بررسی جامع بیماری شقاق مقعد

شقاق مقعد چیست؟

شقاق مقعد چیست

شقاق مقعد یا fissure-in-ano  یک شکاف بیضی شکل کوچک در سر مقعد است که باعث درد و خون ریزی هنگام اجابت می شود. شقاق برای عموم مردم تقریبا یک چیز عادی است ولی غالبا با بواسیرکه آن هم با درد و خون ریزی همراه است اشتباه گرفته میشود.

شقاق مقعد در همه سنین رخ می دهد و مختص گروه سنی خاصی نیست. اکثر شقاق ها (۸۵ الی ۹۰ درصد) در پشت مقعد و ۱۰ الی ۱۵ درصد در جلو و برای تعداد معدودی هم جلو و هم عقب مقعد رخ میدهد. شقاقی که در محل دیگری واقع باشد مربوط به بیماری های دیگری است که باید بیشتر بررسی شود.

علائم شقاق مقعد

علایم معمول آن درد و خون ریزی هنگام اجابت است و بیمار طی اجابت و یا پس از اتمام دچار درد شدید برای چند دقیقه یا حتی چند ساعت شده و غالبا روی دستمال یا کاسه توالت خون مشاهده میکند. کسانی که دچار شقاق مقعد هستند معمولا بین اجابت ها احساس ناراحتی نمیکنند ولی به خاطر ترس از درد , اجابت را به تعویق می اندازند.

دلیل شقاق مقعد چیست؟

دلیل شقاق معمولا زخم مجرای داخلی مقعد بخاطر اجابت سخت و خشک است , هرچند مدفوع نرم یا اسهالی هم میتواند باعث آن شود. زخم با درد شدید همراه است و منجر به اسپاسم اسفنکتر و درنتیجه  افزایش فشار روی عضله های اسفنکتر مقعد میشود که این خود باعث افت جریان خون به محل زخم و متعاقبا طولانی شدن دوره ی التیام زخم میشود. بنابراین اجابت های بعدی باعث درد بیشتر , اسپاسم بیشتر و قطعی بیشتر جریان خون به محل شده و این چرخه ادامه خواهد داشت. هدف روش های درمانی جلوگیری و توقف این چرخه جهت التیام زخم میباشد.

شقاق هم میتواند از نوع حاد (تازه ایجاد شده) یا مزمن (معمولا بیش از ۸ الی ۱۲ هفته) باشد. ظاهر شقاق حاد مانند یک زخم ساده روی مقعد است در حالیکه نوع مزمن دارای ورم و زخم عمیق تر بوده و متعاقبا درمان آن مشکل تر و در بعضی اوقات همراه با غده و بافت های اضافه درون مجرا به نام پاپیلای هیپرتروفی است.

بسیاری از مواقع بیمار یا حتی دکتر شقاق را به خاطرعلایم مشابه با بواسیر اشتباه میگیرند و زمان از دست رفته بین تشخیص و درمان منجر به تبدیل شقاق به نوع مزمن شده و درمانش سخت تر میشود. ضمنا تشخیص اشتباه منجر به  دیگر بیماری های کشف نشده از قبیل عفونت های جدی یا حتی سرطان میگردد. از موارد کمیاب میتوان به شقاق از نوع ملتهب و برخی عفونت های مقعدی یا غده مانند بیماری کرون , کولیت روده بزرگ , سفلیس , سل , سرطان خون , ایدز یا سرطان روده اشاره کرد. این بیماری ها منجر به شقاق غیر معمول , خارج از ناحیه ذکر شده میشوند و میتوانند بدون درد وغیر قابل درمان باشند .

درمان شقاق مقعد چگونه است؟

در اکثر موارد شقاق مقعد نیازی به جراحی ندارد و معمول ترین درمان برای آن نرم و پرحجم کردن مدفوع بوسیله رژیم غذایی فیبر دار و مکمل های موجود در بازار (کلا ۲۵ الی ۳۵ گرم فیبر روزانه) میباشد. درمان با نرم کردن مدفوع و افزایش مصرف آب و درنتیجه سهولت در اجابت انجام میشود. برای رفع درد میتوان بی حس کننده هایی مانند لیدوکائین و استفاده از وان آب گرم بمدت ۱۰ الی ۲۰ دقیقه چند بار در روز (معمولا پس از اجابت) برای آرام کردن عضله های مقعد بکار برد. مسکن های مخدری به خاطر ایجاد یبوست برای شقاق توصیه نمیگردند. این نوع اقدامات (بدون جراحی) میتوانند از درد و خون ریزی نیمی از شقاق های حاد بدون هیچ عارضه جانبی جلوگیری کنند.

