشانه ی ظاهری وجود ندارد.

در آزمایش فیستول مقعدی ، خون در بخش خارجی که مدفوع از آن خارج میشود قابل روئیت است و بافت متورم در بخش خارجی دال بر فیستول کامل است ولی در بعضی مواقع فیستول خود بخود بسته میشود و تخلیه متناوب میشود که در این حالت تشخیص آن در زمان معاینه مشکل میشود.

استفاده از مطالعات تشخیصی

اکثر آبسه ها و فیستول های مقعدی براساس معاینه ی پزشکی تشخیص داده میشوند ولی بعضی اوقات مطالعات بیشتری لازم است. امروزه برای تشخیص آبسه های عمیق و نعلی و مشاهده ی شیار فیستول از سونوگرافی اندوآنال دو بعدی و سه بعدی استفاده میشود. در این حالت برای دقت بیشتر به مسیر فیستول آب اکسیژنه تزریق میشود. سی تی اسکن هم برای بیمارانی که دچار عفونت حاد شده اند یا مشکلات پزشکی دیگری با علائم مشابه دارند (مثل بیماری کرون) راه حل مناسبی است. ام آر آی هم دقت بالای ۹۰ درصدی دارد تا شیار فیستول مشخص شود.

درمان آبسه مقعد

در اکثر موارد تنها راه درمان آبسه جراحی است که پوست مجاور مقعد برای تخلیه عفونت شکاف داده میشود. این کار یا در مطب دکتر توسط بی حس کننده و یا در اتاق عمل با بیهوشی صورت می گیرد. برای عفونت های حادتر یا بیمارانی که قند خون یا مقاومت بدنی کمتری دارند بستری در بیمارستان لازم است.

در بیش از ۵۰ درصد موارد پس از تخلیه ی آبسه ، کانالی بین غده های عفونی مقعد و پوسته بیرونی باقی می ماند که معمولا نیاز به تخلیه از خارج دارد. اگر در زمان حضور فیستول پوست التیام یابد امکان بازگشت آبسه وجود دارد و تا زمانیکه فیستول کاملا برطرف نشود بیمار یک چرخه درد ، تورم ، تخلیه و التیام های متناوب تجربه میکند.

آنتی بیوتیک به تنهایی قادر به خارج کردن عفونت نیست و ضمنا بکارگیری آن طی جراحی دوره ی التیام را کاهش نمیدهد و احتمال بازگشت بیماری در آبسه های عادی هنوز وجود دارد. معمولا در شرایطی که بیمار مقاومت بدنی کمتری دارد یا دچار عفونت حاد پوستی شده است مصرف آنتی بیوتیک لازم است. موسسه قلب آمریکا استفاده از آنتی بیوتیک برای بیمارانی که دریچه ی مصنوعی یا سابقه ی آندکاردیت باکتریایی یا بیماری قلبی یا پیوند قلب دارند را توصیه میکند. تجویز آنتی بیوتیک می بایست پس از مطالعه ی کامل سابقه ی بیمار و همچنین معاینات پزشکی صورت گیرد.

درمان فیستول مقعد

در حال حاظر برای این بیماری هیچ دارویی موجود نیست و جراحی تنها راه درمان فیستول می باشد. اگر فیستول سرراست و  کمی عضله اسفینکتر دخیل باشد میتوان عمل فیستولوتومی انجام داد. در این روش با برداشتن سقف محل ، شکاف دورن کانال مقعد به شکاف بیرونی متصل و این شیار از داخل به بیرون التیام می یابد.

هرچند بعضی اوقات فیستول هفته ها و یا سالها پس از تخلیه خودش را نشان نمیدهد ولی این جراحی میتواند همزمان با تخلیه ی آبسه انجام شود. عمل فیستولوتومی یک روش دیرین با میزان موفقیت ۹۲-۹۷ درصدی است که ضمنا باید یادآور شد بیمار روی دفع مدفوع کنترل کمتری خواهد داشت چون عضله ی اسفینکتر پس از عمل فیستولوتومی تقسیم میشود ، به همین خاطر پزشک معالج باید وضعیت هر بیمار را جداگانه ارزیابی نماید.

درمان فیستول مقعد

علاوه بر فیستولوتومی چند نوع جراحی دیگر هم موجود است که نیازی به تقسیم کردن عضله ی اسفینکتر ندارد. یکی از این گزینه ها “تزریق چسب فیبرین” است. در این روش چسب فیبرین درون شیار فیستول تزریق تا با بافت های مجاور یکی شود. مزیت این کار تقسیم نکردن عضله و درنتیجه حفظ کنترل مدفوع است. هرچند میزان موفقیت این روش تقریبا کم است ولی بخاطر ریسک کم و قابلیت تکرار بی ضرر است.

سوراخ گیر فیستول مقعد ، قطعه ای بلند است که در امتداد فیستول برای پر کردن فضای مابین قرار میگیرد و پس از مدتی با بافت های پیرامون یکی میشود. مثل قبل مزیت این قطعه تقسیم نکردن عضله فیستول و اشکال آن مثل چسب فیبرین میزان موفقیت کم می باشد ، در مطالعات میزان موفقیت زیر ۵۰ درصد گزارش شده است.

یک روش دیگر ، فلپ اندوآنال است و برای بیمارانی که فیستول حاد دارند یا بخاطر عمل فیستولوتومی در حال ازدست دادن کنترل مدفوع شده اند حفظ میشود. در این روش شیار داخلی فیستول توسط بافت های سالم پوشش می شود تا منشا فیستول بسته شود. در این روش میزان بازگشت بیماری حدود ۵۰ درصد است و بیماری های خاص از قبیل بیماری کرون ، بدخیمی ، بافت های ملتهب و سیگار به این عدم موفقیت کمک میکنند. هرچند در این روش هم عضله ی اسفینکتر تقسیم نمیشود ولی کنترل مدفوع به میزان خفیف تا متوسط گزارش شده است.

یک روش دیگر جهت تقسیم نکردن عضله بنام LIFT است که طی آن مسیر فیستول بین فضای داخلی و خارجی عضله تقسیم می شود.  در این حالت عضله ی فیستول تقسیم نمیشود ولی چون این روش به تازگی کاربرد پیدا کرده نمیتوان میزان موفقیت آن را به درستی ارزیابی کرد. اکثر این جراحی ها بصورت سرپایی انجام میشوند ولی در چند مورد خاص شاید نیاز به بستری باشد. بنابراین پزشکی انتخاب کنید که در چند نوع جراحی فیستول مهارت داشته باشد.

سیتون چیست؟

همانطور که در بالا ذکر شد فیستول مربوط به عضلات اسفنکتر میباشد وعمل فیستولوتومی به عنوان اولین روش درمان توصیه نمیشود و پزشک شاید در شروع کار یک تخلیه کننده ی سیتون بکار ببرد. سیتون یک تکه پلاستیک یا بخیه است که روی کل شیار فیستول قرار میگیرد و دو انتهای سیتون (یا تخلیه کننده) به هم گره زده و بسته میشود و مانند یک حلقه دور مقعد و لذا شیار فیستول را میگیرد. سیتون به مدت ۸ الی ۱۲ هفته درجایش باقی میماند (در برخی موارد بصورت دائمی) و هدف آن کنترل تخلیه و در نتیجه فروکش کردن التهاب و خوب شدن زخم است. این مورد با درد خفیف همراه است و شخص میتواند با داشتن سیتون اجابت عادی داشته باشد. پس از آنکه کل التهاب فروکش کرد میتوان گزینه های جراحی طبق توضیحات بالا را در نظر گرفت.

درمان فیستول در بیماری کرون

فیستول در بیماری کرون (التهابی که میتواند برهر بخش از دستگاه گوارش تاثیر بگذارد) بسیار عادی است. این دسته بیماران بیشتر از دیگران در معرض بی اختیاری مدفوع قرار دارند چون بیماری آنورکتال کرون هر از گاهی عود میکند و منجر به جراحی میشود که عضله های اسفینکتر در آن دخیل هستند. باید توجه داشت که بیماری کرون فیستول در وحله ی اول با دارو درمان میشود و جراحی برای رفع عفونت و غالبا مکمل دارو درمانی است. هر فرد باید طبق نیاز خودش تحت درمان قرار گیرد.

ریکاوری پس از جراحی

درد پس از جراحی توسط مسکن , فیبر و مسهل کنترل میشود. بیمار باید برای صرف زمان در منزل و استفاده از وان نشسته برنامه ریزی و از یبوستی که داروی های مسکن ایجاد میکنند جلوگیری کند. لذا بیمار باید قبل از جراحی درباره ی مراقبت های ویژه و همچنین زمان دور ماندن از کار و آمادگی مراحل پس از جراحی با پزشک مشورت کند.