درخصوص شقاق های مزمن میتوان داروهای دیگری که باعث آرام شدن عضله های اسفنکتر میشوند تجویز کرد و باید با دکترتان درمورد مضرات و مزایای آنها مشورت کنید. درمان شقاق مزمن سخت تر است و برای شروع درمان یا ادامه درمان دارویی جراحی توصیه می شود.

درمان شقاق مقعد چگونه است؟

داروهایی که میتوان برای شقاق مقعد تجویز کرد

پماد نیتروگلیسرین

پماد نیتروگلیسرین یک داروی معمول برای درمان شقاق حاد و مزمن است که بطور شیمیایی باعث آرام شدن عضله های درونی اسفنکتر و کاهش فشار و نهایتا افزایش جریان خون به محل آسیب دیده میشود. حداقل ۵۰ درصد شقاق های مزمن با استفاده از پماد و همچنین موارد ذکر شده در بالا یعنی افزایش مصرف فیبر و آب رفع میگردد. اصلی ترین عارضه جانبی نیتروگلیسرین سردرد است که در ۲۰ الی ۳۰ درصد از بیماران مشاهده میشود. ضمنا احتمال افت فشار خون نیز وجود دارد , مخصوصا برای آن دسته بیمارانی که داروهای ضد فشار خون مصرف میکنند. دوره ی مصرف نیتروگلیسرین متغیر است و درصورت عدم درمان میتوان مجددا به آن روی آورد. ضمنا احتمال بازگشت مجدد بیماری در نیتروگلیسرین بیشتر از جراحی است ولی با عوارض جانبی کمتر.

مهار کننده کلسیم

این داروها شامل دیلتیازام و نیفدیپین می باشند وهردو عملکردی مشابه نیتروگلیسرین دارند که برای درمان ۶۵ الی ۹۵ درصد از بیماران موثر بوده اند. عوارض جانبی آنها از لحاظ افت فشار خون مشابه نیتروگلیسرین است ولی سردرد کمتر گزارش شده است. نوع خوراکی مهار کننده کانال کلسیم هم موجود است ولی درمقایسه با درمان های موضعی معمولا اثر کمتر با عوارض جانبی بیشتری دارد.

آیا بیماری برمیگردد؟

شقاق به راحتی قابل بازگشت است و حتی در مواردی که کاملا التیام یافته امکان رخ دادن پس از اجابت دشوار وجود دارد. نگهداری عادات درست اجابت و رژیم غذایی مناسب حتی پس از توقف درد و خون ریزی توصیه میشود. بازگشت علایم بدون دلیل خاص نیاز به بررسی کامل تری دارد.

اگر شقاق خوب نشد چکار باید کرد؟

شقاقی که با اقدامات گفته شده التیام نیابد می بایست تحت بررسی مجدد قرار گیرد. اجابت های نرم و سخت دائمی , زخم یا اسپاسم عضلات داخلی مجرا همگی بر تاخیر درمان اثر دارند. مشکلاتی از قبیل بیماری التهاب روده (بیماری کرون) , عفونت ها یا تومورهای مقعدی علایم مشابه ای به شقاق دارند و آن دسته بیمارانی که از درد دائمی مقعد رنج میبرند باید برای این مشکلات آزمایش شوند. کولونوسکوپی یا نمونه برداری تحت بیهوشی و کشت بافت از این قبیل آزمایشات هستند.