آیا آبسه یا فیستول برمیگردد؟

طبق گفته های قبلی ۵۰ درصد از آبسه ها میتوانند به شکل دیگر و یا بصورت فیستول تکرار شوند و علی رغم درمان مناسب و التیام کامل احتمال برگشت فیستول وجود دارد که البته میزان آن بستگی به تکنیک جراحی بکار رفته دارد. اگر علائم مشابه که دال بر تکرار بیماری است بروز کند باید با جراح مشورت شود.

سرطان مقعد

سرطان مقعد چیست؟

سرطان به این شکل است که یک سری سلول سالم بدن کنترل رشد خود را از دست می دهند و با رشد سرطان ، یا بافت های اطراف خود را دربرمیگیرد (حمله مجاورتی) و یا به محل های دیگر گسترش و در آنجا رشد می کند (متاستاز).

کانال مقعد راه عبور کوتاهی است که مدفوع طی اجابت از طریق آن از بدن خارج میشود.

سرطان مقعد

سرطان مقعد از سلول های اطراف یا درون دهانه مقعد شکل می گیرد و غالبا از نوع سرطان سلولی فلسی می باشد. انواع نادر دیگر هم در کانال مقعد رخ میدهد که می بایست با پزشک معالج جهت تشخیص و درمان مشاوره گردد.

سلول هایی که سرطانی یا بدخیم شد ه اند ولی هنوز به بافت های عمیق تر هجوم نبرده اند به HGAIN یا “نئوپلازی داخل اپیتلیالی درجه بالا” معروف است. هرچند این وضعیت میتواند پیشروی سرطان مقعد باشد ولی به عنوان سرطان مقعد تلقی نمیشود و درمان آن متفاوت است. تشخیص این تفاوت با پزشک معالج یا جراح روده بزرگ و رکنوم می باشد.

فراوانی سرطان مقعد

سالیانه تقریبا ۶۰۰۰ مورد سرطان مقعد در آمریکا تشخیص داده میشود که این حدود ۱ الی ۲ درصد از کل سرطان های روده میباشد . در مقایسه با سرطان روده بزرگ که از هر ۲۰ نفر یکی به آن مبتلا میشوند ،‌ سرطان مقعد حدود یک در ۶۰۰ نفر است و برخلاف سرطان های دیگر تعداد بیمارانی که مبتلا به سرطان مقعد میشوند سالیانه رو به افزایش است.

چه کسانی در خطر سرطان مقعد هستند؟

عامل خطر به آن چیزی گفته میشود که احتمال ابتلا به بیماری را افزایش میدهد. سرطان مقعد معمولا با عفونت ویروس پاپیلومای (HPV) در ارتباط است. ضمنا  HPV دلیل برخی زگیل درون و یا اطراف مقعد یا اندام تناسلی زنان است ولی زگیل لزوما منجر به سرطان مقعد نمیشود. سرطان هایی که به HPV مربوطند ، مخصوصا سرطان دهانه رحم ، میتوانند ضریب ابتلا به سرطان مقعد را افزایش دهند.

عوامل خطر سرطان مقعد به شرح زیر میباشند :

  • سن (بالای ۵۵ سال)
  • رابطه جنسی مقعدی
  • بیماری های مقاربتی
  • تعدد شریک جنسی
  • سیگار
  • ضعف سیستم ایمنی بدن (شیمی درمانی ، پیوند عضو ، بیماری HIV )
  • التهاب های مزمن (فیستول یا زخم باز مقعد به مدت طولانی )
  • تشعشعات لگنی

آیا سرطان مقعد قابل پیشگیری است؟

تعداد معدودی از سرطان ها کاملا قابل پیشگیری هستند ولی با پرهیز از موارد ذکر شده در بالا و انجام چک آپ بصورت عادی می توانند خطر ابتلا را کاهش دهند. خطر ابتلا به HIV با استفاده ار کاندوم کم میشود ولی کاملا رفع نمیشود. واکسن HPV هم خطر ابتلا به سرطان مقعد را کم میکند .