جراحی شقاق مقعد چگونه است؟

جراحی شقاق به صورت تزریق Botulinum toxin یا Botox درون اسفنکتر مقعد و جداسازی بخشی از اسفنکتر داخلی (به نام اسفنکتروتومی) میباشد. این دو مرحله معمولا بصورت سرپایی انجام میشود. هدف در این نوع جراحی آرام کردن اسفنکتر مقعد و درنتیجه کاهش درد و اسپاسم و التیام شقاق است. درصورت حضور sentinel pile باید آن را خارج کرد. هیچ جراحی ای بدون ریسک نیست و هردو مورد تزریق و اسفنکتروتومی به ندرت روی کنترل گاز و مدفوع اثر دارند. جراح برای تعیین درمان مناسب شما را از ریسک های احتمالی مطلع خواهد کرد.

بی اختیاری مقعد معروف به آسیب عضله ی اسفنکتر (مانند آسیب زایمان) و یا اسهال (مانند بیماری کرون) نیاز به توجه خاص دارند. جراحی اسفنکتروتومی برای این دسته بیماران خاص باید با دقت توصیه شود. برای تعیین هرگونه ریسک احتمالی و یافتن بهترین درمان باید کاملا با جراح مشورت شود. برای برخی بیماران جراحی جایگزین مانند anoplasty  سودمند است که پزشک الزام آن را تشخیص میدهد.

تزریق

این ماده مستقیما درون عضله ی اسفنکتر برای رها سازی اسفنکتر و التیام تزریق میشود و برای تقریبا ۵۰ تا ۸۰ درصد بیماران کاملا نتیجه میدهد.  تزریق بصورت سرپایی و جراحی درهمان روز انجام میشود. احتمال بازگشت بیماری ۴۰ درصد است و بیمار میتواند تزریق مجدد دریافت کند. اگر تزریق Botulinum toxin بی فایده باشد معمولا بیمار تحت جراحی سنتی اسفنکتروتومی قرار میگیرد.

اسفنکتروتومی داخلی جانبی

جراحی دقیق و کنترل شده روی عضله ی اسفنکتر داخلی , یک روش بسیار موثر برای درمان شقاق مزمن و مقاوم با میزان بیش از ۹۰ درصد موفقیت میباشد و اگر توسط پزشک درست انجام شود میزان بازگشت بیماری بطور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد. این جراحی بصورت سرپایی و در همان روز قابل اجراست. ریسک اصلی در جراحی اسفنکتروتومی داخلی مقداری بی اختیاری در مدفوع و گاز پس از جراحی است که بعد از مدت کوتاهی رفع میگردد. کیفیت زندگی بیمارانی که تحت این جراحی قرار میگیرند بسیار بهتر از گروهی است که با شقاق مقاوم زندگی و آن را  تحمل میکنند.

مدت زمان بهبودی پس از جراحی چه مدت است؟

در هردو نوع درمان دارویی و جراحی , التیام کامل تقریبا ۶ الی ۱۰ هفته طول میکشد ولی درد مزمن بعد از جراحی معمولا پس از چند روز ناپدید و اکثر بیماران میتوانند به کار و فعالیت های روزانه خود برگردند.

آیا احتمال دارد شقاق به سرطان تبدیل شود؟

غیرممکن است , ولی علایم مقاوم باید کاملا بررسی شوند چون بیماری هایی غیر از شقاق هم میتوانند علائمی مشابه داشته باشند. به همین خاطر حتی پس از التیام موفقیت آمیز بیمار باید تحت آزمایشات بیشتر قرار گیرد و برای این کار کولونوسکوپی توصیه میگردد.


clinic-colorectal1

پذیرش: از شنبه تا پنجشنبه فقط با تعیین وقت قبلی

لطفا از طریق تلفن یا فرم تعیین وقت اینترنتی نسبت به گرفتن وقت اقدام نمائید.
با تشکر.

۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۷ | ۰۹۱۹۷۷۱۵۵۲۸
پاسخگویی همه روزه از ساعت ۹ تا ۲۲ حتی روزهای تعطیل
آدرس: میدان ونک، خیابان ملاصدرا، خیابان پردیس، نبش زاینده رود، پلاک ۱۶ طبقه دوم

تعیین وقت اینترنتی

نام شما (الزامی)

ایمیل شما (الزامی)

موضوع

پیام شما

نظرات کاربران در مورد این مطلب

پاسخ دهید

ایمیل شما محفوظ خواهد ماند. موارد ضروری مشحص شده ند *

شما مجاز هستید تا از تگ های HTML زیر استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

پاک کردن ارسال