اشخاصی که در خطر سرطان مقعد هستند می بایست با پزشک خود در مورد آزمایشات لازم مشورت کنند (مانند تست پاپ اسمیر برای سرطان دهانه رحم) . شناسایی و درمان اولیه از مناطق سرطانی احتمال مبتلا شدن را کم میکند.

علائم سرطان مقعد

اکثر علائم را میتوان در مراحل اولیه شناسایی کرد چون سرطان مقعد در محلی قابل روئیت تشکیل میشوند و برای پزشک براحتی قابل دسترسی است. سرطان مقعد غالبا شامل علائم زیر است:

  • خون ریزی مقعد
  • غده یا توده در دهانه مقعد
  • درد یا خارش تکراری یا مداوم در محل مقعد
  • تغییر وضعیت اجابت ( تعدد دفعات ) یا افزایش فشار طی اجابت
  • باریک شدن مدفوع
  • خروج مخاط یا چرک
  • تورم غدد لنفاوی در مقعد یا کشاله ران

در ضمن این علائم میتوانند حاکی از بیماری های دیگر و غیر جدی مانند بواسیر باشند که البته نباید فقط بر این فرضیه تکیه کرد و اگر هر یک از این علائم را دارید به پزشک یا جراح روده مراجعه کنید.

نحوه تشخیص سرطان مقعد

سرطان مقعد معمولا با آزمایش مقعد و مشاهده ی علائمی که در بالا ذکر شد شناسایی میشود ، ضمنا امکان شناسایی آن بصورت تصادفی طی چک آپ های روتین سالیانه (آزمایش پروستات یا معاینه لگنی) نیز وجود دارد. آنوسکوپی یا آزمایش مقعد با دوربین کوچک چراغ دار هم برای تشخیص موارد غیرعادی مناسب است. در صورت یافتن نواحی غیر عادی در مقعد باید نمونه برداری انجام شود. در صورت تشخیص و تایید سرطان مقعد باید تست های بیشتری درخصوص گسترش آن انجام شود.

سرطان مقعد چگونه درمان میشود؟

درمان های موثری برای اکثر سرطان های مقعد وجود دارد که سه نوع اصلی آن به شرح زیر هستند:

  • جراحی ، برداشتن سرطان
  • رادیوتراپی ، تشعشع پرتوی ایکس برای کشتن سلول های سرطانی
  • شیمی درمانی ، تجویز دارو برای کشتن سلول های سرطانی

امروزه ترکیب شیمی درمانی و تشعشع درمانی برای اکثر سرطان های مقعد روشی استاندارد محسوب میشود. برای خارج کردن تومورهای تازه و کوچک جراحی کافی است و به درمان های بعدی نیازی نیست ولی در بعضی موارد جراحی پیچیده تر لازم است و طی آن کولوستومی انجام میشود که روده از شکم بیرون آورده و کیسه ای جهت جمع آوری مدفوع به آن متصل میشود.

آیا به کولوستومی نیاز دارم؟

اکثر بیمارانی که برای سرطان مقعد تحت درمان هستند نیازی به کولوستومی پیدا نمیکنند ، ولی اگر تومور به درمان پاسخ سریع و کامل ندهد یا پس از درمان تکرار شود یا از نوع غیرعادی باشد ، برداشتن روده و مقعد و ایجاد کولوستومی دائمی ضروری خواهد بود.

پس از درمان چه اتفاقی می افتد؟

بیشتر سرطان های مقعدی با درمان های ترکیبی بهبود می یابند . در برخی سرطان های تکراری ، علی رغم درمان موفقیت آمیز ، فقط جراحی جواب میدهد البته اگر در اوایل شناسایی شود. پیگیری منظم و انجام آزمایشات دقیق توسط پزشک یا جراح متخصص برای سرطان های تکراری از اهمیت بسیار زیاد برخوردار است.


clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا پنجشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۷ | ۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۸
پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل
آدرس: میدان ونک، خیابان ملاصدرا، خیابان پردیس، نبش زاینده رود، پلاک ۱۶ طبقه دوم

تعیین وقت اینترنتی

نام

تلفن شما (الزامی)

پیام شما

نظرات کاربران در مورد این مطلب

پاسخ دهید

ایمیل شما محفوظ خواهد ماند. موارد ضروری مشحص شده ند *

شما مجاز هستید تا از تگ های HTML زیر استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

پاک کردن ارسال